Shatapatha Brahmana · Chapter 14.3.1
gharmodvāsanam
sa vai tṛtīye'han/ ṣaṣṭhe vā dvādaśe vā pravargyopasadau samasya pravargyamutsādayatyutsannamiva hīdaṃ śirastadyadetamabhito bhavati tatsarvaṃ samādāyāgreṇa śālāmantarvedyupasamāyanti -
athāgnīdhraḥ/ āhavanīye trīñchālākānupakalpayate teṣāmekamujjvalayya mukhadaghne dhārayamāṇo juhoti yajñasya śīrṣacchinnasya śugudakrāmatsemāṃllokānāviśattayaivainametacchucā samardhayati kṛtsnaṃ karoti -
atha yanmukhadaghne/ uparīva vai tadyanmukhadaghnamuparīva tadyadasau lokastadyā'muṃ lokaṃ śugāviśattayaivainametacchucā samardhayati kṛtsnaṃ karoti -
yā te gharma divyā śugiti/ yaiva divyā śugyā gāyatryāṃ havirdhāna iti yaiva gāyatryāṃ havirdhāne sā ta āpyāyatāṃ niṣṭyāyatāṃ tasyai te svāheti nātra tirohitamivāsti -
atha dvitīyamujjvalayya/ nābhidaghne dhārayamāṇo juhoti madhyamiva vai tadyannābhidaghnaṃ madhyamivāntarikṣalokastadyā'ntarikṣalokaṃ śugāviśattayaivainametacchucā samardhayati kṛtsnaṃ karoti -
yā te gharmāntarikṣe śugiti/ yaivāntarikṣe śugyā triṣṭubhyāgnīdhra iti yaiva triṣṭubhyāgnīdhre sā ta āpyāyatāṃ niṣṭyāyatāṃ tasyai te svāheti nātra tirohitamivāsti -
atha tṛtīyamabhyādhāya/ tasminnāsīno juhotyadha'iva vai tadyadāsīno'dha'iva tadyadayaṃ lokastadyemaṃ lokaṃ śugāviśattayaivainametacchucā samardhayati kṛtsnaṃ karoti -
yā te gharma pṛthivyāṃ śugiti/ yaiva pṛthivyāṃ śugyā jagatyāṃ sadasyeti yaiva jagatyāṃ sadasyā sā ta'āpyāyatāṃ niṣṭyāyatāṃ tasyai te svāheti nātra tirohitamivāsti -
athopaniṣkrāmati/ kṣatrasya tvā paraspāyetyetadvai daivaṃ kṣatraṃ ya eṣa tapatyasya tvā mānuṣasya kṣatrasya paraspāyatvāyetyevaitadāha brahmaṇastanvampāhīti brahmaṇa ātmānaṃ gopāyetyevaitadāha viśastvā dharmaṇā vayamiti yajño vai viḍyajñasya tvāriṣṭyā ityevaitadāhānukrāmāma suvitāya navyasa iti yajñasya tvāriṣṭyā ahvalāyā ityevaitadāha -
athāha sāma gāyeti/ sāma brūhīti vā gāyeti tveva brūyādgāyanti hi sāma tadyatsāma gāyati nedimānbahirddhā yajñāccharīrānnāṣṭrā rakṣāṃsi hinasanniti sāma hi nāṣṭrāṇāṃ rakṣasāmapahantā -
āgneyyāṃ gāyati/ agnirhi rakṣasāmapahantā'ticchandasi gāyatyeṣā vai sarvāṇi chandāṃsi yadaticchandāstasmādaticchandasi gāyati -
sa gāyati/ agniṣṭapati pratidahatyahāvo'hāva iti tannāṣṭrā vai tadrakṣāṃsyato'pahanti -
ta udañco niṣkrāmanti/ jaghanena cātvālamagreṇāgnīdhrameṣā hi yajñasya dvāḥ sa yasyāṃ tato diśyāpo bhavanti tadyanti -
taṃ vai pariṣyanda utsādayet/ tapto vā eṣa śuśucāno bhavati taṃ yadasyāmutsādayedimāmasya śugṛcchedyadapsūtsādayedapo'sya śugṛcchedatha yatpariṣyanda utsādayati tatho ha naivāpo hinasti nemāṃ yadahāpsu na prāsyati tenāpo na hinastyatha yatsamantamāpaḥ pariyanti śāntirvā āpasteno imāṃ na hinasti tasmātpariṣyanda utsādayet -
uttaravedau tvevotsādayet/ yajño vā uttaravediḥ śiraḥ pravargyo yajña evaitacchiraḥ pratidadhāti -
uttaranābhyā saṃspṛṣṭam prathamaṃ pravargyamutsādayati/ vāgvā uttaranābhiḥ śiraḥ pravargyaḥ śīrṣaṃstadvācaṃ dadhāti -
catuḥsraktiriti/ eṣa vai catuḥsraktirya eṣa tapati diśo hyetasya sraktayastasmādāha catuḥsraktiriti -
nābhirṛtasya saprathā iti/ satyaṃ vā ṛtaṃ satyasya nābhiḥ saprathā ityevaitadāha sa no viśvāyuḥ saprathā iti sa naḥ sarvāyuḥ saprathā ityevaitadāha -
apa dveṣo apa hvara iti/ nātra tirohitamivāstyanyavratasya saścimetyanyadvā etasya vratamanyanmanuṣyāṇāṃ tasmādāhānyavratasya saścimetyevamitarau prāñcau tattrivṛttrivṛddhīdaṃ śiraḥ -
purastādupaśayāṃ mṛdam/ māṃsamevāsminnetaddadhāti tadabhitaḥ parīśāsau bāhū'evāsminnetaddadhātyabhitaḥ pare rauhiṇahavanyau srucau hastāvevāsminnetaddadhāti -
uttarato'bhrim/ taddhi tasyā āyatanaṃ dakṣiṇataḥ samrāḍāsandīṃ taddhi tasyā'āyatanamuttarataḥ kṛṣṇājinaṃ taddhi tasyāyatanaṃ sarvato dhavitrāṇi prāṇā vai dhavitrāṇi prāṇānevāsminnetaddadhāti trīṇi bhavanti trayo vai prāṇāḥ prāṇa udānovyānastānevāsminnetaddadhāti -
athaitadrajjusandānam/ upayamanyāmādhāya paścātprācīmāsādayatyudaramevāsminnetaddadhāti tadabhitaḥ pinvane'āṇḍāvevāsminnetaddadhātyāṇḍābhyāṃ hi vṛṣā pinvate paścātsthūṇāmayūkhamūrū'evāsminnetaddadhāti paścādrauhiṇakapāle jānunī evāsminnetaddadhāti te yadekakapāle bhavata ekakapāle iva hīme jānunī paścāddhṛṣṭī pādāvevāsminnetaddadhāti pādābhyāṃ hi dhṛṣṭaṃ praharatyuttarataḥ kharau pracaraṇīyau taddhi tayorāyatanaṃ dakṣiṇato mārjālīyaṃ taddhi tasyāyatanam -
athāsminpaya ānayati/ gharmaitatte purīṣamityannaṃ vai purīṣamannamevāsminnetaddadhāti tena vardhasva cā ca pyāyasveti nātra tirohitamivāsti varddhiṣīmahi ca vayamā ca pyāsiṣīmahītyāśiṣamevaitadāśāste -
sa vai na sarvamivānayet/ nedyajamānātparāgannamasadityardhaṃ vā bhūyo vā pariṣinaṣṭi tasminnaparāhṇe yajamānāya vratamabhyutsicya prayacchati tadyajamāna evaitadannādyaṃ dadhāti tatho ha yajamānānna parāgannaṃ bhavati -
athainamadbhiḥ pariṣiñcati śāntirvā āpaḥ śamayatyevainametatsarvataḥ pariṣiñcati sarvata evainametacchamayati triṣkṛtvaḥ pariṣiñcati trivṛddhi yajñaḥ -
athāha vārṣāharaṃ sāma gāyeti/ eṣa vai vṛṣā harirya eṣa tapatyeṣa u pravargyastadetamevaitatprīṇāti tasmādāha vārṣāharaṃ sāma gāyeti -
atha cātvāle mārjayante/ sumitriyā na āpa oṣadhayaḥ santvityañjalinā'pa upācati vajro vā āpo vajreṇaivaitanmitradheyaṃ kurute durmitriyāstasmai santu yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma iti yāmasya diśaṃ dveṣyaḥ syāttāṃ diśaṃ parāsiñcettenaiva tamparābhāvayati -
atha prāṅivodaṅṅutkrāmati/ udvayaṃ tamasasparīti pāpmā vai tamaḥ pāpmānameva tamo'pahate svaḥ paśyanta uttaramityayaṃ vai loko'dbhya uttaro'sminneva loke pratitiṣṭhati devaṃ devatrā sūryamaganma jyotiruttamamiti svargo vai lokaḥ sūryo jyotiruttamaṃ svarga eva loke'ntataḥ pratitiṣṭhatyanapekṣametyāhavanīye samidhamabhyādadhāti samidasi tejo'si tejo mayi dhehītyāśiṣamevaitadāśāste -
pravargyaśeṣo dadhigharmaḥ
atha prasute dadhigharmeṇa caranti/ yajño vai somaḥ śiraḥ pravargyo yajña evaitacchiraḥ pratidadhāti mādhyandine savana etadvā indrasya niṣkevalyaṃ savanaṃ yanmādhyandinaṃ savanaṃ sva evainametadbhāge prīṇāti stute mādhyandine pavamāne prāṇo vai mādhyandinaḥ pavamānaḥ prāṇamevāsminnetaddadhātyagnihotrahavaṇyā mukhaṃ vā etadyajñānāṃ yadagnihotraṃ śīrṣaṃstanmukhaṃ dadhāti -
sa ānīyamāna āha/ hotarvadasva yatte vādyamiti vadate hyatra hotā'thopottiṣṭhannāha śrātaṃ haviriti śrātaṃ hi bhavatyatikramyāśrāvyāha dadhigharmasya yajeti vaṣaṭkṛte juhotyanuvaṣaṭkṛta āharati bhakṣaṃ taṃ yajamānāya prayacchati -
sa upahavamiṣṭvā bhakṣayati/ mayi tyadindriyaṃ bṛhadityetadvā indriyaṃ bṛhadya eṣa tapati mayi dakṣo mayi kraturiti kratūdakṣāvevātmandhatte gharmastriśugvirājatīti gharmo hyeṣa triśugvirājati virājā jyotiṣā saheti virājā hyeṣa jyotiṣā saha brahmaṇā tejasā saheti brahmaṇā hyeṣa tejasā saha payaso reta ābhṛtamiti payaso hyetadreta ābhṛtaṃ tasya dohamaśīmahyuttarāmuttarāṃ samāmityāśiṣamevaitadāśāste'tha cātvāle mārjayante'sāveva bandhuḥ -
pravargyāṃṅgabhūtaṃ dakṣiṇādravyadānam
athāto dakṣiṇānām/ suvarṇaṃ hiraṇyaṃ śatamānaṃ brahmaṇe dadātyāsīno vai brahmā yaśaḥ śayānaṃ hiraṇyaṃ tasmātsuvarṇaṃ hiraṇyaṃ śatamānaṃ brahmaṇe dadāti-
atha yaiṣā gharmadughā/ tāmadhvaryave dadāti tapta'iva vai gharmastaptamivādhvaryurniṣkrāmati tasmāttāmadhvaryave dadāti -
atha yaiṣā yajamānasya vratadughā/ tāṃ hotre dadāti yajño vai hotā yajño yajamānastasmāttāṃ hotre dadāti -
atha yaiṣā patnyai vratadughā/ tāmudgātṛbhyo dadāti patnīkarmeva vā ete'tra kurvanti yadudgātārastasmāttāmudgātṛbhyo dadāti -
athaitadvai/ āyuretajjyotiḥ praviśati ya etamanu vā brūte bhakṣayati vā tasya vratacaryā yā sṛṣṭau -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0