Shatapatha Brahmana · Chapter 4.1.5

४.१.५ āśvinagrahaḥ
śrotraṃ ha vā asyāśvinaḥ / tasmātsarvataḥ parihāraṃ bhakṣayati sarvato hyanena śrotreṇa śṛṇoti yatra vai bhṛgavo vāṅgiraso vā svargaṃ lokaṃ samāśnuvata taccyavano vā bhārgavaścyavano vāṅgirasastadeva jīrṇiḥ kṛtyārūpo jahe -

śaryāto ha vā idaṃ mānavo grāmeṇa cacāra / sa tadeva prativeśo niviviśe tasya kumārāḥ krīḍanta imaṃ jīrṇiṃ kṛtyārūpamanarthyaṃ manyamānā loṣṭairvipipiṣuḥ -

sa śāryātebhyaścukrodha / tebhyo'saṃjñāṃ cakāra pitaiva putreṇa yuyudhe bhrātābhrātrā -

śaryāto ha vā īkṣāṃ cakre / yatkimakaraṃ tasmādidamāpadīti sa gopālāṃścāvipālāṃśca saṃhvayitavā uvāca -

sa hovāca / ko vo'dyeha kiṃcidadrākṣīditi te hocuḥ puruṣa evāyaṃ jīrṇiḥ kṛtyārūpaḥ śete tamanarthyaṃ manyamānāḥ kumārā loṣṭairvyapikṣanniti sa vidāṃcakāra sa vai cyavana iti -

sa rathaṃ yuktvā / sukanyāṃ śāryātīmupādhāya prasiṣyanda sa ājagāma yatrarṣirāsa tat -

sa hovāca / ṛṣe namaste yannāvediṣaṃ tenāhiṃsiṣamiyaṃ sukanyā tayā te'pahnuve saṃjānītāṃ me grāma iti tasya ha tata eva grāmaḥ saṃjajñe sa ha tata eva śaryāto mānava udyuyuje nedaparaṃ hinasānīti -

aśvinau ha vā idaṃ bhiṣajyantau ceratuḥ / tau sukanyāmupeyatustasyāmmithunamīṣāte tanna jajñau -

tau hocatuḥ / sukanye kamimaṃ jīrṇiṃ kṛtyārūpamupaśeṣa āvāmanuprehīti sā hovāca yasmai māṃ pitā'dānnaivāhaṃ taṃ jīvantaṃ hāsyāmīti taddhāyamṛṣirājajñau -

sa hovāca / sukanye kiṃ tvaitadavocatāmiti tasmā etadvyācacakṣe sa ha vyākhyāta'uvāca yadi tvaitatpunarbruvataḥ sā tvaṃ brūtānna vai susarvāviva stho na susamṛddhāvivātha me patiṃ nindatha iti tau yadi tvā bruvataḥ kenāvamasarvau svaḥ kenāsamṛddhāviti sā tvaṃ brūtātpatiṃ nu me punaryuvāṇaṃ kurutamatha vāṃ vakṣyāmīti tāṃ punarupeyatustāṃ haitadevocatuḥ -

sā hovāca / na vai susarvāviva stho na susamṛddhāvivātha me patiṃ nindatha iti tau hocatuḥ kenāvamasarvau svaḥ kenāsamṛddhāviti sā hovāca patiṃ nu me punaryuvāṇaṃ kurutamatha vāṃ vakṣyāmīti -

tau hocatuḥ / etaṃ hradamabhyavahara sa yena vayasā kamiṣyate tenodaiṣyatīti taṃ hradamabhyavajahāra sa yena vayasā cakame tenodeyāya -

tau hocatuḥ / sukanye kenāvamasarvau svaḥ kenāsamṛddhāviti tau harṣireva pratyuvāca kurukṣetre'mī devā yajñaṃ tanvate te vāṃ yajñādantaryanti tenāsarvau sthastenāsamṛddhāviti tau ha tata evāśvinau preyatustāvājagmaturdevānyajñaṃ tanvānāntstute bahiṣpavamāne -

tau hocatuḥ / upa nau hvayadhvamiti te ha devā ūcurna vāmupahvayiṣyāmahe bahu manuṣyeṣu saṃsṛṣṭamacāriṣṭaṃ bhiṣajyantāviti -

tau hocatuḥ / viśīrṣṇā vai yajñena yajadhva iti kathaṃ viśīrṣṇetyupa nu nau hvayadhvamatha vo vakṣyāva iti tatheti tā upāhvayanta tābhyāmetamāśvinaṃ grahamagṛhṇastāvadhvaryū yajñasyābhavatāṃ tāvetadyajñasya śiraḥ pratyadhattāṃ tadadastaddivākīrtyānāṃ brāhmaṇe vyākhyāyate yathā tadyajñasya śiraḥ pratidadhatustasmādeṣa stute bahiṣpavamāne graho gṛhyate stute hi bahiṣpavamāna āgacchatām -

tau hocatuḥ / mukhyau vā āvāṃ yajñasya svo yāvadhvaryū iha nāvimampurastādgrahaṃ paryāharatābhi dvidevatyāniti tābhyāmetaṃ purastādgrahamparyājahrurabhi dvidevatyāṃstasmādeṣa daśamo graho gṛhyate tṛtīya eva vaṣaṭkriyate'tha yadaśvināvitīme ha vai dyāvāpṛthivī pratyakṣamaśvināvime hīdaṃ sarvamāśnuvātāṃ puṣkarasrajau ityagnirevāsyai puṣkaramādityo'muṣyai -

athāto gṛhṇātyeva / yā vāṃ kaśā madhumatyaśvinā sūnṛtāvatī tayā yajñammimikṣatamupayāmagṛhīto'syaśvibhyāṃ tvaiṣa te yonirmādhvībhyāṃ tveti(vā.saṃ. ७.११ ) sādayati taṃ vai madhumatyarcā gṛhṇāti mādhvībhyāṃ tveti sādayati tadyanmadhumatyarcā gṛhṇāti mādhvībhyāṃ tveti sādayati -

dadhyaṅha vā ābhyāmātharvaṇaḥ / madhu nāma brāhmaṇamuvāca tadenayoḥ priyaṃ dhāma tadevainayoretenopagacchati tasmānmadhumatyarcā gṛhṇāti mādhvībhyāṃ tveti sādayati -

tāni vā etāni / ślakṣṇāni pātrāṇi bhavanti rāsnāvamaindravāyavapātraṃ tattasya dvitīyaṃ rūpaṃ tena taddvidevatyamajakāvaṃ maitrāvaruṇapātraṃ tattasya dvitīyaṃ rūpaṃ tena taddvidevatyamauṣṭhamāśvinapātraṃ tattasya dvitīyaṃ rūpaṃ tena taddvidevatyamatha yadaśvināviti mukhyau vā aśvināvauṣṭhamiva vā idaṃ mukhaṃ tasmādauṣṭhamāśvinapātraṃ bhavati -