Shatapatha Brahmana · Chapter 3.8
brāhmaṇa
१ hoturhotṛṣadanopaveśanādiprayogakathanaṃ, samidādyekādaśaprayājānām 'āpriyaḥ' iti saṃjñājñāpanaṃ, āpriyanāmanirvacanaṃ tasya praśaṃsanāya tatpravṛttinimittasyāpyāyanasya saṃbhāvanānirūpaṇam, āpyāyanasādhanatvamevopajīvyaikādaśatvaṃ vidhāya praśaṃsanaṃ, samidādidaśaprayājānāmitikartavyatākathanaṃ, daśamaprayājānaṃtaraṃ ' śāsamāhara ' iti būyāditi vidhānaṃ, yūpaśakalau juhvāgragatenājyena samajya tābhyāmaktābhyāṃ samaṃtrakaṃ paśorlalāṭasyopasparśanavidhānaṃ, punaryūpaśakalasyāvagū hanavidhānaṃ, śamitre śāsapradānaṃ, srucorāsādanavidhānaṃ, sārthavādamagnītkartṛkaṃ paśuprabhṛtīnāṃ paryagnīkaraṇavidhānaṃ, paśvaṃgaśrapaṇārthamulmukāharaṇavidhānam, ulmukāharaṇaviṣaye kasyacitpakṣaṃ sayuktikamupanyasya taṃ nirākṛtya ca svapakṣasthāpanavidhānam, ulmukasya purogamanaprayojanasahitamagnīdhra- pratiprasthātradhvaryuyajamānānāṃ śāmitraṃ prati gamanavidhānaṃ, teṣāmabhiprāyasyānyathākaraṇaṃ, setikartavyatākaṃ paśorvaiśvadevatvāpādanaṃ, vācanavidhānaṃ tanmaṃtrārthavivaraṇaṃ ca, paśorviśasanapradeśe'dhvaryoḥ saprayojanaṃ samaṃtraṃ tṛṇāpāsavidhānaṃ, sābhiprāyaṃ punarāhavanīyamabhyāvartanakathanaṃ, paśoḥ sañjñapanaprakārakathanaṃ, sañjñapanātprākpaścācca home homabhedena svāhākāraprayogavaiparītyadarśanaṃ tasya prayojanakathanena praśaṃsanam, etayorhomayoranuṣṭhāne aicchikatvopavarṇanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa
२ sañjñapanānaṃtarabhāviprayogakathanaṃ, patnyai vācanavidhānaṃ tanmaṃtravyākhyānaṃ ca, adbhiḥ pāvanavidhānaṃ, sārthavādaṃ samaṃtraṃ patnīkartṛkaṃ paśoḥ prāṇānāmadbhirupasparśanavidhānaṃ, avayavāvayavibhedenopasparśanamaṃtrabhāgakathanaṃ, pariśiṣṭābhiradbhiryajamānapatnyoḥ paśuśīrṣatogrenuṣiñcanavidhānam,anuṣiñcanamaṃtravidhānaṃ,paśorjaghanārddhasya samaṃtrakaṃ ninayanavidhānaṃ, samaṃtraṃ saprakārakaṃ paśorviśasanaprayogakathanaṃ, vapāmutkhidya tayā vapāśrapaṇyoḥ samaṃtraṃ pracchādanavidhānaṃ, vapāśrapaṇyoḥ kārṣmaryamayatvaṃ vidhāya .tatpraśaṃsana, paśorvapāparivāsanam agnīdhaḥ punarulmukādānaṃ teṣāṃ jaghanena cātvālamāhavanīyaṃ pratyāgamanam, adhvaryukartṛkaṃ samaṃtramāhavanīye tṛṇaprāsanaṃ cetyādi prayogakathanaṃ, vapāpratapanaprakāra- kathanaṃ, dakṣiṇataḥ pratitāpopagamanamārga- pradarśanaṃ, pratiprasthātrā vapāyāṃ tapyamānāyāṃ sruveṇājyamādāyādhvaryorvapopari samaṃtraṃ homakaraṇavidhānaṃ, stokapraiṣakathanaṃ, hotrā stokebhyonūcyamānānāṃ maṃtrāṇāmāgneyatvasya vṛṣṭisādhanatvenapraśaṃsanaṃ, pratiprasthātuḥ prayājahomārthamadhvaryuṃ prati praiṣapradānavidhānam, aṃtyaprayājaṃ hutvā prayājaśeṣeṇādau vapābhighāraṇaṃ paścātpṛṣadājyābhighāraṇaṃ ceti vidhānam, ādau pṛṣadājyābhidhāraṇamiti carakādhvaryūṇāṃ matasya pratyākhyānaṃ, saprakārakaṃ vapāyāgavidhānaṃ, tatra praiṣe 'prasthitam iti padaṃ na brūyāditi niṣedhakaraṇaṃ, hutvā vapāṃ parasparābhimukhayo- rvapāśrapaṇyoḥ samaṃtramanuprāsanavidhānaṃ, vapāyāgapraśaṃsanaṃ, cātvāle mārjanakaraṇavidhānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa
३ paśo'nunirvāpyapuroḍāśasya taddevatāyāśca vidhānaṃ, puroḍāśānunirvāpaṃ pūryamāṇasya paśoḥ samṛddhihetutvena praśaṃsanaṃ, puroḍāśasya vapānaṃtaryapraśaṃsanaṃ, paśorviśasanavidhānaṃ, śamituranuśāsanavidhānaṃ, hṛdayāvadānārthaṃ juhvāṃ pṛṣadājyaṃ gṛhītvā śāmitraṃ prati gatvā tato'dhvaryuśamitroḥ praśnapratipraśnakaraṇavidhānaṃ, praśnaprayojanakathanaṃ, sārthavādaṃ samaṃtramagre hṛdayābhighāraṇavidhānam, abhighāraṇamantrāṃte svāhākārakaraṇapratiṣedhaḥ, avadānārthaṃ dakṣi- ṇato havirāharaṇamārgapradarśanaṃ dakṣiṇata- uttarabarhiḥsu plakṣaśākhāsu pratiprasthātā'ṅgānyavadyediti vidhānaṃ, prasaṃgātplakṣavṛkṣotpattivarṇanaṃ, kramātpradhānapaśvaṅgasviṣṭakṛdvasāhomārthaṃ juhūpabhṛdvasāhomahavanīsamavattadhānīṣu ājyamupastīrya juhūpabhṛtorhiraṇyaśakalāvadhānavidhānaṃ, manotānuvācanaṃ vidhāya tannāmanirvacanena tatpraśaṃsanaṃ, pradhānārthāvadyamānāni hadayādyaṅgāni tatkramaṃ ca vidhāya teṣāṃ praśaṃsanaṃ, hṛdayaṃ jihvā vakṣaḥ savyadoḥ pārśvadvayaṃ yakṛdya tredhākṛtaṃ gudaṃ sthūlamadhyabhāgau dakṣiṇā śroṇirityekādaśānāṃ jauhavāṅgānāmavadānavidhānaṃ, dakṣiṇadordvedhākṛtaṃ gudāṇubhāgaṃ savyāśroṇiriti sviṣṭakṛdarthānāṃ trayāṇāmaupabhṛtānāma- ṅgānāmavadānavidhānaṃ, pūrvavaddhiraṇyaśakalāvadhānamupariṣṭādājyābhighāraṇavidhānaṃ ca, mantramantrārthavivaraṇasahitaṃ vasāhomadravyagrahaṇavidhānaṃ, tadupariṣṭādājyasya dvirabhighāraṇavidhānam, samaṃtrakam pārśvāsthinā'sinā vā gṛhītāyā vasāyā vibhajanavidhānaṃ, gṛhītāvaśiṣṭāṃ vasāṃ pradhānāvaśiṣṭāni hṛdayādyaṃgāni samavattadhānyā prāsya punarājyena dvirabhighāraṇamabhito hiraṇyaśakalāvadhānavidhānam, pradhānasviṣṭakṛdarthāvadānānāṃ samuccayena praśaṃsanaṃ, śiraādīnāmanavade- yatvasyopapatterākhyānamukhena pradarśanam, avadyāttahaviḥpradānaprakārakathanaṃ, vapāpraiṣavadagniṣomīyaṃpraiṣe'pi prasthitam iti padaṃ na brūyāditi niṣedhakaraṇaṃ, vasāhomasya kālavidhānam, vasāhomamaṃtrakathanaṃ maṃtrasya vaiśvadevatvaṃ prakṛtahoma- saṃgatamiti pratipādanam, vasāhomānaṃtara pradhānahomavidhānaṃ, vanaspatiyāgaṃ vidhāya tasya yūpadvārā paśoḥ somatvasampādakatvena praśaṃsanam, sviṣṭakṛdyāgaprakārakathanam, vasāhomaśeṣeṇa samaṃtraṃ digvyāghāraṇavidhānam, samyaggatāvayavasya paśoḥ sammarśanavidhānam, viśasanānantarakālasyaitasya vyavasthāpradarśanam, sammarśane maṃtramuktvā tasya vibhajya vyākhyānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa
४ prāṇasya śreṣṭhatvakāraṇābhidhānamukhena gudasya pradhānasviṣṭakṛdupayaḍiṣṭyarthaṃ tredhā vibhajya viniyogaṃ praśaṃsya prayājādīnāmitarāṅgatvakathanam, prasaṃgādyadikathañcitpaśoḥ kṛśatvaṃ syāttarhi gudasya sampūrṇatvāyodaryaṃ māṃsaṃ tena saha miśriṇīyamiti nirūpaṇam, anuyājārthaṃ pṛṣadājyagrahaṇaṃ vidhāya tatpraśaṃsanam, vihitānanuyājānvidhāsyamānairupayaḍbhiḥ saha purastādupariṣṭācca vidhāsyanprāṇātmanā tatpraśaṃ- sanam, upayajasya nirvacanapuraḥsaraṃ praśaṃsanam, upayaḍyāge mantrānuktvā tadvyākhyānaṃ caturṇāmatyupayaḍḍhomānāṃ vidhānaṃ, prajābhivṛddhihetutayā teṣāṃ praśaṃsanaṃ ceti,
brāhmaṇa
५ atyupayājamaṃtrānvidhāya punaḥsṛṣṭyabhivṛddhihetutayā tatpraśaṃsanaṃ, mantratadarthayutaṃ mukhavimarśanavidhānam, jāghanyā patnīsaṃyāvanavidhānaṃ, jāghanyā api pradeśaviśeṣakathanam, hṛdayaśūlasyāvabhṛthāya nayanasya prayojanābhidhānaṃ, parikarmiṇe hṛdayaśūladānavidhānaṃ, pṛthivyāmapsu ca śūlaṃ parāsyato doṣapradarśanam, uktadoṣābhāvāyopāyakathanam, yadā'bviṣaye mlāniṃ prāpnuyāttadā yūpasya prāgdeśe udapātraṃ ninīya tatrāpīṣadārdrapradeśe samantraṃ hṛdayaśūlasyopagūhanavidhānam, īṣadārdre upagūhanādapāṃ pṛthivyāmupagūhanāttadīyauṣadhīnāṃ ca hiṃsāprasaṃgo'tastatrobhayatra hiṃsāparihārāya samaṃtraṃ prārthanākaraṇavidhānam, adhvaryuprabhṛtīnāmabhimaṃtraṇavidhānam, etasya praśaṃsanaṃ, śūlopagūhanasya viṣayaviśeṣe niṣedhakaraṇaṃ ceti.
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0