Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 2.3.1

2.3.1.2.3.1.1

sūryo ha vā agnihotram / tadyadetasyā agra āhuterudaittasmātsūryo'gnihotram -

2.3.1.2.3.1.2

sa yatsāyamastamite juhoti / ya idaṃ tasminniha sati juhavānītyatha yatprātaranudite juhoti ya idaṃ tasminniha sati juhavānīti tasmādvai sūryo'gnihotramityāhuḥ -

2.3.1.2.3.1.3

atha yadastameti / tadagnāveva yonau garbho bhūtvā praviśati taṃ garbhambhavantamimāḥ sarvāḥ prajā anu garbhā bhavantīlitā hi śere saṃjānānā atha yadrātristira evaitatkaroti tira iva hi garbhāḥ -

2.3.1.2.3.1.4

sa yatsāyamastamite juhoti / garbhamevaitatsantamabhijuhoti garbhaṃ santamabhikaroti sa yadgarbhaṃ santamabhijuhoti tasmādime garbhā anaśnanto jīvanti -

2.3.1.2.3.1.5

atha yatprātaranudite juhoti / prajanayatyevainametatso'yaṃ tejo bhūtvā vibhrājamāna udeti śaśvaddha vai nodiyādyadasminnetāmāhutiṃ na juhuyāttasmādvā etāmāhutiṃ juhoti -

2.3.1.2.3.1.6

sa yathāhistvaco nirmucyeta / evaṃ rātreḥ pāpmanā nirmucyate yathā ha vā ahistvaco nirmucyetaivaṃ sarvasmātpāpmano nirmucyate ya evaṃ vidvānagnihotraṃ juhoti tadetasyaivānu prajātimimāḥ sarvāḥ prajā anu prajāyante vi hi sṛjyante yathārtham -

2.3.1.2.3.1.7

sa yaḥ purādityasyāstamayāt / āhavanīyamuddharatyete vai viśve devā raśmayo'tha yatparaṃ bhāḥ prajāpatirvā sa indro vai tadu ha vai viśve devā agnihotraṃ juhvato gṛhānāgacchanti sa yasyānuddhṛtamāgacchanti tasmāddevā apaprayanti tadvā asmai tadvyṛdhyate yasmāddevā apaprayanti tasyānu vyṛddhiṃ yaśca veda yaśca nānuddhṛtamabhyastamagādityāhuḥ -

2.3.1.2.3.1.8

atha yaḥ purādityasyāstamayāt / āhavanīyamuddharati yathā śreyasyāgamiṣyatyāvasathenopakḷptenopāsītaivaṃ tatsa yasyoddhṛtamāgacchanti tasyāhavanīyaṃ praviśanti tasyāhavanīye niviśante -

2.3.1.2.3.1.9

sa yatsāyamastamite juhoti / agnāvevaibhya etatpraviṣṭebhyo juhotyatha yatprātaranudite juhotyapretebhya evaibhya etajjuhoti tasmāduditahomināṃ vicchinnamagnihotraṃ manyāmaha iti ha smāhāsuriryathā śūnyamāvasathamāharedevaṃ taditi -

2.3.1.2.3.1.10

dvayaṃ vā idaṃ jīvanam / mūli caivāmūlaṃ ca tadubhayaṃ devānāṃ sanmanuṣyā upajīvanti paśavo mūlā oṣadhayo mūlinyaste paśavo mūlā oṣadhīrmūlinīrjagdhvāpaḥ pītvā tata eṣa rasaḥ sambhavati -

2.3.1.2.3.1.11

sa yatsāyamastamite juhoti / asya rasasya jīvanasya devebhyo juhavāni yadeṣāmidaṃ sadupajīvāma iti sa yattato rātryāśnāti hutocchiṣṭhameva tanniravattabalyaśnāti hutocchiṣṭasya hyevāgnihotraṃ juhvadaśitā -

2.3.1.2.3.1.12

atha yatprātaranudite juhoti / asya rasasya jīvanasya devebhyo juhavāni yadeṣāmidaṃ sadupajīvāma iti sa yattato'hnāśnāti hutocchiṣṭameva tanniravattabalyaśnāti hutocchiṣṭasya hyevāgnihotraṃ juhvadaśitā -

2.3.1.2.3.1.13

tadāhuḥ / samevānye yajñāstiṣṭhante'gnihotrameva na saṃtiṣṭhate'pi dvādaśasaṃvatsaramantavadevāthaitadevānantaṃ sāyaṃ hi hutvā veda prātarhoṣyāmīti prātarhutvā veda punaḥ sāyaṃ hoṣyāmīti tadetadanupasthitamagnihotraṃ tasyānupasthitimanvanupasthitā imāḥ prajāḥ prajāyante'nupasthito ha vai śriyā prajayā prajāyate ya evametadanupasthitamagnihotraṃ veda -

2.3.1.2.3.1.14

taddugdhvādhiśrayati / śṛtamasaditi tadāhuryarhyudantaṃ tarhi juhuyāditi tadvainodantaṃ kuryādupa ha dahedyadudantaṃ kuryādaprajajñi vai reta upadagdhaṃ tasmānnodantaṃ kuryāt -

2.3.1.2.3.1.15

adhiśrityaiva juhuyāt / yannvevaitadagne retastena nveva śṛtaṃ yadvenadagnāvadhiśrayanti teno eva śṛtaṃ tasmādadhiśrityaiva juhuyāt -

2.3.1.2.3.1.16

tadavajyotayati / śṛtaṃ vedānītyathāpaḥ pratyānayati śāntyai nveva rasasyo caiva sarvatvāyedaṃ hi yadā varṣatyathauṣadhayo jāyanta'thoṣadhīrjagdhvāpaḥ pītvā tata eṣa rasaḥ sambhavati tasmādu rasasyo caiva sarvatvāya tasmādyadyenaṃ kṣīraṃ kevalaṃ pāne'bhyābhavedudastokamāścotayitavai brūyācchāntyai nveva rasasyo caiva sarvatvāya -

2.3.1.2.3.1.17

atha caturunnayati / caturdhāvihitaṃ hīdaṃ payo'tha samidhamādāyodādravati samiddhahomāyaiva so'nupasādya pūrvāmāhutiṃ juhoti sa yadupasādayedyathā yasmā aśanamāhariśyantsyāttadantarā nidadhyādevaṃ tadatha yadanupasādya yathā yasmā aśanamāharettasmā āhṛtyaivopanidadhyādevaṃ tadupasādyottarāṃ nānāvīrye evaine etatkaroti manaśca ha vai vākcaite āhutī tanmanaścaivaitadvācaṃ ca vyāvartayati tasmādidaṃ manaśca vākca samānameva sannāneva -

2.3.1.2.3.1.18

sa vai dviragnau juhoti / dvirupamārṣṭi dviḥ prāśnāti caturunnayati taddaśa daśākṣarā vai virāḍvirāḍvai yajñastadvirājamevaitadyajñamabhisampādayati -

2.3.1.2.3.1.19

sa yadagnau juhoti / taddeveṣu juhoti tasmāddevāḥ santyatha yadupamārṣṭi tatpitṛṣu cauṣadhīṣu ca juhoti tasmātpitaraścauṣadhayaśca santyatha yaddhutvā prāśnāti tanmanuṣyeṣu juhoti tasmānmanuṣyāḥ santi -

2.3.1.2.3.1.20

yā vai prajā yajñe'nanvābhaktāḥ / parābhūtā vai tā evamevaitadyā imāḥ prajā aparābhūtāstā yajñamukha ābhajati teno ha paśavo'nvābhaktā yanmanuṣyānanupaśavaḥ -

2.3.1.2.3.1.21

tadu hovāca yājñavalkyaḥ / na vai yajña iva mantavai pākayajña iva vā itīdaṃ hi yadanyasminyajñe srucyavadyati sarvaṃ tadagnau juhotyathaitadagnau hutvotsṛpyācāmati nirleḍhi tadasya pākayajñasyeveti tadasya tatpaśavyaṃ rūpam paśavyo hi pākayajñaḥ -

2.3.1.2.3.1.22

saiṣaikāhutirevāgre / yāmevāmūṃ prajāpatirajuhodatha yadeta etatpaścevādhriyantāgniryo'yaṃ pavate sūryastasmādeṣā dvitīyāhutirhūyate -

2.3.1.2.3.1.23

sā yā pūrvāhutiḥ / sāgnihotrasya devatā tasmāttasyai juhotyatha yottarā sviṣṭakṛdbhājanameva sā tasmāttāmuttarārdhe juhotyeṣā hi diksviṣṭakṛtastanmithunāyaivaiṣā dvitīyāhutirhūyate dvandvaṃ hi mithunam prajananam -

2.3.1.2.3.1.24

taddvayamevaite āhutī / bhūtaṃ caiva bhaviṣyacca jātaṃ ca janiṣyamāṇaṃ cāgataṃ cāśā cādya ca śvaśca taddvayamevānu -

2.3.1.2.3.1.25

ātmaiva bhūtam / addhā hi tadyadbhūtamaddho tadyadātmā prajaiva bhaviṣyadanaddhā hi tadyadbhaviṣyadanaddho tadyatprajā -

2.3.1.2.3.1.26

ātmaiva jātam / addhā hi tadyajjātamaddho tadyadātmā prajaiva janiṣyamāṇamanaddhā hi tadyajjaniṣyamāṇamanaddho tadyatprajā -

2.3.1.2.3.1.27

ātmaivāgatam / addhā hi tadyadāgatamaddho tadyadātmā prajaivāśānaddhā hi tadyadāśānaddho tadyatprajā -

2.3.1.2.3.1.28

ātmaivādya / addhā hi tadyadadyāddho tadyadātmā prajaiva śvo'naddhā hi tadyacchvo'naddho tadyatprajā -

2.3.1.2.3.1.29

sā yā pūrvāhutiḥ / sātmānamabhi hūyate tāṃ mantreṇa juhotyaddhā hi tadyanmantro'ddho tadyadātmā'tha yottarā sā prajāmabhi hūyate tāṃ tūṣṇīṃ juhotyanaddhā hi tadyattūṣṇīmanaddho tadyatprajā -

2.3.1.2.3.1.30

sa juhoti / agnirjyotirjyotiragniḥ svāhetyatha prātaḥ sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ svāheti tatsatyenaiva hūyate yadā hyeva sūryo'stametyathāgnirjyotiryadā sūrya udetyatha sūryo jyotiryadvai satyena hūyate taddevān gacchati -

2.3.1.2.3.1.31

tadu haitadevāruṇaye brahmavarcasakāmāya takṣānūvācāgnirvarco jyotirvarcaḥ sūryo varco jyotirvarca iti brahmavarcasī haiva bhavati ya evaṃ vidvānagnihotraṃ juhoti -

2.3.1.2.3.1.32

tadvastyeva prajananasyeva rūpam / agnirjyotirjyotiragniḥ svāheti tadubhayato jyotī reto devatayā parigṛhṇātyubhayataḥ parigṛhītaṃ vai retaḥ prajāyate tadubhayata evaitatparigṛhya prajanayati -

2.3.1.2.3.1.33

atha prātaḥ / sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ svāheti tadubhayato jyotī reto devatayā parigṛhṇātyubhayataḥ parigṛhītaṃ vai retaḥ prajāyate tadubhayata evaitatparigṛhya prajanayati tatprajananasya rūpam -

2.3.1.2.3.1.34

tadu hovāca jīvalaścailakiḥ / garbhamevāruṇiḥ karoti na prajanayatīti sa etenaiva sāyaṃ juhuyāt -

2.3.1.2.3.1.35

atha prātaḥ / jyotiḥ sūryaḥ sūryo jyotiḥ svāheti tadbahirdhā jyotī reto devatayā karoti bahirdhā vai retaḥ prajātaṃ bhavati tadenatprajanayati -

2.3.1.2.3.1.36

tadāhuḥ / agnāvevaitatsāyaṃ sūryaṃ juhoti sūrye prātaragnimiti tadvaitaduditahomināmeva yadā hyeva sūryo'stametyathāgnirjyotiryadā sūrya udetyatha sūryo jyotirnāsya sā paricakṣeyameva paricakṣā yattasyai nāddhā devatāyai hūyate yāgnihotrasya devatāgnirjyotirjyotiragniḥ svāheti tatra nāgnaye svāhetyatha prātaḥ sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ svāheti tatra na sūryāya svāheti -

2.3.1.2.3.1.37

anenaiva juhuyāt / sajūrdevena savitreti tatsavitṛmatprasavāya sajū rātryendravatyeti tadrātryā mithunaṃ karoti sendraṃ karotīndro hi yajñasya devatā juṣāṇo agnirvetu svāheti tadagnaye pratyakṣaṃ juhoti -

2.3.1.2.3.1.38

atha prātaḥ / sajūrdevena savitreti tatsavitṛmatprasavāya sajūruṣasendravatyetyahneti vā tadahnāṃ voṣasāṃ vā mithunaṃ karoti sendraṃ karotīndro hi yajñasya devatā juṣāṇaḥ sūryo vetu svāheti tatsūryāya pratyakṣaṃ juhoti tasmādevameva juhuyāt -

2.3.1.2.3.1.39

te hocuḥ / ko na idaṃ hoṣyatīti brāhmaṇa eveti brāhmaṇedaṃ no juhudhīti kiṃ me tato bhaviṣyatītyagnihotrocchiṣṭameveti sa yatsruci pariśinaṣṭi tadagnihotrocchiṣṭamatha yatsthālyāṃ yathā parīṇaho nirvapedevaṃ tattasmāttadya eva kaśca pibettadvai nābrāhmaṇaḥ pibedagnau hyadhiśrayanti tasmānnābrāhmaṇaḥ pibet -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc