Shatapatha Brahmana · Chapter 12.9.1

१२.९.१ atha sautrāmaṇīyajñātpuruṣotpattiḥ
etasmāt vai yajñāt puruṣo jāyate/ sa yaddha vā'asmiṃlloke puruṣo'nnamatti tadenamamuṣmiṃlloke pratyatti/ sa vā eṣa parisruto yajñastāyate/ annādyā vai brāhmaṇena parisrut/ sa etasmādannādyāt jāyate/ taṃ hāmuṣmiṃlloke'nnaṃ na pratyatti/ tasmādeṣa brāhmaṇayajña eva/ yatsautrāmaṇī

tasya lomānyeva śaṣpāṇi/ tvak tokmāni/ māṃsaṃ lājāḥ/ asthi kārotaraḥ/ majjā māsaram/ rasaḥ parisrut/ nagnahurlohitam/ retaḥ payaḥ/ mūtraṃ surā/ ūvadhyaṃ valkasam

hṛdayamevāsyaindraḥ puroḍāśaḥ/ yakṛt sāvitraḥ/ klomā vāruṇaḥ/ matasne evāsyāśvatthaṃ ca pātramaudumbaraṃ ca/ pittaṃ naiyagrodham/ āṃtrāṇi sthālyaḥ/ gudā upaśayāni/ śyenapatre plīhā/ āsandī nābhiḥ/ kuṃbho vaniṣṭhuḥ/ plāśiḥ śatātṛṇṇā/ tadyat sā bahudhā vitṛṇṇā bhavati/ tasmāt plāśirbahudhā vikṛtā u/ mukhaṃ satam/ jihvā pavitram/ cappaṃ pāyuḥ/ bastirvālaḥ

aṃgānyevāsyāśvinaḥ paśuḥ/ ātmā sārasvataḥ/ rūpamaindra ṛṣabhaḥ/ tasmādāhurgāvaḥ puruṣasya rūpamiti/ āyurhiraṇyam/ tat śatamānaṃ bhavati/ tasmāt śatāyuḥ puruṣaḥ

cakṣuṣī evāsyāśvinau grahau/ pakṣmāṇi godhūmasaktavaśca kuvalasaktavaśca/ nāsike evāsya sārasvatau grahau/ atha yāni nāsikayorlomāni tānyupavākasaktavaśca badarasaktavaśca/ śrotre evāsyaindrau grahau/ atha yāni karṇayorlomāni/ yāni ca bhruvoḥ/ tāni yavasaktavaśca karkandhusaktavaśca

atha yānyupasthe lomāni. yāni cādhastāt/ tāni vṛkalomāni/ atha yānyurasi lomāni/ yāni ca nikakṣayoḥ/ tāni vyāghralomāni/ keśāśca śmaśrūṇi ca siṃhalomāni

trayaḥ paśavo bhavanti/ tredhāvihito vā ayaṃ puruṣasyātmā/ ātmānamevāsya taiḥ spṛṇoti/ yadavāṅ nābheḥ/ tadāśvinena/ yadūrdhvaṃ nābheḥ/ avācīnaṃ śīrṣṇaḥ/ tatsārasvatena/ śira aindraṇa/ yathārūpameva yathādevatamātmānaṃ mṛtyoḥ spṛtvā, amṛtaṃ kurute

trayaḥ puroḍāśā bhavanti/ tredhāvihitaṃ vā idaṃ puruṣasya vayaḥ/ vaya evāsya taiḥ spṛṇoti/ pūrvavayasamaindreṇa/ madhyamavayasaṃ sāvitreṇa/ uttamavayasaṃ vāruṇena/ yathārūpameva yathādevataṃ vayo mṛtyoḥ spṛtvā amṛtaṃ kurute

ṣaḍ grahā bhavaṃti/ ṣaḍ vā ime śīrṣan prāṇāḥ/ prāṇānevāsya taiḥ spṛṇoti/ cakṣuṣī evāśvinābhyām/ nāsike sārasvatābhyām/ śrotre aindrābhyām/ yathārūpameva yathādevataṃ prāṇān mṛtyoḥ spṛtvā amṛtān kurute

saṃtatā yājyāpuro'nuvākyā bhavaṃti/ samānadevatyāḥ/ prāṇānāṃ saṃtatyā avyavacchedāya/ sarvāḥ puro'nuvākyā bhavaṃti/ sarvā yājyāḥ/ tasmāt prāṇāḥ sarve parāṃcaḥ sarve pratyaṃcaḥ/ sarvāḥ prathamā bhavaṃti/ sarvā madhyamāḥ/ sarvā uttamāḥ/ tasmāt prāṇāḥ sarve prathamāḥ/ sarve madhyamāḥ/ sarva uttamāḥ/ sarveṣāṃ grahāṇāṃ dve yājyāpuro'nuvākye bhavataḥ/prāṇodānayostadrūpam/ prāṇodānāvevāvaruṃdhe/ tasmāt sarve prāṇāḥ prāṇodānayoreva pratiṣṭhitāḥ

sa vā eṣa ātmaiva/ yatsautrāmaṇī/ mana eva pratyakṣāt/ vāk yajamānaḥ/ tasyātmaiva vediḥ/ prajottaravediḥ/ paśavo barhiḥ/ aṃgāni ṛtvijaḥ/ asthīnidhmaḥ/ ājyaṃ majjā/ mukhamagniḥ/ annamāhutiḥ/ vayaḥ saṃsthā/ tasmāt sautrāmaṇyejāno vaya upagacchati

tadyau ha vā imau puruṣāvivākṣyoḥ/ etāvevāśvinau/ atha yat kṛṣṇam/ tatsārasvatam/ yacchuklam/ tadaindram/ tadyadāśvine paśau sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitat sārddhaṃ kṛtvā''tman dhatte

mana evendraḥ/ vāk sarasvatī/ śrotre aśvinau/ yad vai manasā dhyāyati/ tadvācā vadati/ yadvācā vadati/ tat karṇābhyāṃ śṛṇoti/ tad yat sārasvate paśau sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitat sārdhaṃ kṛtvā''tman dhatte

prāṇa evendraḥ/ jihvā sarasvatī/ nāsike aśvinau/ yadvai prāṇenānnamātman praṇayate/ tat prāṇasya prāṇatvam/ jihvayā vā annasya rasaṃ vijānāti/ nāsike u vai prāṇasya paṃthāḥ/ tadyadaindre paśau sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitatsārddhaṃ kṛtvā''tman dhatte

hṛdayamevendraḥ/ yakṛt savitā/ klomā varuṇaḥ/ tadyadaindre puroḍāśe sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitatsārddhaṃ kṛtvā''tman dhatte

prāṇa eva savitā/ vyāno varuṇaḥ/ śiśnamindraḥ/ yat vai prāṇenānnamatti/ tat vyānena vyaniti/ śiśnena vā annasya rasaṃ retaḥ siṃcati/ tadyat sāvitre puroḍāśe sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitat sārddhaṃ kṛtvā''tman dhatte

yonireva varuṇaḥ/ reta indraḥ/ savitaiva retasaḥ prajanayitā/ tadyat vāruṇe puroḍāśe sati, athaitā devatāḥ saha yajati/ etānyevaitat sārddhaṃ kṛtvā''tman dhatte/ sa ya evametat veda/ etā eva devatā anusaṃbhavati/ etā devatā anuprajāyate/ ā prajayā paśubhiḥ pyāyate/ pratyasmin loke tiṣṭhati/ abhi svargaṃ lokaṃ jayati/ ya evaṃ vidvān sautrāmaṇyā yajate/ yo vaitadevaṃ veda