Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 12.9

brāhmaṇa १ sautrāmaṇīyajñātpuruṣotpattiḥ
१ sautrāmaṇīyajñātpuruṣotpattiḥ-tatra prakṛtādetasmātsautrāmaṇīyajñāt puruṣo jāyate iti puruṣotpatterupakramasya nirū.paṇaṃ, tatra prasaṅgādayaṃ sautrāmaṇīyajño brāhmaṇādhikārika iti pratipādanaṃ, tataḥ " tasya lomānyeva śaṣpāṇi " ityārabhya " sarveṣāṃ grahāṇāṃ dve yājyāpuronuvākye bhavataḥ prāṇodānayostadrūpam" ityantaṃ śaṣpādiyājyāpuro'nuvākyāntasya sautrāmaṇyupakaraṇabhūtasya padārthajātasya lomatvagādiprāṇodānāntatattadavayavātmanā puruṣāvayavajātasampatteḥ sārthavādamupapādanaṃ, niruktāyāḥ puruṣāvayavasampatteḥ sārthavādaṃ prakārāntareṇopapādanam , tatra paśudevatānāṃ saṃsṛṣṭānāṃ saṃsṛṣṭānyevādhyātmikāni trīṇi rūpāṇi bhavantīti nirūpaṇaṃ, puroḍāśadevatānāṃ saṃsṛṣṭānāṃ saṃsṛṣṭānyevādhyātmikāni trīṇi rūpāṇi bhavantīti nirūpaṇaṃ cetyādi
brāhmaṇa २ sautrāmaṇyāmavabhṛthaḥ
२-sautrāmaṇyāmavabhṛthaḥ -- tatra prathamaṃ sautrāmaṇyaṅgāvabhṛthasyopakramakathanaṃ, tato māsarakumbhasya jale plāvanamajjanasādhanānāṃ mantrāṇāmabhidhānaṃ sābhiprāyaṃ teṣāṃ tātparyārthavyākhyānaṃ ca, samantrakamapo'ñjalinā''dāya tā apaḥ samantrakameva dvau vikramau udaṅgatvā yasyāṃ diśi dveṣyaḥ syāttasyāṃ diśi dveṣyaṃ prati parāsiñcediti sārthavādaṃ vidhānaṃ, snānapūrvakavāso'paplāvanasya samantrakaṃ sārthavādaṃ vidhānaṃ, samantrakaṃ jalādutkramaṇaṃ vidhāya viniyuktamantrasya vyākhyānam, anapekṣametyāhavanīyamupatiṣṭheteti vidhānaṃ, vihita upasthāne mantraṃ viniyujya tasyābhiprāyaśo vyākhyānaṃ, samantrakaṃ samidhamādānaṃ samantrakamāhavanīye samidho'nvādhānaṃ ca vidhāya viniyuktamantrayorabhiprāyakathanaṃ, asyāḥ sautrāmaṇyā ādāvante cādityaścaruḥ kartavya iti sārthavādaṃ vidhānam, asyādityacarordakṣiṇā dhenurbhavati tatrāpi pūrve ādityacarau vatso dakṣiṇātvena deya uttare carau ca mātā dakṣiṇātvena deyeti sārthavādaṃ dakṣiṇādānavidhānam, avabhṛthasya praśaṃsanam, avabhṛthādudetyārthāṣipaśudeśāddeśāntare gatvā maitrāvaruṇyā payasyayā yajeteti sārthavādaṃ vidhānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa ३ sautrāmaṇyāṅgatāni darśanāni
३-sautrāmaṇyaṅgagatāni darśanāni –tatra prathamaṃ rājyādaparuddhasya kṣatrasya sautrāmaṇyadhikārapradarśanārthamitihāsakathanaṃ, tasmiṃścetihāse sṛñjayai rājabhiḥ svarāṣṭrādbahirniṣkāsitena revottarasā daśapuruṣamārabhya rājyādbhraṣṭo duṣṭarītuḥ sautrāmaṇyā yājitastena hetunā sa svaṃ rājyaṃ punarlebhe iti kathanaṃ, yasmādāhavanīye surā na hotavyeti yājñikā āhustasmāttvaṃ yadyāhavanīye surāṃ hoṣyasi tarhi duṣṭarītuṃ pāpabhāginaṃ yajñaṃ ca jāmiyuktaṃ kariṣyasīti bāhlikoktyā doṣadvayakathanam , uktadoṣadvayaparihārāyāhavanīyādupāhṛtayorāhavanīyādbhinnayorāhavanīyasadṛśayoruttaradakṣiṇāgnyormadhye uttare'gnau payograhā dakṣiṇe'gnau ca surāgrahā hotavyā ityasyā vyavasthāyāḥ sopapattikaṃ nirūpaṇam, madhye ca prasaṅgātpraṇītānāṃ praṇītatvasya sakāraṇamupapādanam, paryagnikaraṇasya ca sakāraṇamupapādanaṃ, uttare'gnau payograhā hotavyāḥ paśavaśca śrapayitavyā ityetatsārthavādamabhidhānaṃ, dakṣiṇe'gnau surāgrahā hotavyāstriṣaṃyuktābhiḥ pavitrābhiśca pāvayitavyamityetatsārthavādamabhidhānaṃ, bahlikasya svagṛhamāgatya revottarasā'nuṣṭhitavṛttāntasya kathanam , uttare'gnau paśupuroḍāśapayograhai: pracaraṇasya phalanirūpaṇaṃ, dakṣiṇe'gnau ca surāgrahahavanasya triṣaṃyuktābhiḥ pavitrābhiḥ pāvanasya ca phalanirūpaṇaṃ, sautrāmaṇyā ātmatvamaindravāyodhasayoḥ paśvorbāhudvayarūpatvaṃ ca sakāraṇamupapādya sautrāmaṇyā ādāvante ca yathākramaṃ tayorendravāyodhasayoḥ paśvoranuṣṭhānasya sārthavādaṃ vidhānam, evameva sautrāmaṇyāṃ madhye'sya tripaśoreka eva ātmasadṛśo yūpo bhavati tadabhita imau bāhusadṛśau aindravāyodhasau paśū bhavata iti pratipādanaṃ cetyādi.
viśeṣasūcanam /
१ dvādaśe kāṇḍe tṛtīye'dhyāye caturthabrāhmaṇe ekādaśyāṃ kaṇḍikāyāṃ ( dvicatvāriṃśattame pṛṣṭhe ) ṛjupā prathamaparyāyādagretano dvitīyaḥ paryāyaḥ “sarvān devān ātmannadhiṣi sarveṣu deveṣu ātmānamadhām /"ityākāraka pāṭhaḥ paricyutaḥ / sa cātra mudritaḥ/ sa tatra mūlānusāreṇānusandheya iti sapraśrayaṃ sūcyate //
२ dvādaśe eva kāṇḍe'ṣṭame'dhyāye prathamabrāhmaṇe dvāviṃśyāṃ kaṇḍikāyāṃ (dvādaśottaraśatatame pṛṣṭhe )ṛjupāṭhe'nte "dhatta / iti" ityasmādanantaraṃ " hiraṇyena mārjayante" ityasmātprāk ca " tat ye evainamete yājayanti, tānetadāha-etanmayi sarvaṃ dhatteti /" ityākārakoṃ'śaḥ paricyutaḥ / sa cātra mudritaḥ/ sa tatra mūlānusareṇānusandheya iti sapraśrayaṃ sūcyate //

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc