Shatapatha Brahmana · Chapter 14.7.2
śārīrakabrāhmaṇam
sa yatrāyaṃ śārīra ātmā/ abalyaṃ nītya sammohamiva nyetyathainamete prāṇā abhisamāyanti sa etāstejomātrāḥ samabhyādadāno hṛdayamevānvavakrāmati - १४.७.२.
sa yatraiṣa cākṣuṣaḥ puruṣaḥ/ parāṅparyāvartate'thārūpajño bhavatyekībhavati na paśyatītyāhurekībhavati na rasayatītyāhurekī bhavati na vadatītyāhurekībhavati na śṛṇotītyāhurekībhavati na manuta ityāhurekībhavati na spṛśatītyāhurekībhavati na vijānātītyāhuḥ - १४.७.२.
tasya haitasya hṛdayasyāgraṃ pradyotate/ tena pradyotenaiṣa ātmā niṣkrāmati cakṣuṣṭo vā mūrdhno vānyebhyo vā śarīradeśebhyastamutkrāmantamprāṇo'nūtkrāmati prāṇamanūtkrāmantaṃ sarve prāṇā anūtkrāmanti saṃjñānamevānvavakrāmati sa eṣa jñaḥ savijñāno bhavati taṃ vidyākarmaṇī samanvārabhete pūrvaprajñā ca - १४.७.२.
tadyathā tṛṇajalāyukā/ tṛṇasyāntaṃ gatvā''tmānamupasaṃharatyevamevāyaṃ puruṣa idaṃ śarīraṃ nihatyāvidyāṃ gamayitvātmānamupasaṃharati - १४.७.२.
tadyathā peśaskārī/ peśaso mātrāmapādāyānyannavataraṃ kalyāṇataraṃ rūpaṃ tanuta evamevāyaṃ puruṣa idaṃ śarīraṃ nihatyāvidyāṃ gamayitvānyannavataraṃ rūpaṃ tanute pitryaṃ vā gāndharvaṃ vā brāhmaṃ vā prājāpatyaṃ vā daivaṃ vā mānuṣaṃ vānyebhyo vā bhūtebhyaḥ - १४.७.२.
sa vā ayamātmā brahma/ vijñānamayo manomayo vāṅmayaḥ prāṇamayaścakṣurmayaḥ śrotramaya ākāśamayo vāyumayastejomaya āpomayaḥ pṛthivīmayaḥ krodhamayo'krodhamayo harṣamayo'harṣamayo dharmamayo'dharmamayaḥ sarvamayastadyadedammayo'domaya iti yathākārī yathācārī tathā bhavati sādhukārī sādhurbhavati pāpakārī pāpo bhavati puṇyaḥ puṇyena karmaṇā bhavati pāpaḥ pāpeneti - १४.७.२.
atho khalvāhuḥ/ kāmamaya evāyaṃ puruṣa iti sa yathākāmo bhavati tathākraturbhavati yathākraturbhavati tatkarma kurute yatkarma kurute tadabhisampadyata iti - १४.७.२.
tadeṣa śloko bhavati/ tadeva sattatsaha karmaṇaiti liṅgaṃ mano yatra niṣaktamasya/ prāpyāntaṃ karmaṇastasya yatkiṃ ceha karotyayam/ tasmāllokātpunaraityasmai lokāya karmaṇa iti nu kāmayamāno'thākāmayamāno yo'kāmo niṣkāma ātmakāma āptakāmo
bhavati na tasmātprāṇā utkrāmantyatraiva samavanīyante brahmaiva sanbrahmāpyeti - १४.७.२.
tadeṣa śloko bhavati/ yadā sarve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi sthitāḥ/ atha martyo'mṛto bhavatyatra brahma samaśnuta iti - १४.७.२.
tadyathāhinirlvayanī/ valmīke mṛtā pratyastā śayītaivamevedaṃ śarīraṃ śete'thāyamanasthiko'śarīraḥ prājña ātmā brahmaiva loka eva samrāḍiti hovāca yājñavalkyaḥ so'haṃ bhagavate sahasraṃ dadāmīti hovāca janako vaidehaḥ - १४.७.२.
tadapyete ślokāḥ/ aṇuḥ panthā vitaraḥ purāṇo māṃ spṛṣṭo'nuvitto mayaiva/ tena dhīrā
apiyanti brahmavida utkramya svargaṃ lokamito vimuktāḥ - १४.७.२.
tasmiñchuklamuta nīlamāhuḥ/ piṅgalaṃ haritaṃ lohitaṃ ca/ eṣa panthā brahmaṇā hānuvittastenaiti brahmavittaijasaḥ puṇyakṛcca - १४.७.२.
andhaṃ tamaḥ praviśanti/ ye'sambhūtimupāsate/ tato bhūya iva te tamo ya u sambhūtyāṃ ratāḥ - १४.७.२.
asuryā nāma te lokāḥ/ andhena tamasāvṛtāḥ/ tāṃste pretyāpigacchantyavidvāṃso'budhā janāḥ - १४.७.२.
tadeva santastadu tadbhavāmo na cedavedī mahatī vinaṣṭiḥ/ ye tadviduramṛtāste bhavantyathetare duḥkhamevopayanti - १४.७.२.
ātmānaṃ cedvijānīyādayamasmīti pūruṣaḥ/ kimicchankasya kāmāya śarīramanusaṃcaret - १४.७.२.
yasyānuvittaḥ pratibuddha ātmā/ asmintsaṃdehe gahane praviṣṭaḥ/ sa viśvakṛtsa ha sarvasya kartā tasya lokaḥ sa u loka eva - १४.७.२.
yadaitamanupaśyati/ ātmānaṃ devamañjasā/ īśānaṃ bhūtabhavyasya na tadā vicikitsati - १४.७.२.
yasminpañca pañcajanāḥ/ ākāśaśca pratiṣṭhitaḥ/ tameva manya ātmānaṃ vidvānbrahmāmṛto'mṛtam - १४.७.२.
yasmādarvāksaṃvatsaro'hobhiḥ parivartate/ taddevā jyotiṣāṃ jyotirāyurhyopāsate'mṛtam - १४.७.२.
prāṇasya prāṇam/ uta cakṣuṣaścakṣuruta śrotrasya śrotramannasyānnaṃ manaso ye mano viduḥ/ te nicikyurbrahma purāṇamagryaṃ manasaivāptavyaṃ neha nānāsti kiṃcana - १४.७.२.
mṛtyoḥ sa mṛtyumāpnoti/ ya iha nāneva paśyati/ manasaivānudraṣṭavyametadapramayaṃ dhruvam - १४.७.२.
virajaḥ para ākāśāt/ aja ātmā mahāndhruvaḥ/ tameva dhīro vijñāya prajñāṃ kurvīta
brāhmaṇaḥ/ nānudhyāyādbahūñchabdānvāco viglāpanaṃ hi taditi - १४.७.२.
sa vā ayamātmā/ sarvasya vaśī sarvasyeśānaḥ sarvasyādhipatiḥ sarvamidaṃ praśāsti yadidaṃ kiṃ ca sa na sādhunā karmaṇā bhūyānno'evāsādhunā kanīyāneṣa bhūtādhipatireṣa lokeśvara eṣa lokapālaḥ sa seturvidharaṇa eṣāṃ lokānāmasambhedāya - १४.७.२.
tametaṃ vedānuvacanena vividiṣanti/ brahmacaryeṇa tapasā śraddhayā yajñenānāśakena caitameva viditvā munirbhavatyetameva pravrājino lokamīpsantaḥ pravrajanti - १४.७.२.
etaddha sma vai tatpūrve brāhmaṇāḥ/ anūcānā vidvāṃsaḥ prajāṃ na kāmayante kimprajayā kariṣyāmo yeṣāṃ no'yamātmāyaṃ loka iti te ha sma putraiṣaṇāyāśca vittaiṣaṇāyāśca lokaiṣaṇāyāśca vyutthāyātha bhikṣācaryaṃ caranti yā hyeva putraiṣaṇā sā vittaiṣaṇā yā vittaiṣaṇā sā lokaiṣaṇobhe hyete eṣaṇe eva bhavataḥ - १४.७.२.
sa eṣa neti netyātmā/ agṛhyo na hi gṛhyate'śīryo na hi śīryate'saṅgo'sito na sajyate na vyathata ityataḥ pāpamakaravamityataḥ kalyāṇamakaravamityubhe ubhe hyeṣa ete
taratyamṛtaḥ sādhvasādhunī nainaṃ kṛtākṛte tapato nāsya kena cana karmaṇā loko mīyate - १४.७.२.
tadetadṛcābhyuktam/ eṣa nityo mahimā brāhmaṇasya na karmaṇā vardhate no kanīyān/ tasyaiva syātpadavittaṃ viditvā na karmaṇā lipyate pāpakeneti tasmādevaṃvicchrānto dānta uparatastitikṣuḥ śraddhāvitto bhūtvātmanyevātmānampaśyetsarvamenaṃ paśyati sarvo'syātmā bhavati sarvasyātmā bhavati sarvampāpmānaṃ tarati nainaṃ pāpmā tarati sarvaṃ pāpmānaṃ tapati nainaṃ pāpmā tapati vipāpo vijaro vijighatso'pipāso brāhmaṇo bhavati ya evaṃ veda - १४.७.२.
sa vā eṣa mahānaja ātmā/ annādo vasudānaḥ sa yo haivametammahāntamajamātmānamannādaṃ vasudānaṃ veda vindate vasu - १४.७.२.
sa vā eṣa mahānaja ātmā/ ajaro'maro'bhayo'mṛto brahmābhayaṃ vai janaka prāpto'sīti hovāca yājñavalkyaḥ so'haṃ bhagavate videhāndadāmi māṃ cāpi saha dāsyāyeti - १४.७.२.
sa vā eṣa mahānaja ātmā ajaro'maro'bhayo'mṛto brahmābhayaṃ vai brahmābhayaṃ hi vai brahma bhavati ya evaṃ veda - १४.७.२.
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0