Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 2.3

brāhmaṇa १ agnihotravidhiḥ
१ agnihotrasya sūryātmakatāṃ praśasya sāyaṃprātarhomayoḥ kālaviśeṣavidhānam, rātrau sūryasyāgnyavasthānaprati- pādanam, sāyamprātarhomayorgarbhavṛddhitajjananahetutvasya upapādanam udyataḥ sūryasya tejaḥprāpterdṛṣṭāntenopapādanam, sāyaṃprātaragnihotrayoḥ kramādastamayādudayācca prāgevāhavanīyasya viharaṇaṃ kartavyamiti vidhānam astamitānuditahomayoḥ prakārāntareṇa praśaṃsanam, agnihotrahomasyetarayajñavailakṣaṇyena asaṃsthitatvapratipādanam, homasādhanasya payaso dohanādhiśrayaṇayorvidhānam tadavajyotana- vidhānaṃ ca, sāyamprātaragnihotrāhutīnāṃ caturunnayanādidharmavidhānam homopamārjanaprāśanonnayanānāṃ saṃkhyāṃ samuccitya praśaṃsanaṃ, teṣāmupayogakathanaṃ ca, agnihotrasya yājñavalkyābhimatapākayajñatvavidhānam, agnihotre pūrvāhuteḥ pradhāna- devatāprītyādhāyakatvaṃ, dvitīyāhuteḥ sviṣṭakṛtsthānīyatvaṃ ceti kathanam, tayorāhutyorbhūtabhaviṣyadādidvandvasyātmaprajārūpatvāddhānaddhārūpatvapradarśanaṃ samantrakāmantrakatvadharmavidhānaṃ ca, sāyamprātarhomayorbrahmavarcasakāmanayā maṃtraviśeṣayorvidhānam, agnirjyotiḥ sūryo jyotirityanayorhomamaṃtrayoḥ praja- nanarūpasadbhāvāttāmyāṃ home prajāsampattikathanam, tathoditahomapakṣe saṃbhavatīti uditahomapakṣāśrayaṇīyatvamāśaṃkya doṣāntaramudbhāvya ca pakṣāntarāśrayeṇa sajūrdevenetyanayormaṃtrayorvidhānam, hutaśiṣṭasthālīsthapayaso brāhmaṇānāṃ pānaṃ vidhātumagnihotrahomasyādhvaryostadanyatvavidhānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa २ upasthānam
२ tatrāgnīnāṃ daivatarūpatāṃ pratipādya svarūpapratipādanam, etadvedituḥ phalakathanaṃ ca, teṣāmagnīnāmupasthānakatha- nam, anvāhāryapacanasyāharahardakṣiṇata āharaṇam, upavasatha evāharaṇaṃ vā navāvasathe vā''haraṇamiti pakṣatrayavidhānaṃ, tatrottarapakṣayo phalakathanaṃ ca, āha- vanīyāgneravasthāviśeṣeṇa rudravaruṇe ndrādidevatārūpatāmabhidhāya tatphalāya kāmyānāṃ homakālānāmabhidhānam, eteṣāṃ rudrādyavasthāviśeṣāṇāṃ madhye pratyavasthāviśeṣaṃ nairantaryeṇa saṃvatsaraparyantānuṣṭhānaniyamavidhānamanyathā sadṛṣṭāntaṃ doṣodbhāvanam, saṃvatsaraparyantaṃ nairantaryeṇaikapakṣaṃ kurvato yaṣṭuruddiṣṭaphalaprāptikathanam, sārthavādaṃ pūrvottarāhutidravyayoravaśiṣṭasya cottarottaraṃ bhūyastvaṃ vidhāya tadupapādanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa ३
३ gārhapatyā''havanīyayoragnyorupasthānaṃ vidhātuṃ prāgagnyādhānena janitasyā- gnihotrādhikaraṇasyāgneḥ bharaṇarūpeṇa stavanaṃ, bharaṇātprāktadudvāsananiṣedhakathanaṃ ca, agnihotrasyāmṛtatvaprāptisādhanatvaṃ vaktuṃ sūryasya mṛtyurūpatāpratipādanam, agnihotre tasya mṛtyo ratimuktimabhidhāya taddvārā itarayajñeṣvapyatimuktiḥ siddheti darśanam, mṛtyoratimuktirahorātrābhyāmapi yajamānena jñātavyeti sadṛṣṭāntaṃ pratipādanam, homārthamantarāgamanaṃ vidhāya tatpraśaṃsanam agnihotrasya naurūpeṇa stavanamuttarataḥ praveśavidhānaṃ ca, agnihotrasya cityāgnisampattyā stavanam, cityāgneḥ saṃvatsararūpattvāttāvatkālasādhyasyāgnihotrasya saṃvatsarasampatterupapādanam, agnihotrasya mahadukthasampattyā stavanaṃ ceti.
brāhmaṇa ४ bṛhadupasthānam
४ sākhyāyikaṃ sāyaṅkālīnāgnyupasthānavidhānam, tatrānupasthānopasthānapakṣayoḥ sakāraṇaṃ pūrvottarapakṣābhyāṃ pratipādanam, upasthānasādhanabhūtāyāḥ prathamāyā ṛco liṃgaviśeṣamupanyasya praśaṃsanam /
atha bṛhadupasthānam / upasthānasādhanabhūtānāṃ ṣaṇṇāmṛcāṃ tātparyābhidhānam, tatra prathamottamayorliṅgaviśeṣamupajīvya stavanaṃ trirjapavidhānapūrvakaṃ praśaṃsanaṃ ca, doṣodbhāvana- tatparihārapuraḥsaraṃ ' tanūpā agne'si' ityādimantrairāhavanīyopasthānavidhānaṃ, sadharmakamuktopasthānamaṃtratātparyābhidhānaṃ ca, tatra ' citrāvaso ' ityādimaṃtrasya trirjapavidhānam, uktamaṃtrajapaprayojanākhyāpakapurāvṛttakathanam, prakṛtāgnyupasthānasyābhiprāyopavarṇanam, agnihotrahomadhenoḥ samaṃtrakamupagamanamupasparśanaṃ ca vidhāya tatpraśaṃsanam, gārhapatyopasthānavidhānam, etadupasthānamaṃtrāṇāṃ tātparyābhidhānam, āhavanīyagārhapatyopasthānayoḥ paśupuruṣayoḥ prāptihetutvakathanam, samaṃtrakasya gosamīpagamanasya tadupasparśanasya ca vidhānam, prayojanasahitaḥ somānamityasya tricasya mahitrīṇāmityasya tricasya kadācanetyaindryāstatsavituriti sāvitryāḥ pari te dūḍhabha ityāgneyyāścarco japavidhi- statrāgneyyāstrirjapavidhiśca, darśapūrṇa- māsavadatrāpi putranāmānudhyānaṃ cetyādi.

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc