Shatapatha Brahmana · Chapter 3.8.1

tadyatraitatpravṛto hotā hotṛṣadana upaviśati / tadupaviśya prasauti prasūto'dhvaryuḥ srucāvādatte -

athāprībhiścaranti / tadyadāprībhiścaranti sarveṇeva vā eṣa manasā sarveṇevātmanā yajñaṃ sambharati saṃ ca jihīrṣati yo dīkṣate tasya riricāna ivātmā bhavati tametābhirāprībhirāpyāyayanti tadyadāpyāyayanti tasmādāpriyo nāma tasmādāprībhiścaranti -

te vā eta ekādaśa prayājā bhavanti / daśa vā ime puruṣe prāṇā ātmaikādaśo yasminnete prāṇāḥ pratiṣṭhitā etāvānvai puruṣastadasya sarvamātmānamāpyāyanti tasmādekādaśa prayājā bhavanti -

sa āśrāvyāha / samidhaḥ preṣyeti preṣya preṣyeti caturthecaturthe prayāje samānayamāno daśabhiḥ prayājaiścarati daśa prayājāniṣṭvāha śāsamāharetyasiṃ vai śāsa ityācakṣate -

atha yūpaśakalamādatte / tāvagre juhvā aktvā paśorlalāṭamupaspṛśati ghṛtenāktau paśūṃstrāyethāmiti vajro vai yūpaśakalo vajraḥ śāso vajra ājyaṃ tamevaitatkṛtsnaṃ vajraṃ sambhṛtya tamasyābhigoptāraṃ karoti nedenaṃ nāṣṭrā rakṣāṃsi hinasanniti punaryūpaśakalamavagūhatyeṣā te prajñātāśrirastvityāha śāsaṃ prayacchantsādayati srucau -

athāha paryagnaye'nubrūhīti / ulmukamādāyāgnītparyagniṃ karoti tadyatparyagniṃ karotyacchidramevainametadagninā parigṛhṇāti nedenaṃ nāṣṭrā rakṣāṃsi pramṛśānityagnirhi rakṣasāmapahantā tasmātparyagniṃ karoti tadyatrainaṃ śrapayanti tadabhipariharati -

tadāhuḥ / punaretadulmukaṃ haredathātrānyamevāgniṃ nirmathya tasminnenaṃ śrapayeyurāhavanīyo vā eṣa na vā eṣa tasmai yadasminnaśṛtaṃ śrapayeyustasmai vā eṣa yadasmiñchṛtaṃ juhuyuriti -

tadu tathā na kuryāt / yathā vai grasitamevamasyaitadbhavati yadenena paryagniṃ karoti sa yathā grasitamanuhāyācchidya tadanyasmai prayacchedevaṃ tattasmādetasyaivolmukasyāṅgārānnimṛdya tasminnenaṃ śrapayeyuḥ -

atholmukamādāyāgnītpurastātpratipadyate / agnimevaitatpurastātkarotyagniḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnannetyathābhayenānāṣṭreṇa paśuṃ nayanti taṃ vapāśrapaṇībhyāṃ pratiprasthātānvārabhate pratiprasthātāramadhvaryuradhvaryuṃ yajamānaḥ -

tadāhuḥ / naiṣa yajamānenānvārabhyo mṛtyave hyetaṃ nayanti tasmānnānvārabheteti tadanvevārabheta na vā etaṃ mṛtyave nayanti yaṃ yajñāya nayanti tasmādanvevārabheta yajñādu haivātmānamantariyādyannānvārabheta tasmādanvevārabheta tatparo'kṣamanvārabdhaṃ bhavati vapāśrapaṇībhyāṃ pratiprasthātā pratiprasthātāramadhvaryuradhvaryuṃ yajamāna etadu paro'kṣamanvārabdhaṃ bhavati -

atha stīrṇāyai vedeḥ / dve tṛṇe adhvaryurādatte sa āśrāvyāhopapreṣya hotarhavyā devebhya ityetadu vaiśvadevaṃ paśau -

atha vācayati / revati yajamāna iti vāgvai revatī sā yadvāgbahu vadati tena vāgrevatī priyaṃ dhā āviśetyanārtimāviśetyevaitadāhororantarikṣātsajūrdevena vātenetyantarikṣaṃ vā anu rakṣaścaratyamūlamubhayataḥ paricchinnaṃ yathāyaṃ puruṣo'mūla ubhayataḥ paricchinno'ntarikṣamanucarati tadvātenainaṃ saṃvidānāntarikṣādgopāyetyevaitadāha yadāhororantarikṣātsajūrdevena vāteneti -

asya haviṣastmanā yajeti / vācamevaitadāhānārtasyāsya haviṣa ātmanā yajeti samasya tanvā bhaveti vācamevaitadāhānārtasyāsya haviṣastanvā sambhaveti -

tadyatrainaṃ viśasanti / tatpurastāttṛṇamupāsyati varṣo varṣīyasi yajñe yajñapatiṃ dhā iti barhirevāsmā etatstṛṇātyaskannaṃ havirasaditi tadyadevāsyātra viśasyamānasya kiṃcitskandati tadetasminpratitiṣṭhati tathā nāmuyā bhavati -

atha punaretyāhavanīyamabhyāvṛtyāsate / nedasya saṃjñapyamānasyādhyakṣā asāmeti tasya na kūṭena praghnanti mānuṣaṃ hi tanno eva paścātkarṇaṃ pitṛdevatyaṃ hi tadapigṛhya vaiva mukhaṃ tamayanti veṣkaṃ vā kurvanti tannāha jahi mārayeti mānuṣaṃ hi tatsaṃjñapayānvaganniti taddhi devatrā sa yadāhānvagannityetarhi hyeṣa devānanugacchati tasmādāhānvaganniti -

tadyatrainaṃ nividhyanti / tatpurā saṃjñapanājjuhoti svāhā devebhya ityatha yadā prāha saṃjñaptaḥ paśurityatha juhoti devebhyaḥ svāheti purastātsvāhākṛtayo vā anye devā upariṣṭātsvāhākṛtayo'nye tānevaitatprīṇāti ta enamubhaye devāḥ prītāḥ svargaṃlokamabhivahanti te vā ete paripaśavye ityāhutī sa yadi kāmayeta juhuyādete yadyu kāmayetāpi nādriyeta -