Shatapatha Brahmana · Chapter 4.3.3

४.३.३ śukraḥ, manthī, āgrayaṇaḥ, marutvatīyaḥ, ukthyaḥ
ihā ihā ityabhiṣuṇoti / indramevaitadācyāvayati bṛhadbṛhaditīndramevaitadācyāvayati -

sa śukrāmanthinau prathamau gṛhṇāti / śukravaddhyetatsavanamathāgrayaṇaṃ sarveṣu hyeṣa savaneṣu gṛhyate'tha marutvatīyamathokthyamukthāni hyatrāpi bhavanti -

taddhaike / ukthyaṃ gṛhītvātha marutvatīyaṃ gṛhṇanti tadu tathā na kuryānmarutvatīyameva gṛhītvāthokthyaṃ gṛhṇīyāt -

tānvā etān / pañca grahāngṛhṇātyeṣa vai vajro yanmādhyandinaḥ pavamānastasmātpañcadaśaḥ pañcasāmā bhavati pañcadaśo hi vajraḥ sa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ pañca vā imā aṅgulayo'ṅgulibhirvai praharati -

indro vṛtrāya vajraṃ prajahāra / sa vṛtraṃ pāpmānaṃ hatvā vijite'bhaye'nāṣṭre dakṣiṇā nināya tasmādapyetarhi yadaivaitena mādhyandinena pavamānena stuvate'tha vijite'bhaye'nāṣṭre dakṣiṇā nīyante tatho evaiṣa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ pāpmane dviṣate bhrātṛvyāya vajraṃ praharati sa vṛtraṃ pāpmānaṃ hatvā vijite'bhaye'nāṣṭre dakṣiṇā nayati tasmādvā etānpañca grahāngṛhṇāti -

tadyanmarutvatīyāngṛhṇāti / etadvā indrasya niṣkevalyaṃ savanaṃ yanmādhyandinaṃ savanaṃ tena vṛtramajighāṃsattena vyajigīṣata maruto vā ityaśvatthe'pakramya tasthuḥ kṣatraṃ vā indro viśo maruto viśā vai kṣatriyo balavānbhavati tasmādāśvatthe ṛtupātre syātāṃ kārṣmaryamaye tveva bhavataḥ -

tānindra 'upamantrayāṃ cakre / upa māvartadhvaṃ yuṣmābhirbalena vṛtraṃ hanānīti te hocuḥ kiṃ nastataḥ syāditi tebhya etau marutvatīyau grahāvagṛhṇāt -

te hocuḥ / apanidhāyainamoja upāvartāmahā iti ta enamapanidhāyaivauja upāvavṛtustadvā indro'spṛṇutāpanidhāya vai mauja upāvṛtanniti -

sa hovāca / sahaiva maujasopāvartadhvamiti tebhyo vai nastṛtīyaṃ grahaṃ gṛhāṇeti tebhya etaṃ tṛtīyaṃ grahamagṛhṇādupayāmagṛhīto'si marutāṃ tvaujasa iti ta enaṃ sahaivaujasopāvartanta tairvyajayata tairvṛtramahankṣatraṃ vā indro viśo maruto viśā vai kṣatriyo balavānbhavati tatkṣatra evaitadbalaṃ dadhāti tasmānmarutvatīyāngṛhṇāti -

sa vā indrāyaiva marutvate gṛhṇīyāt / nāpi marudbhyaḥ sa yaddhāpi marudbhyo gṛhṇīyātpratyudyāminīṃ ha kṣatrāya viśaṃ kuryādathaitadindramevānu maruta ābhajati tatkṣatrāyaivaitadviśaṃ kṛtānukarāmanuvartmānaṃ karoti tasmādindrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ -

apakramādu haivaiṣāmetadbibhayāṃ cakāra / yadime mannāpakrāmeyuryannānyaddhriyeranniti tānevaitadanapakramiṇo'kuruta tasmādindrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ -

ṛtupātrābhyāṃ gṛhṇāti / ṛtavo vai saṃvatsaro yajñaste'daḥ prātaḥsavane pratyakṣamavakalpyante yadṛtugrahāngṛhṇātyathaitatparo'kṣaṃ mādhyandinesavane'vakalpayante yadṛtupātrābhyāṃ marutvatīyāngṛhṇāti viśo vai maruto'nnaṃ vai viśa ṛtavo vā idaṃ sarvamannādyaṃ pacanti tasmādṛtupātrābhyāmmarutvatīyāngṛhṇāti -

athāto gṛhṇātyeva / indra marutva iha pāhi somaṃ yathā śāryāte apibaḥ sutasya / tava praṇītī tava śūra śarmannāvivāsanti kavayaḥ suyajñāḥ / upayāmagṛhīto'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonirindrāya tvā marutvate -

marutvantaṃ vṛṣabham / vāvṛdhānamakavāriṃ divyaṃ śāsamindraṃ viśvāsāhamavase nūtanāyograṃ sahodāmiha taṃ huvema / upayāmagṛhīto'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonirindrāya tvā marutvate upayāmagṛhīto'si marutāṃ tvaujasa iti tṛtīyaṃ grahaṃ gṛhṇāti -

atha māhandraṃ grahaṃ gṛhṇāti / pāpmanā vā etadindraḥ saṃsṛṣṭo'bhūdyadviśā marudbhiḥ sa yathā vijayasya kāmāya viśā samāne pātre'śnīyādevaṃ tadyadasmā etaṃ marudbhiḥ samānaṃ grahamagṛhṇan -

taṃ devāḥ / sarvasminvijite'bhaye'nāṣṭre yatheṣīkāṃ muñjādvivṛhedevaṃ sarvasmātpāpmano vyavṛhanyanmāhendraṃ grahamagṛhṇaṃstatho evaiṣa etadyatheṣīkā vimuñjā syādevaṃ sarvasmātpāpmano nirmucyate yanmāhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti -

yadveva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti / indro vā eṣa purā vṛtrasya vadhādatha vṛtraṃ hatvā yathā mahārājo vijigyāna evaṃ mahendro'bhavattasmānmāhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti mahāntamu caivainametatkhalu karoti vṛtrasya vadhāya tasmādveva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti śukra pātreṇa gṛhṇātyeṣa vai śukro ya eṣa tapatyeṣa u eva mahāṃstasmācchukrapātreṇa gṛhṇāti -

athāto gṛhṇātyeva / mahāṃ indro nṛvadā carṣaṇiprā uta dvibarhā aminaḥ sahobhiḥ asmadryagvāvṛdhe vīryāyoruḥ pṛthuḥ sukṛtaḥ kartṛbhirbhūt upayāmagṛhīto'si mahendrāya tvaiṣa te yonirmahendrāya tveti sādayati mahendrāya hyenaṃ gṛhṇāti -

athopākṛtyaitāṃ vācaṃ vadati / abhiṣotāro'bhiṣuṇutaulūkhalānudvādayatāgnīdāśiraṃ vinaya saumyasya vittāditi te vai tṛtīyasavanāyaivābhiṣotāro'bhiṣuṇvanti tṛtīyasavanāyaulūkhalānudvādayanti tṛtīyasavanāyāgnīdāśiraṃ vinayati tṛtīyasavanāya saumyaṃ caruṃ śrapayatyete vai śukravatī rasavatī savane yatprātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ca savanamathaitannirdhītaśukraṃ yattṛtīyasavanaṃ tadevaitasmānmādhyandinātsavanānnirmimīte tatho hāsyaitacchukravadrasavattṛtīyasavanaṃ bhavati tasmādetāmatra vācaṃ vadati -