Shatapatha Brahmana · Chapter 5.3.5
५.३.५ atha abhiṣekaḥ
taṃ vai mādhyadine savane'bhiṣiñcati / eṣa vai prajāpatirya eṣa yajñastāyate yasmādimāḥ prajāḥ prajātā etamvevāpyetarhyanu prajāyante tadenaṃ madhyata evaitasya prajāpaterdadhāti madhyataḥ suvati -
agṛhīte māhendre / eṣa vā indrasya niṣkevalyo graho yanmāhendro'pyasyaitanniṣkevalyameva stotraṃ niṣkevalyaṃ śastramindro vai yajamānastadenaṃ sva evāyatane'bhiṣiñcati tasmādagṛhīte māhendre -
agreṇa maitrāvaruṇasya dhiṣṇyam / śārdūlacarmopastṛṇāti somasya tviṣirasīti yatra vai soma indramatyapavata sa yattataḥ śārdūlaḥ samabhavattena somasya tviṣistasmādāha somasya tviṣirasīti taveva me tviṣirbhūyāditi śārdūlatviṣimevāsminnetaddadhāti tasmādāha taveva me tviṣirbhūyāditi -
atha pārthāni juhoti / pṛthā ha vai vainyo manuṣyāṇāṃ prathamo'bhiṣiṣice so'kāmayata sarvamannādyamavarundhīyeti tasmā etānyajuhavuḥ sa idaṃ sarvamannādyamavarurudhe'pi ha smāsmā āraṇyānpaśūnabhihvayantyasāvehi rājā tvāpakṣyata iti tathedaṃ sarvamannādyamavarurudhe sarvaṃ ha vā annādyamavarunddhe yasyaivaṃ viduṣa etāni hūyante -
tāni vai dvādaśa bhavanti / dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya tasmāddvādaśa bhavanti -
ṣaṭpurastādabhiṣekasya juhoti / ṣaḍupariṣṭāttadenaṃ madhyata evaitasya prajāpaterdadhāti madhyataḥ suvati -
sa yāni purastādabhiṣekasya juhoti / bṛhaspatisteṣāmuttamo bhavatyatha yānyupariṣṭādabhiṣekasya juhotīndrasteṣāṃ prathamo bhavati brahma vai bṛhaspatirindriyaṃ vīryamindra etābhyāmevainametadvīryābhyāmubhayataḥ paribṛṃhati -
sa juhoti / yāni purastādabhiṣekasya juhotyagnaye svāheti tejo vā agnistejasaivainametadabhiṣiñcati somāya svāheti kṣatraṃ vai somaḥ kṣatreṇaivainametadabhiṣiñcati savitre svāheti savitā vai devānāṃ prasavitā savitṛprasūta evainametadabhiṣiñcati sarasvatyai svāheti vāgvai sarasvatī vācaivainametadabhiṣiñcati pūṣṇe svāheti paśavo vai pūṣā paśubhirevainametadabhiṣiñcati bṛhaspataye svāheti brahma vai bṛhaspatirbrahmaṇaivainametadabhiṣiñcatyetāni purastādabhiṣekasya juhoti tānyetānyagnināmānītyācakṣate -
atha juhoti / yānyupariṣṭādabhiṣekasya juhotīndrāya svāheti vīryaṃ vā indro vīryeṇaivainametadabhiṣiñcati ghoṣāya svāheti vīryaṃ vai ghoṣo vīryeṇaivainametadabhiṣiñcati ślokāya svāheti vīryaṃ vai śloko vīryeṇaivainametadabhiṣiñcatyaṃśāya svāheti vīryaṃ vā aṃśo vīryeṇaivainametadabhiṣiñcati bhagāya svāheti vīryaṃ vai bhago vīryeṇaivainametadabhiṣiñcatyaryamṇe svāheti tadenamasya sarvasyāryamaṇaṃ karotyetānyupariṣṭādabhiṣekasya juhoti tānyetānyādityanāmānītyācakṣate -
agreṇa maitrāvaruṇasya dhiṣṇyam / abhiṣecanīyāni pātrāṇi bhavanti yatraitā āpo'bhiṣecanīyā bhavanti -
pālāśaṃ bhavati / tena brāhmaṇo'bhiṣiñcati brahma vai palāśo brahmaṇaivainametadabhiṣiñcati -
audumbaraṃ bhavati / tena svo'bhiṣiñcatyannaṃ vā ūrgudumbara ūrgvai svaṃ yāvadvai puruṣasya svaṃ bhavati naiva tāvadaśanāyati tenorksvaṃ tasmādaudumbareṇa svo'bhiṣiñcati -
naiyagrodhapādaṃ bhavati / tena mitryo rājanyo'bhiṣiñcati padbhirvai nyagrodhaḥ pratiṣṭhito mitreṇa vai rājanyaḥ pratiṣṭhitastasmānnaiyagrodhapādena mitryo rājanyo'bhiṣiñcati -
āśvatthaṃ bhavati / tena vaiśyo'bhiṣiñcati sa yadevādo'śvatthe tiṣṭhata indro maruta upāmantrayata tasmādāśvatthena vaiśyo'bhiṣiñcatyetānyabhiṣecanīyāni pātrāṇi bhavanti -
atha pavitre karoti / pavitre stho vaiṣṇavyāviti so'sāveva bandhustayorhiraṇyampravayati tābhyāmetā abhiṣecanīyā apa utpunāti tadyaddhiraṇyampravayatyamṛtamāyurhiraṇyaṃ tadā- svamṛtamāyurdadhāti tasmāddhiraṇyaṃ pravayati -
sa utpunāti / saviturvaḥ prasava utpunāmyacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiriti so
'sāveva bandhuranibhṛṣṭamasi vāco bandhustapojā ityanādhṛṣṭā stha rakṣobhirityevaitadāha yadāhānibhṛṣṭamasīti vāco bandhuriti yāvadvai prāṇeṣvāpo bhavanti tāvadvācā vadati tasmādāha vāco bandhuriti -
tapojā iti / agnervai dhūmo jāyate dhūmādabhramabhrādvṛṣṭiragnervā etā jāyante tasmādāha tapojā iti -
somasya dātramasīti / yadā vā enametābhirabhiṣuṇvantyathāhutirbhavati tasmādāha somasya dātramasīti svāhā rājasva iti tadenāḥ svāhākāreṇaivotpunāti -
tā eteṣu pātreṣu vyānayati / sadhamādo dyumninīrāpa etā ityanatimāninya ityevaitadāha yadāha sadhamāda iti dyumninīrāpa etā iti vīryavatya ityevaitadāhānādhṛṣṭā apasyo vasānā ityanādhṛṣṭā stha rakṣobhirityevaitadāha yadāhānādhṛṣṭā apasyo vasānā iti pastyāsu cakre varuṇaḥ sadhasthamiti viśo vai pastyā vikṣu cakre varuṇaḥ pratiṣṭhāmityevaitadāhāpāṃ śiśurmātṛtamāsvantariti -
athainaṃ vāsāṃsi paridhāpayati / tattārpyamiti vāso bhavati tasmintsarvāṇi yajñarūpāṇi niṣyūtāni bhavanti tadenaṃ paridhāpayati kṣatrasyolbamasīti tadyadeva kṣatrasyolbaṃ tata evainametajjanayati -
athainaṃ pāṇḍvaṃ paridhāpayati / kṣatrasya jarāyvasīti tadyadeva kṣatrasya jarāyu tata evainametajjanayati -
athādhīvāsaṃ pratimuñcati / kṣatrasya yonirasīti tadyaiva kṣatrasya yonistasyā evainametajjanayati -
athoṣṇīṣaṃ saṃhṛtya / purastādavagūhati kṣatrasya nābhirasīti tadyaiva kṣatrasya nābhistāmevāsminnetaddadhāti -
taddhaike / samantaṃ pariveṣṭayanti nābhirvā asyaiṣā samantaṃ vā iyaṃ nābhiḥ paryetīti vadantastadu tathā na kuryātpurastādevāvagūhetpurastāddhīyaṃ nābhistadyadenaṃ vāsāṃsi paridhāpayati janayatyevainametajjātamabhiṣiñcānīti tasmādenaṃ vāsāṃsi paridhāpayati -
taddhaike / nidadhatyetāni vāsāṃsyathainaṃ punardīkṣitavasanaṃ paridhāpayanti tadu tathā na kuryādaṅgāni vā asya janūrvāsāṃsyaṅgairhainaṃ sajanvā tanvā vyardhayanti varuṇyaṃ dīkṣitavasanaṃ sa eteṣāmevaikaṃ vāsasāṃ paridadhīta tadenamaṅgairjanvā tanvā samardhayati varuṇyaṃ dīkṣitavasanaṃ tadenaṃ varuṇyāddīkṣitavasanātpramuñcati -
sa yatrāvabhṛthamabhyavaiti / tadetadabhyavaharanti tatsaloma kriyate sa eteṣāmevaikaṃ vāsasāṃ paridhāyodaiti tāni vaśāyai vā vapāyāṃ hutāyāṃ dadyādudavasānīyāyāṃ veṣṭau -
atha dhanuradhitanoti / indrasya vārtraghnamasīti vārtraghnaṃ vai dhanurindro vai yajamāno dvayena vā eṣa indro bhavati yacca kṣatriyo yadu ca yajamānastasmādāhendrasya vārtraghnamasīti -
atha bāhū vimārṣṭi / mitrasyāsi varuṇasyāsīti bāhvorvai dhanurbāhubhyāṃ vai rājanyo maitrāvaruṇastasmādāha mitrasyāsi varuṇasyāsīti tadasmai prayacchati tvayā'yaṃ vṛtramvadhediti tvayāyaṃ dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ vadhedityevaitadāha -
athāsmai tisra iṣūḥ prayacchati / sa yayā prathamayā samarpaṇena parābhinatti saikā seyaṃ pṛthivī saiṣā dṛbā nāmātha yayā viddhaḥ śayitvā jīvati vā mriyate vā sā dvitīyā tadidamantarikṣaṃ saiṣā rujā nāmātha yayā'paiva rādhnoti sā tṛtīyā sā'sau dyauḥ saiṣā kṣumā nāmaitā hi vai tisra iṣavastasmādasmai tisra iṣūḥ prayacchati -
tāḥ prayacchati / pātainaṃ prāñcaṃ pātainaṃ pratyañcaṃ pātainaṃ tiryañcaṃ digbhyaḥ pāteti tadasmai sarvā eva diśo'śaravyāḥ karoti tadyadasmai dhanuḥ prayacchati vīryaṃ vā etadrājanyasya yaddhanurvīryavantamabhiṣiñcānīti tasmādvā asmā āyudhamprayacchati -
athainamāvido vācayati / āvirmaryā ityaniruktaṃ prajāpatirvā aniruktastadenamprajāpataya āvedayati so'smai savamanumanyate tenānumataḥ sūyate -
āvitto agnirgṛhapatiriti / brahma agnistadenaṃ brahmaṇa āvedayati tadasmai savamanumanyate tenānumataḥ sūyate -
āvitta'indro vṛddhaśravā iti / kṣatraṃ vā indrastadenaṃ kṣatrāyāvedayati tadasmai savamanumanyate tenānumataḥ sūyate -
āvittau mitrāvaruṇau dhṛtavratāviti / prāṇodānau vai mitrāvaruṇau tadenamprāṇodānābhyāmāvedayati tāvasmai savamanumanyete tābhyāmanumataḥ sūyate -
āvittaḥ pūṣā viśvavedā iti / paśavo vai pūṣā tadenaṃ paśubhya āvedayati te'smai savamanumanyante tairanumataḥ sūyate -
āvitte dyāvāpṛthivī viśvaśambhuvāviti / tadenamābhyāṃ dyāvāpṛthivībhyāmāvedayati
te asmai savamanumanyete tābhyāmanumataḥ sūyate -
āvittā'ditiruruśarmeti / iyaṃ vai pṛthivyaditistadenamasmai pṛthivyā āvedayati sā'smai
savamanumanyate tayā'numataḥ sūyate tadyābhya evainametaddevatābhya āvedayati tā asmai savamanumanyante tābhiranumataḥ sūyate -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0