Shatapatha Brahmana · Chapter 13.4.1

prajāpatirakāmayata sarvānkāmānāpnuyāṃ sarvā vyaṣṭīrvyaśnuvīyeti sa etamaśvamedhaṃ trirātraṃ yajñakratumapaśyattamāharattenāyajata teneṣṭvā sarvānkāmānāpnotsarvā vyaṣṭīrvyāśnuta sarvānha vai kāmānāpnoti sarvā vyaṣṭīrvyaśnute yo'śvamedhena yajate -

tadāhuḥ kasminnṛtāvabhyārambha iti grīṣme'bhyārabhetetyu haika āhurgrīṣmo vai kṣatriyasyartuḥ kṣatriyayajña u vā eṣa yadaśvamedha iti -

tadvai vasanta evābhyārabheta vasanto vai brahmaṇasyarturya u vai kaśca yajate brāhmaṇībhūyevaiva yajate tasmādvasanta evābhyārabheta -

sā yāsau phālgunī paurṇamāsī bhavati tasyai purastātṣaḍahe vā saptāhe vartvija upasamāyantyadhvaryuśca hotā ca brahmā codgātā caitānvā 'anvanya ṛtvijaḥ -

tebhyo'dhvaryuścātuṣprāśyaṃ brahmaudanaṃ nirvapati tasyoktaṃ brāhmaṇaṃ caturaḥ pātrāṃścaturo'ñjalīṃścaturaḥ prasṛtāndvādaśavidhaṃ dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ sarvaṃ saṃvatsaraḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai -

tamete catvāra ṛtvijaḥ prāśnanti teṣāmuktaṃ brāhmaṇaṃ tebhyaścatvāri sahasrāṇi dadāti sarvaṃ vai sahasraṃ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai catvāri ca suvarṇāni śatamānāni hiraṇyāni tasyo evoktam -

athāsmā' adhvaryurniṣkaṃ pratimuñcanvācayati tejo'si śukramamṛtamiti tejo vai śukramamṛtaṃ hiraṇyaṃ teja evāsmiñchukramamṛtaṃ dadhātyāyuṣpā āyurme pāhītyāyurevāsmindadhātyathainamāha vācaṃ yaccheti vāgvai yajño yajñasyaivābhyārambhāya -

catasro jāyā upakḷptā bhavanti mahiṣī vāvātā parivṛktā pālāgalī sarvā niṣkiṇyo'laṅkṛtā mithunasyaiva sarvatvāya tābhiḥ sahāgnyagāraṃ prapadyate pūrvayā dvārā yajamāno dakṣiṇayā patnyaḥ -

sāyamāhutyāṃ hutāyām jaghanena gārhapatyamudaṅvāvātayā saha saṃviśati tadevāpītarāḥ saṃviśanti so'ntarorū asaṃvartamānaḥ śete'nena tapasā svasti saṃvatsarasyodṛcaṃ samaśnavā iti -

prātarāhutyāṃ hutāyāṃ adhvaryuḥ pūrṇāhutiṃ juhoti sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai tasyāṃ vareṇa vācaṃ visṛjate varaṃ dadāmi brahmaṇa iti sarvaṃ vai varaḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai -

atha yo'sya niṣkaḥ pratimukto bhavati tamadhvaryave dadātyadhvaryave dadadamṛtamāyurātmandhatte'mṛtaṃ hyāyurhiraṇyam -

athāgneyīmiṣṭiṃ nirvapati pathaśca kāmāya yajñamukhasya cācchambaṭkārāyātho'agnimukhā u vai sarvā devatāḥ sarve kāmā aśvamedhe mukhataḥ sarvāndevānprītvā sarvānkāmānāpnavānīti -

tasyai pañcadaśa sāmidhenyo bhavanti pañcadaśo vai vajro vīryaṃ vajro vajreṇaivaitadvīryeṇa yajamānaḥ purastātpāpmānamapahate vārtraghnāvājyabhāgau pāpmā vai vṛtraḥ pāpmano'pahatyā agnirmūrdhā divaḥ kakudbhuvo yajñasya rajasaśca netetyupāṃśu haviṣo yājyānuvākye mūrdhanvatyanyā bhavati sadvatyanyaiṣa vai mūrdhā ya eṣa tapatyetasyaivāvaruddhyā atha yatsadvatī sadevāvarunddhe virājau saṃyājye sarvadevatyaṃ vā etacchando yadvirāṭsarve kāmā'aśvamedhe sarvāndevānprītvā sarvānkāmānāpnavānīti hiraṇyaṃ dakṣiṇā suvarṇaṃśatamānaṃ tasyoktaṃ brāhmaṇam -

atha pauṣṇīṃ nirvapati pūṣā vai pathīnāmadhipatiraśvāyaivaitatsvastyayanaṃ karotyatho iyaṃ vai pūṣemāmevāsmā etadgoptrīṃ karoti tasya hi nārtirasti na hvalā yamiyamadhvangopāyatīmāmevāsmā etadgoptrīṃ karoti -

tasyai saptadaśa sāmidhenyo bhavanti saptadaśo vai prajāpatiḥ prajāpatiraśvamedho'śvamedhasyaivāptyai vṛdhanvantāvājyabhāgau yajamānasyaiva vṛddhyai pūṣaṃstava vrate vayaṃ pathaspathaḥ paripatiṃ vacasyetyupāṃśu haviṣo yājyānuvākye vratavatyanyā bhavati pathanvatyanyā vīryaṃ vai vrataṃ vīryasyāptyai vīryasyāvaruddhyā atha yatpathanvatyaśvāyaivaitatsvastyayanaṃ karotyanuṣṭubhau saṃyājye vāgvā anuṣṭubvāgvai prajāpatiḥ prajāpatiraśvamedho'śvamedhasyaivāptyai vāsaḥśataṃ dakṣiṇā rūpaṃ vā etatpuruṣasya yadvāsastasmādyameva kaṃ ca suvāsasamāhuḥ ko nvayamiti rūpasamṛddho hi bhavati rūpeṇaivainaṃ samardhayati śataṃ bhavati śatāyurvai puruṣaḥ śatendriya āyurevendriyaṃ vīryamātmandhatte -