Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 3.2.4

3.2.4.3.2.4.1

३.२.४ somakrayaṇavidhiḥ
divi vai soma āsīt / atheha devāste devā akāmayantā naḥ somo gacchettenāgatena yajemahīti ta ete māye asṛjanta suparṇīṃ ca kadrūṃ ca taddhiṣṇyānāṃ brāhmaṇe vyākhyāyate sauparṇīkādravaṃ yathā tadāsa -

3.2.4.3.2.4.2

tebhyo gāyatrī somamacchāpatat / tasyā āharantyai gandharvo viśvāvasuḥ paryamuṣṇātte devā aviduḥ pracyuto vai parastātsomo'tha no nāgacchati gandharvā vai paryamoṣiṣuriti -

3.2.4.3.2.4.3

te hocuḥ / yoṣitkāmā vai gandharvā vācamevaibhyaḥ prahiṇavāma sā naḥ saha somenāgamiṣyatīti tebhyo vācaṃ prāhiṇvantsaināntsaha somenāgacchat -

3.2.4.3.2.4.4

te gandharvā anvāgatyābruvan / somo yuṣmākaṃ vāgevāsmākamiti tatheti devā abruvanniho cedāgānmaināmabhīṣahe va naiṣṭa vihvayāmahā iti tāṃ vyahvayanta -

3.2.4.3.2.4.5

tasyai gandharvāḥ / vedāneva procira iti vai vayaṃ vidmeti vayaṃ vidmeti -

3.2.4.3.2.4.6

atha devāḥ / vīṇāmeva sṛṣṭvā vādayanto nigāyanto niṣeduriti vai vayaṃ gāsyāma iti tvā pramodayiṣyāmaha iti sā devānupāvavarta sā vai sā tanmoghamupāvavarta yā stuvadbhyaḥ śaṃsadbhyo nṛttaṃ gītamupāvavarta tasmādapyetarhi moghasaṃhitā eva yoṣā evaṃ hi vāgupāvartata tāmu hyanyā anu yoṣāstasmādya eva nṛtyati yo gāyati tasminnevaitā nimiślatamā iva -

3.2.4.3.2.4.7

tadvā etadubhayaṃ deveṣvāsīt / somaśca vākca sa yatsomaṃ krīṇātyāgatyā 'evāgatena yajā ityanāgatena ha vai sa somena yajate yo'krītena yajate -

3.2.4.3.2.4.8

atha yaddhruvāyāmājyaṃ pariśiṣṭaṃ bhavati / tajjuhvāṃ catuṣkṛtvo vigṛhṇāti barhiṣā hiraṇyaṃ prabadhyāvadhāya juhoti kṛtsnena payasā juhavānīti samānajanma vai payaśca hiraṇyaṃ cobhayaṃ hyagniretasam -

3.2.4.3.2.4.9

sa hiraṇyamavadadhāti / eṣā te śukra tanūretadvarca iti varco vā etadyaddhiraṇyaṃ tayā sambhava bhrājaṃ gaccheti sa yadāha tayā sambhaveti tayā sampṛcyasvetyevaitadāha bhrājaṃ gaccheti somo vai bhrāṭ somaṃ gacchetyevaitadāha -

3.2.4.3.2.4.10

tāṃ yathaivādo devāḥ / prāhiṇvantsomamacchaivamevaināmeṣa etatprahiṇoti somamaccha vāgvai somakrayaṇī nidānena tāmetayā''hutyā prīṇāti prītayā somaṃ krīṇānīti -

3.2.4.3.2.4.11

sa juhoti / jūrasītyetaddha vā asyā ekaṃ nāma yajjūrasīti dhṛtā manaseti manasā vā iyaṃ vāgdhṛtā mano vā idaṃ purastādvāca itthaṃ vada maitadvādīrityalaglāmiva ha vai vāgvadedyanmano na syāttasmādāha dhṛtā manaseti -

3.2.4.3.2.4.12

juṣṭā viṣṇava iti / juṣṭā somāyetyevaitadāha yamacchema iti tasyāste satyasavasaḥ prasava iti satyaprasavā na edhi somaṃ no'cchehītyevaitadāha tanvo yantramaśīya svāheti sa ha vai tanvo yantramaśnute yo yajñasyodṛcaṃ gacchati yajñasyodṛcaṃ gacchānītyevaitadāha -

3.2.4.3.2.4.13

atha hiraṇyamapoddharati / tanmanuṣyeṣu hiraṇyaṃ karoti sa yatsahiraṇyaṃ juhuyātparāgu haivaitanmanuṣyebhyo hiraṇyaṃ pravṛñjyāttanna manuṣyeṣu hiraṇyamabhigamyeta -

3.2.4.3.2.4.14

so'poddharati / śukramasi candramasyamṛtamasi vaiśvadevamasīti kṛtsnena payasā hutvā yadevaitattadāha śukramasīti śukraṃ hyetaccandramasīti candraṃ hyetadamṛtamasītyamṛtaṃ hyetadvaiśvadevamasīti vaiśvadevaṃ hyetatpramucya tṛṇaṃ barhiṣyapisṛjati sūtreṇa hiraṇyaṃ prabadhnīte -

3.2.4.3.2.4.15

athāparaṃ caturgṛhītamājyaṃ gṛhītvā / anvārabhasva yajamānetyāhāporṇuvanti śālāyai dvāre dakṣiṇataḥ somakrayaṇyupatiṣṭhate tatprahitāmevaināmetatsatīmprāhaiṣīdvāgvai somakrayaṇī nidānena tāmetayāhutyā'praiṣītprītayā somaṃ krīṇānīti -

3.2.4.3.2.4.16

athopaniṣkramyābhimantrayate / cidasi manāsīti cittaṃ vā idaṃ mano vāganuvadati dhīrasi dakṣiṇeti dhiyādhiyā hyetayā manuṣyā jujyūṣantyanūkteneva prakāmodyeneva gāthābhiriva tasmādāha dhīrasīti dakṣiṇeti dakṣiṇā hyeṣā kṣatriyā'si yajñiyā'sīti kṣatriyā hyeṣā yajñiyā hyeṣā'ditirasyubhayataḥśīrṣṇīti sa yadenayā samānaṃ sadviparyāsaṃ vadati yadaparaṃ tatpūrvaṃ karoti yatpūrvaṃtadaparaṃ tenobhayataḥśīrṣṇī tasmādāhāditirasyubhayataḥśīrṣṇīti -

3.2.4.3.2.4.17

sā naḥ suprācī supratīcyedhīti / suprācī na edhi somaṃ no'cchehītyevaitadāha supratīcī na edhi somena naḥ saha punarehītyevaitadāha tasmādāha sā naḥ suprācī supratīcyedhīti -

3.2.4.3.2.4.18

mitrastvā padi badhnītāmiti / varuṇyā vā eṣā yadrajjuḥ sā yadrajjvā'bhihitā syādvaruṇyā syādyadvanabhihitā syādayateva syādetadvā avaruṇyaṃ yanmaitraṃ sā yathā rajjvābhihitā yataivamasyaitadbhavati yadāha mitrastvā padi badhnītāmiti -

3.2.4.3.2.4.19

pūṣā'dhvanaspātviti / iyaṃ vai pṛthivī pūṣā yasya vā iyamadhvangoptrī bhavati tasya na kā cana hvalā bhavati tasmādāha pūṣā'dhvanaspātviti -

3.2.4.3.2.4.20

indrāyādhyakṣāyeti / svadhyakṣā'sadityevaitadāha yadāhendrāyādhyakṣāyetyanu mātā manyatāmanu pitā'nu bhrātā sagarbhyo'nu sakhā sayūthya iti sā yatte janma tena no'numatā somamacchehītyevaitadāha sā devi devamacchehīti devī hyeṣā devamacchaiti yadvāksomaṃ tasmādāha sā devi devamacchehītīndrāya somamitīndro vai yajñasya devatā tasmādāhendrāya somamiti rudrastvā''vartayatvityapraṇāśāyai tadāha rudraṃ hi nāti paśavaḥ svasti somasakhā punarehīti svasti naḥ somena saha punarehītyevaitadāha -

3.2.4.3.2.4.21

tāṃ yathaivādo devāḥ / prāhiṇvantsomamaccha saināntsaha somenāgacchadevamevaināmeṣa etatprahiṇoti somamaccha sainaṃ saha somenāgacchati -

3.2.4.3.2.4.22

taṃ yathaivādo devāḥ / vyahvayanta gandharvaiḥ sā devānupāvartataivamevaināmetadyajamāno vihvayate sā yajamānamupāvartate tāmudīcīmatyākurvantyudīcī hi manuṣyāṇāṃ dikso' eva yajamānasya tasmādudīcīmatyākurvanti -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0