Shatapatha Brahmana · Chapter 4.3.5
४.३.५ atha tṛtīyasavanagrahāḥ
ādityagrahaḥ
trayā vai devāḥ / vasavo rudrā ādityāsteṣāṃ vibhaktāni savanāni vasūnāmeva prātaḥsavanaṃ rudrāṇāṃ mādhyandinaṃ savanamādityānāṃ tṛtīyasavanaṃ tadvā amiśrameva vasūnāṃ prātaḥsavanamamiśraṃ rudrāṇāṃ mādhyandinaṃ savanammiśramādityānāṃ tṛtīyasavanam -
te hādityā ūcuḥ / yathedamamiśraṃ vasūnāṃ prātaḥsavanamamiśraṃ rudrāṇāmmādhyandinaṃ savanamevaṃ na imaṃ purā miśrādgrahaṃ juhutheti tatheti devā abruvaṃste saṃsthita eva mādhyandine savane purā tṛtīyasavanādetamajuhavuḥ sa eṣo'pyetarhi tathaiva graho hūyate saṃsthita eva mādhyandine savane purātṛtīyasavanāt -
te hādityā ūcuḥ / neva vā itarasmintsavane smo nevetarasminyadvai no rakṣāṃsi na
hiṃsyuriti -
te ha dvidevatyānūcuḥ / rakṣobhyo vai bibhīmo hanta yuṣmānpraviśāmeti -
te ha dvidevatyā ūcuḥ / kimasmākaṃ tataḥ syādityasmābhiranuvaṣaṭkṛtā bhaviṣyathetyu hādityā ūcustatheti te dvidevatyānprāviśan -
sa yatra prātaḥsavane / dvidevatyaiḥ pracarati tatpratiprasthātādityapātreṇa droṇakalaśātpratinigṛhṇīta upayāmagṛhīto'sītyetāvatādhvaryurevāśrāvayatyadhvaryoranu homaṃ juhoti pratiprasthātādityebhyastveti saṃsravamavanayatyetāvataivameva sarveṣu -
tadyatpratiprasthātā pratinigṛhṇīte / dvidevatyānvai prāviśannasmābhiranuvaṣaṭkṛtā bhaviṣyathetyu hādityā ūcuryāṃ vā amūṃ dvitīyāmāhutiṃ juhoti sviṣṭakṛte vai tāṃ juhoti sviṣṭakṛto vā ete'nuvaṣaṭkriyante tatho hāsyaite'nuvaṣaṭkṛtā iṣṭasviṣṭakṛto
bhavantyuttarārdhe juhotyeṣā hyetasya devasya diktasmāduttarārdhe juhoti -
yadveva pratiprasthātā pratinigṛhṇīte / dvidevatyānvai prāviśantsa yāneva prāviśaṃstebhya evaitannirmimīte'thāpidadhāti rakṣobhyo hyabibhayurviṣṇa'urugāyaiṣa te somastaṃ rakṣasva mā tvā dabhanniti yajño vai viṣṇustadyajñāyaivaitatparidadāti guptyā athāha saṃsthita eva mādhyandine savane purā tṛtīyasavanādehi yajamāneti -
samprapadyante / adhvaryuśca yajamānaścāgnīdhraśca pratiprasthātā connetātha yo'nyaḥ paricaro bhavatyubhe dvāre apidadhati rakṣobhyo hyabibhayurathādhvaryurādityasthālīṃ cādityapātraṃ cādatte sa uparyupari pūtabhṛtaṃ vigṛhṇāti nedvyavaścotaditi -
atha gṛhṇāti / kadā cana starīrasi nendra saścasi dāśuṣe upopennu maghavanbhūya innu te dānaṃ devasya pṛcyata ādityebhyastveti -
taṃ vai nopayāmena gṛhṇīyāt / agre hyevaiṣa upayāmena gṛhīto bhavatyajāmitāyai jāmi ha kuryādyadenamatrāpyupayāmena gṛhṇīyāt -
athāpagṛhya punarānayati / kadā cana prayucchasyubhe nipāsi janmanī turīyādityasavanaṃ ta indriyamātasthāvamṛtaṃ divyādityebhyastveti -
atha dadhi gṛhṇāti / ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu paśavastatpaśuṣvevaitatpayo dadhāti tadidaṃ paśuṣu payo hitaṃ madhyata iva gṛhṇīyādityāhurmadhyata iva hīdaṃ paśūnāṃ paya iti paścādiva tveva gṛhṇīyātpaścādiva hīdaṃ paśūnāṃ payaḥ -
yadveva dadhi gṛhṇāti / hutocchiṣṭā vā ete saṃsravā bhavanti nālamāhutyai tānevaitatpunarāpyāyayati tathālamāhutyai bhavanti tasmāddadhi gṛhṇāti -
sa gṛhṇāti / yajño devānāṃ pratyeti sumnamādityāso bhavatā mṛḍayantaḥ ā vo'rvācī
sumatirvavṛtyādaṃhościdyā varivovittarāsadādityebhyastveti -
tamupāṃśusavanena mekṣayati / vivasvānvā eṣa ādityo nidānena yadupāṃśusavana ādityagraho vā eṣa bhavati tadenaṃ sva eva bhāge prīṇāti -
taṃ na daśābhirna pavitreṇopaspṛśati ete vai śukravatī rasavatī savane yatprātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ca savanamathaitannirdhītaśukraṃ yattṛtīyasavanaṃ sa yanna daśābhirna pavitreṇopaspṛśati teno hāsyaitacchukravadrasavattṛtīyasavanaṃ bhavati tasmānna daśābhirna pavitreṇopaspṛśati -
sa mekṣayati / vivasvannādityaiṣa te somapīthastasminmatsvetyathonnetra upāṃśusavanaṃ prayacchatyathāhonnetāramāsṛja grāvṇa iti tānādhavanīye vā sṛjati camase vā -
rājānamunnīya / ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu grāvāṇastadenāntsva eva
bhāge prīṇātyaporṇuvanti dvāre -
athāpidhāyopaniṣkrāmati / rakṣobhyo hyabibhayurathāhādityebhyo'nubrūhītyatra sampaśyedyadi kāmayetāśrāvya tveva sampaśyedādityebhyaḥ preṣya priyebhyaḥ priyadhāmabhyaḥ priyavratebhyo mahasvasarasya patibhya urorantarikṣasyādhyakṣebhya iti vaṣaṭkṛte juhoti nānuvaṣaṭkaroti netpaśūnagnau pravṛṇajānīti prayacchati pratiprasthātre saṃsravau -
atha punaḥ prapadya / āgrayaṇamādatta udīcīnadaśaṃ pavitraṃ vitanvanti praskandayatyadhvaryurāgrayaṇasya pratiprasthātā sampragṛhṇāti saṃsravāvānayatyunnetā camasena vodañcanena vā -
taṃ catasṛṇāṃ dhārāṇāmāgrayaṇaṃ gṛhṇāti / ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu
gāvastasmādidaṃ gavāṃ caturdhāvihitaṃ payastasmāccatasṛṇāṃ dhārāṇāmāgrayaṇaṃ gṛhṇāti -
tadyatpratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti / ādityagraho vā eṣa bhavati na vā ādityagrahasyānuvaṣaṭkarotyetasmādvai sāvitraṃ grahaṃ grahīṣyanbhavati tadasya sāvitreṇaivānuvaṣaṭkṛto bhavati -
yadveva pratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti / purā vā ebhya etanmiśrādgrahamahauṣuḥ purā tṛtīyasavanāttṛtīyasavanāya vā eṣa graho gṛhyate tadādityāstṛtīyasavanamapiyanti tathā na bahirddhā yajñādbhavanti tasmātpratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0