શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 13.4.1

પ્રજાપતિરકામયત સર્વાન્કામાનાપ્નુયાં સર્વા વ્યષ્ટીર્વ્યશ્નુવીયેતિ સ એતમશ્વમેધં ત્રિરાત્રં યજ્ઞક્રતુમપશ્યત્તમાહરત્તેનાયજત તેનેષ્ટ્વા સર્વાન્કામાનાપ્નોત્સર્વા વ્યષ્ટીર્વ્યાશ્નુત સર્વાન્હ વૈ કામાનાપ્નોતિ સર્વા વ્યષ્ટીર્વ્યશ્નુતે યોઽશ્વમેધેન યજતે -

તદાહુઃ કસ્મિન્નૃતાવભ્યારમ્ભ ઇતિ ગ્રીષ્મેઽભ્યારભેતેત્યુ હૈક આહુર્ગ્રીષ્મો વૈ ક્ષત્રિયસ્યર્તુઃ ક્ષત્રિયયજ્ઞ ઉ વા એષ યદશ્વમેધ ઇતિ -

તદ્વૈ વસન્ત એવાભ્યારભેત વસન્તો વૈ બ્રહ્મણસ્યર્તુર્ય ઉ વૈ કશ્ચ યજતે બ્રાહ્મણીભૂયેવૈવ યજતે તસ્માદ્વસન્ત એવાભ્યારભેત -

સા યાસૌ ફાલ્ગુની પૌર્ણમાસી ભવતિ તસ્યૈ પુરસ્તાત્ષડહે વા સપ્તાહે વર્ત્વિજ ઉપસમાયન્ત્યધ્વર્યુશ્ચ હોતા ચ બ્રહ્મા ચોદ્ગાતા ચૈતાન્વા ઽઅન્વન્ય ઋત્વિજઃ -

તેભ્યોઽધ્વર્યુશ્ચાતુષ્પ્રાશ્યં બ્રહ્મૌદનં નિર્વપતિ તસ્યોક્તં બ્રાહ્મણં ચતુરઃ પાત્રાંશ્ચતુરોઽઞ્જલીંશ્ચતુરઃ પ્રસૃતાન્દ્વાદશવિધં દ્વાદશ માસાઃ સંવત્સરઃ સર્વં સંવત્સરઃ સર્વમશ્વમેધઃ સર્વસ્યાપ્ત્યૈ સર્વસ્યાવરુદ્ધ્યૈ -

તમેતે ચત્વાર ઋત્વિજઃ પ્રાશ્નન્તિ તેષામુક્તં બ્રાહ્મણં તેભ્યશ્ચત્વારિ સહસ્રાણિ દદાતિ સર્વં વૈ સહસ્રં સર્વમશ્વમેધઃ સર્વસ્યાપ્ત્યૈ સર્વસ્યાવરુદ્ધ્યૈ ચત્વારિ ચ સુવર્ણાનિ શતમાનાનિ હિરણ્યાનિ તસ્યો એવોક્તમ્ -

અથાસ્માઽ અધ્વર્યુર્નિષ્કં પ્રતિમુઞ્ચન્વાચયતિ તેજોઽસિ શુક્રમમૃતમિતિ તેજો વૈ શુક્રમમૃતં હિરણ્યં તેજ એવાસ્મિઞ્છુક્રમમૃતં દધાત્યાયુષ્પા આયુર્મે પાહીત્યાયુરેવાસ્મિન્દધાત્યથૈનમાહ વાચં યચ્છેતિ વાગ્વૈ યજ્ઞો યજ્ઞસ્યૈવાભ્યારમ્ભાય -

ચતસ્રો જાયા ઉપકૢપ્તા ભવન્તિ મહિષી વાવાતા પરિવૃક્તા પાલાગલી સર્વા નિષ્કિણ્યોઽલઙ્કૃતા મિથુનસ્યૈવ સર્વત્વાય તાભિઃ સહાગ્ન્યગારં પ્રપદ્યતે પૂર્વયા દ્વારા યજમાનો દક્ષિણયા પત્ન્યઃ -

સાયમાહુત્યાં હુતાયામ્ જઘનેન ગાર્હપત્યમુદઙ્વાવાતયા સહ સંવિશતિ તદેવાપીતરાઃ સંવિશન્તિ સોઽન્તરોરૂ અસંવર્તમાનઃ શેતેઽનેન તપસા સ્વસ્તિ સંવત્સરસ્યોદૃચં સમશ્નવા ઇતિ -

પ્રાતરાહુત્યાં હુતાયાં અધ્વર્યુઃ પૂર્ણાહુતિં જુહોતિ સર્વં વૈ પૂર્ણં સર્વમશ્વમેધઃ સર્વસ્યાપ્ત્યૈ સર્વસ્યાવરુદ્ધ્યૈ તસ્યાં વરેણ વાચં વિસૃજતે વરં દદામિ બ્રહ્મણ ઇતિ સર્વં વૈ વરઃ સર્વમશ્વમેધઃ સર્વસ્યાપ્ત્યૈ સર્વસ્યાવરુદ્ધ્યૈ -

અથ યોઽસ્ય નિષ્કઃ પ્રતિમુક્તો ભવતિ તમધ્વર્યવે દદાત્યધ્વર્યવે દદદમૃતમાયુરાત્મન્ધત્તેઽમૃતં હ્યાયુર્હિરણ્યમ્ -

અથાગ્નેયીમિષ્ટિં નિર્વપતિ પથશ્ચ કામાય યજ્ઞમુખસ્ય ચાચ્છમ્બટ્કારાયાથોઽઅગ્નિમુખા ઉ વૈ સર્વા દેવતાઃ સર્વે કામા અશ્વમેધે મુખતઃ સર્વાન્દેવાન્પ્રીત્વા સર્વાન્કામાનાપ્નવાનીતિ -

તસ્યૈ પઞ્ચદશ સામિધેન્યો ભવન્તિ પઞ્ચદશો વૈ વજ્રો વીર્યં વજ્રો વજ્રેણૈવૈતદ્વીર્યેણ યજમાનઃ પુરસ્તાત્પાપ્માનમપહતે વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ પાપ્મા વૈ વૃત્રઃ પાપ્મનોઽપહત્યા અગ્નિર્મૂર્ધા દિવઃ કકુદ્ભુવો યજ્ઞસ્ય રજસશ્ચ નેતેત્યુપાંશુ હવિષો યાજ્યાનુવાક્યે મૂર્ધન્વત્યન્યા ભવતિ સદ્વત્યન્યૈષ વૈ મૂર્ધા ય એષ તપત્યેતસ્યૈવાવરુદ્ધ્યા અથ યત્સદ્વતી સદેવાવરુન્દ્ધે વિરાજૌ સંયાજ્યે સર્વદેવત્યં વા એતચ્છન્દો યદ્વિરાટ્સર્વે કામાઽઅશ્વમેધે સર્વાન્દેવાન્પ્રીત્વા સર્વાન્કામાનાપ્નવાનીતિ હિરણ્યં દક્ષિણા સુવર્ણંશતમાનં તસ્યોક્તં બ્રાહ્મણમ્ -

અથ પૌષ્ણીં નિર્વપતિ પૂષા વૈ પથીનામધિપતિરશ્વાયૈવૈતત્સ્વસ્ત્યયનં કરોત્યથો ઇયં વૈ પૂષેમામેવાસ્મા એતદ્ગોપ્ત્રીં કરોતિ તસ્ય હિ નાર્તિરસ્તિ ન હ્વલા યમિયમધ્વન્ગોપાયતીમામેવાસ્મા એતદ્ગોપ્ત્રીં કરોતિ -

તસ્યૈ સપ્તદશ સામિધેન્યો ભવન્તિ સપ્તદશો વૈ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતિરશ્વમેધોઽશ્વમેધસ્યૈવાપ્ત્યૈ વૃધન્વન્તાવાજ્યભાગૌ યજમાનસ્યૈવ વૃદ્ધ્યૈ પૂષંસ્તવ વ્રતે વયં પથસ્પથઃ પરિપતિં વચસ્યેત્યુપાંશુ હવિષો યાજ્યાનુવાક્યે વ્રતવત્યન્યા ભવતિ પથન્વત્યન્યા વીર્યં વૈ વ્રતં વીર્યસ્યાપ્ત્યૈ વીર્યસ્યાવરુદ્ધ્યા અથ યત્પથન્વત્યશ્વાયૈવૈતત્સ્વસ્ત્યયનં કરોત્યનુષ્ટુભૌ સંયાજ્યે વાગ્વા અનુષ્ટુબ્વાગ્વૈ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતિરશ્વમેધોઽશ્વમેધસ્યૈવાપ્ત્યૈ વાસઃશતં દક્ષિણા રૂપં વા એતત્પુરુષસ્ય યદ્વાસસ્તસ્માદ્યમેવ કં ચ સુવાસસમાહુઃ કો ન્વયમિતિ રૂપસમૃદ્ધો હિ ભવતિ રૂપેણૈવૈનં સમર્ધયતિ શતં ભવતિ શતાયુર્વૈ પુરુષઃ શતેન્દ્રિય આયુરેવેન્દ્રિયં વીર્યમાત્મન્ધત્તે -