Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 2.6.2

2.6.2.2.6.2.1

२.६.२ tryambakahaviryāgaḥ
mahāhaviṣā ha vai devā vṛtraṃ jaghnuḥ / teno eva vyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāmatha yānevaiṣāṃ tasmintsaṃgrāma iṣava ārcaṃstānetaireva śalyānniraharanta tānvyavṛhanta yattryambakairayajanta -

2.6.2.2.6.2.2

atha yadeṣa etairyajate / tannāha nvevaitasya tathā kaṃ ca neṣurṛcchatīti devā akurvanniti tvevaiṣa etatkaroti yāśca tvevāsya prajā jātā yāścājātāstā ubhayī rudriyātpramuñcati tā asyānamīvā akilviṣāḥ prajāḥ prajāyante tasmādvā eṣa etairyajate -

2.6.2.2.6.2.3

te vai raudrā bhavanti / rudrasya hīṣustasmādraudrā bhavantyekakapālābhavantyekadevatyā asanniti tasmādekakapālā bhavanti -

2.6.2.2.6.2.4

te vai pratipuruṣam / yāvanto gṛhyāḥ syustāvanta ekenātiriktā bhavanti tatpratipuruṣamevaitadekaikena yā asya prajā jātāstā rudriyātpramuñcatyekenātiriktā bhavanti tadyā evāsya prajā ajātāstā rudriyātpramuñcati tasmādekenātiriktā bhavanti -

2.6.2.2.6.2.5

sa jaghanena gārhapatyam / yajñopavītī bhūtvodaṅṅāsīna etāngṛhṇāti sa tata evopotthāyodaṅtiṣṭhannavahantyudīcyau dṛṣadupale upadadhātyuttarārdhe gārhapatyasya kapālānyupadadhāti tadyadeva tāmuttarāṃ diśaṃ sacanta eṣā hyetasya devasya diktasmādetāmuttarāṃ diśaṃ sacante -

2.6.2.2.6.2.6

te vā aktāḥ syuḥ / aktaṃ hi havista u vā anaktā eva syurabhimānuko ha rudraḥ paśūntsyādyadañjyāttasmādanaktā eva syuḥ -

2.6.2.2.6.2.7

tāntsārdhaṃ pātryāṃ samudvāsya / anvāhāryapacanādulmukamādāyodaṅparetya juhotyeṣā hyetasya devasya dikpathi juhoti pathā hi sa devaścarati catuṣpathe juhotyetaddha vā asya jāndhitaṃ prajñātamavasānaṃ yaccatuṣpathaṃ tasmāccatuṣpathe juhoti -

2.6.2.2.6.2.8

palāśasya palāśena madhyamena juhoti / brahma vai palāśasya palāśambrahmaṇaivaitajjuhoti sa sarveṣāmevāvadyatyekasyaiva nāvadyati ya eṣo'tirikto bhavati -

2.6.2.2.6.2.9

sa juhoti / eṣa te rudra bhāgaḥ saha svasrāmbikayā taṃ juṣasva svāhetyambikā ha vai nāmāsya svasā tayāsyaiṣa saha bhāgastadyadasyaiṣa striyā saha bhāgastasmāttryambakā nāma tadyā asya prajā jātāstā rudriyātpramuñcati -

2.6.2.2.6.2.10

atha ya eṣa eko'tirikto bhavati / tamākhūtkara upakiratyeṣa te rudra bhāga ākhuste paśuriti tadasmā ākhumeva paśūnāmanudiśati teno itarānpaśūnna hinasti tadyadupakirati tira iva vai garbhāstira ivaitadyadupakīrṇaṃ tasmādvā upakirati tadyā evāsya prajā ajātāstā rudriyātpramuñcati -

2.6.2.2.6.2.11

atha punaretya japanti / ava rudramadīmahyava devaṃ tryambakaṃ yathā no vasyasaskaradyathā naḥ śreyasaskaradyathā no vyavasāyayāt bheṣajamasi bheṣajaṃ gave'śvāya puruṣāya bheṣajaṃ sukhaṃ meṣāya meṣyā ityāśīrevaiṣaitasya karmaṇaḥ -

2.6.2.2.6.2.12

athāpasalavi triḥ pariyanti / savyānūrūnupāghnānāstryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanamurvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīya māmṛtādityāśīrevaiṣaitasya karmaṇa āśiṣamevaitadāśāsate tadu hyeva śamiva yo mṛtyormucyātai nāmṛtāttasmādāha mṛtyormukṣīya māmṛtāditi -

2.6.2.2.6.2.13

tadu hyāpi kumārya¬ parīyuḥ / bhagasya bhajāmahā iti yā ha vai sā rudrasya svasāmbikā nāma sā ha vai bhagasyeṣṭe tasmādu hāpi kumārya parīyurbhagasya bhajāmahā iti -

2.6.2.2.6.2.14

tāsāmutāsāṃ mantro'sti / tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ pativedanam urvārukamiva bandhanādito mukṣīya māmuta iti sā yadita ityāha jñātibhyastadāha māmuta iti patibhyastadāha patayo hyeva striyai pratiṣṭhā tasmādāha māmuta iti -

2.6.2.2.6.2.15

atha punaḥ prasalavi triḥ pariyanti / dakṣiṇānūrūnupāghnānā etenaiva mantreṇa tadyatpunaḥ prasalavi triḥ pariyanti prasalavi na idaṃ karmānusaṃtiṣṭhātā iti tasmātpunaḥ prasalavi triḥ pariyanti -

2.6.2.2.6.2.16

athaitānyajamāno'ñjalau samopya / ūrdhvānudasyati yathā gaurnodāpnuyāttadātmabhya evaitacchalyānnirmimate tānvilipsanta upaspṛśanti bheṣajamevaitatkurvate tasmādvilipsanta upaspṛśanti -

2.6.2.2.6.2.17

tāndvayormūtakayorupanahya / veṇuyaṣṭyāṃ vā kupe vobhayata ābadhyodaṅparetya yadi vṛkṣaṃ vā sthāṇuṃ vā veṇuṃ vā valmīkaṃ vā vindettasminnāsajatyetatte rudrāvasaṃ tena paro mūjavato'tīhītyavasena vā adhvānaṃ yanti tadenaṃ sāvasamevānvavārjati yatra yatrāsya caraṇaṃ tadanvatra ha vā asya paro mūjavadbhyaścaraṇaṃ tasmādāha paro mūjavato'tīhītyavatatadhanvā pinākāvasa ityahiṃsannaḥ śivo'tīhīty evaitadāha kṛttivāsā iti niṣvāpayatyevainametatsvapannu hi na kaṃ cana hinasti tasmādāha kṛttivāsā iti -

2.6.2.2.6.2.18

atha dakṣiṇānbāhūnanvāvartante / te pratīkṣaṃ punarāyanti punaretyāpa upaspṛśanti rudriyeṇeva vā etadacāriṣuḥ śāntirāpastadadbhiḥ śāntyā śamayante -

2.6.2.2.6.2.19

atha keśaśmaśrūptvā / samārohyāgnā udavasāyeva hyetena yajate na hi tadavakalpate yaduttaravedāvagnihotraṃ juhuyāttasmādudavasyati gṛhānitvā nirmathyāgnī paurṇamāsena yajata utsannayajña iva vā eṣa yaccāturmāsyānyathaiṣa kḷptaḥ pratiṣṭhito yajño yatpaurṇamāsaṃ tatkḷptenaivaitadyajñenāntataḥ pratitiṣṭhati tasmādudavasyati -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0