Shatapatha Brahmana · Chapter 12.8.2
१२.८.२
atha sautrāmaṇyāṃ somasampattiḥ
prajāpatiryajñamasṛjat/ tamāharat/ tenāyajata/ teneṣṭvā riricāna ivāmanyata/ sa etaṃ yajñakratumapaśyat sautrāmaṇīm/ tenāyajata/ tato vai sa punarāpyāyata/ ricyata iva vā eṣaḥ – yaḥ somena yajate/ vīva hyasya vittaṃ vedo haranti
someneṣṭvā sautrāmaṇyā yajeta/ yathā dhenurdugdhā punarāpyayeta/ evaṃ haiva punarāpyāyate/ ā prajayā paśubhiḥ pyāyate/ pratyasmin loke tiṣṭhati/ abhi svargaṃ lokaṃ jayati/ ya evaṃ vidvān sautrāmaṇyā yajate/ yo vaitadevaṃ veda
taddhaitat papraccha suplā sārñjayaḥ pratīdarśamaibhāvataṃ / yanna dīkṣayeva dīkṣate/ na somāṃśava iva nyupyaṃte/atha kathaṃ sautrāmaṇī somayajño bhavatīti
sa hovāca/ śiro vā etadyajñasya/ yad vratam/ ātmā dīkṣā/ etat khalu vai vratasya rūpam/ yat satyam/ etaddīkṣāyai/ yat śraddhā/ mano yajamānasya rūpam/ vāg yajñasyeti
sa yat vācā vratamupaiti/ ātmanyevaitadyajñasya śiraḥ pratidadhāti/ satyaṃ śraddhāyāṃ dadhāti/ yajamānaṃ yajñe
tasmāt etasya yajñasya vratameva dīkṣā/ vṛṣā u vai vratam/ yoṣā dīkṣā/ vṛṣā satyam/ yoṣā śraddhā/ vṛṣā manaḥ/ yoṣā vāg/ vṛṣā patnyai yajamānaḥ/ tasmāt yatraiva patistatra jāyā/ atho yajñamukha eva tanmithunāni karoti prajātyai
ete khalu vā etasya yajñasya somāṃśava ityāhuḥ/ yacchaṣpāṇi tokmāni lājā iti
prātaḥsavanasyaitad rūpaṃ yacchaṣpāṇi/ ayaṃ vai lokaḥ prātaḥsavanam/ sa āśvinaḥ/ āśvinena payasā prathamāṃ rātriṃ pariṣiṃcati/ svenaivainametallokena svayā devatayā svena rūpeṇa prātaḥsavanena samarddhayati
mādhyaṃdinasyaitatsavanasya rūpaṃ yattokmāni/ aṃtarikṣaṃ vai mādhyaṃdinaṃ savanam/ tatsārasvatam/ sārasvatena payasā dvitīyāṃ rātriṃ pariṣiṃcati/ svenaivainametallokena svayā devatayā svena rūpeṇa mādhyaṃdinena savanena samardhayati
tṛtīyasavanasyaitad rūpaṃ yat lājāḥ/ dyaurvai tṛtīyasavanam/ saindrī/ aiṃdreṇa payasā tṛtīyāṃ rātriṃ pariṣiṃcati/ svenaivainametallokena svayā devatayā svena rūpeṇa tṛtīyasavanena samarddhayati
ekasyai dugdhena prathamāṃ rātriṃ pariṣiṃcati/ dvayordugdhena dvitīyām/ tisṛṇāṃ dugdhena tṛtīyām/ yathārūpamevainaṃ yathādevataṃ savanaiḥ samarddhayati
parīto ṣiṃcatā sutam iti pariṣiṃcati/ sutyāyai/ somo ya uttamaṃ haviḥ iti/ uttamaṃ vā etaddhaviḥ/ yatsomaḥ/ uttamamevainaṃ haviṣkaroti/ dadhanvā yo naryo apsvaṃtarā iti/ adbhiśca hyeṣo'ntareṇa ca sūyate/ suṣāva somamadribhiḥ iti/ adribhirvai somaḥ sūyate/ adribhirevainaṃ sunoti/ somasutyāyai
tadāhuḥ/ ubhayorvā etad rūpam/ sutasya cāsutasya ca/ yat sautrāmaṇī/ apāmeṣa oṣadhīnāṃ rasaḥ/ yatpayaḥ/ tatsutasya rūpam/ annasyaiṣa rasaḥ yatparisrut/ tadāsutasya rūpam/ ubhābhyāmevainaṃ savābhyāṃ sunoti/ ubhābhyāṃ savābhyāmavarunddhe
tadāhuḥ – yad grāvabhiḥ somaḥ sūyate/ atha kathaṃ sautrāmaṇīti/ praiṣāprībhiriti brūyāt/ bārhatā vai praiṣāḥ/ bārhatā grāvāṇaḥ/ grāvabhirvai somaḥ sūyate/ grāvabhirevainaṃ sunoti/ somasutyāyai
sarve payasvanto bhavanti/ payasā hi sūyate/ sarve somavanto bhavanti/ somarūpatāyai/ sarve parisrunmanto bhavanti/ parisrutā hi sūyate/ sarve ghṛtavanto bhavanti/ tadvai pratyakṣādyajñarūpam/ yad ghṛtam/ pratyakṣādevainaṃ yajñarūpaṃ karoti/ sarve madhumanto bhavanti/ etadvai pratyakṣātsomarūpam/ yanmadhu/ pratyakṣādevainaṃ somarūpaṃ karoti
sarva āśvinā bhavanti/ bhaiṣajyāya/ sarve sārasvatāḥ/ annādyasyaivāvaruddhyai/ sarve aindrāḥ/ indriyasyaiva vīryasyāvaruddhyai
yadveva sarva āśvinā bhavanti/ sarve sārasvatāḥ. sarva aindrāḥ/ etā vā etaṃ devatā agre yajñaṃ samabharan/ tābhirevainaṃ saṃbharati/ atho etā evaitaddevatā bhāgadheyena samarddhayati
santatā yājyāpuro'nuvākyā bhavanti samānadevatyāḥ/ prajānāṃ santatyā avyavacchedāya/ sarvā āśvinyo bhavanti/ sarvāḥ sārasvatyaḥ/ sarvā aindryaḥ/ samānī bandhutā
anuṣṭubha āpriyo bhavanti/ vāgvā anuṣṭup/ vācā vai somaḥ sūyate/ vācaivainaṃ sunoti/ somasutyāyai/ sarvā āśvinyo bhavanti/ sarvāḥ sārasvatyaḥ/ sarvā aindryaḥ/ samānī bandhutā
jāgatā anupraiṣā bhavanti/ iyaṃ vai jagatī/ anayā vai somaḥ sūyate/ anayaivainaṃ sunoti/ somasutyāyai/ sarva āśvinā bhavanti/ sarve sārasvatāḥ/ sarva aindrāḥ/ samānī bandhutā
sa vā eṣa pratyakṣāt somayajña eva/ yat sautrāmaṇī/ taṃ yadyekākī yajamāno bhakṣayet/ iṣṭirvaiva syāt paśubandho vā/ sarva ṛtvijo bhakṣayanti/ sarve vā ṛtvijaḥ somaṃ bhakṣayanti/ somarūpatāyai
āśvinamadhvaryavo bhakṣayanti/ aśvinau vai devānāmadhvaryū/ svamevaitat bhāgadheyaṃ sva āyatane bhakṣayanti
sārasvataṃ hotā brahmā maitrāvaruṇaḥ/ vāgvai yajñasya hotā/ hṛdayaṃ brahmā/ mano maitrāvaruṇaḥ/ svamevaitat bhāgadheyaṃ sva āyatane bhakṣayanti
aindraṃ yajamāno bhakṣayati/ aindro vā eṣa yajñaḥ/ yatsautrāmaṇī/ indrāyatana eṣa etarhi/ yo yajate/ svamevaitat bhāgadheyaṃ sva āyatane bhakṣayati
cakṣurvā āśvino grahaḥ/ prāṇaḥ sārasvataḥ/ vāgaindraḥ/ āśvinātsārasvate'vanayati/ cakṣurevāsya tatprāṇaiḥ sandadhāti/ sārasvatādaindre/prāṇānevāsya tadvācā sandadhāti/ atho prāṇānevāsya tadvāci pratiṣṭhāpayati/ tasmātsarve prāṇā vāci pratiṣṭhitāḥ
traya āśvinaṃ bhakṣayanti/ adhvaryuḥ pratiprasthātā''gnīdhraḥ/ trivṛdvā idaṃ cakṣuḥ/ śuklaṃ kṛṣṇaṃ kanīnakā/ yathārūpamevāsmin cakṣurdadhāti
trayaḥ sārasvatam/ hotā brahamā maitrāvaruṇaḥ/ tredhāvihito vā ayaṃ prāṇaḥ/ prāṇa udāno vyāna iti/ yathārūpamevāsmin prāṇaṃ dadhati
ekākyaindraṃ yajamāno bhakṣayati/ ekadhā vā eṣā prāṇānāṃ śrīḥ/ yad vāk/ ekadhaiva vācaṃ śriyamātmandhatte/ tasmātsautrāmaṇyejāna ekadhā svānāṃ śreṣṭho bhavati/ atho ya evametadveda
ṛtavo vā ṛtvijaḥ/ māsā bhakṣāḥ/ ṣaḍ ṛtvijo bhakṣayanti/ ṣaḍvā ṛtavaḥ/ ṛtvigbhireva ṛtūnavarundhe
dvādaśa bhakṣā bhavanti/ dvādaśa vai māsāḥ/ bhakṣaireva māsānavarunddhe/ punaḥpunarabhinivarttamṛtvijo bhakṣayanti/ tasmāt ṛtavaśca māsāścānyo'nyamabhinivarttante
trayodaśaṃ yajamāno bhakṣayati/ yo ha vā eṣa trayodaśo māsaḥ/ eṣa eva pratyakṣātsaṃvatsaraḥ/ etamevāptvā'varunddhe/ sa vā eṣa saṃvatsara eva/ yatsautrāmaṇī/ tena sarvaṃ jayati/ sarvamarunddhe
trayaḥ paśavo bhavanti/ trayo vā ime lokāḥ/ imāneva tairlokānavarunddhe/ imameva lokamāśvinena/ antarikṣaṃ sārasvatena/ divamaindreṇa/ yathārūpameva yathādevatamimān lokān jayati cāva ca runddhe
trayaḥ puroḍāśā bhavanti/ trayo vā ṛtavaḥ/ ṛtūnevaitairavarunddhe/ grīṣmamevaindreṇa/ varṣāḥ sāvitreṇa/ hemantaṃ vāruṇena/ yathārūpameva yathādevatamṛtūn jayati cāva ca runddhe
ṣaḍ grahā bhavanti/ ṣaḍvā ṛtavaḥ/ ṛtūnevaitairavarunddhe/ vasantagrīṣmāvevāśvinābhyām/ varṣāśaradau sārasvatābhyām/ hemantaśiśirāvaindrābhyām/ yathārūpameva yathādevatamṛtūn jayati cāva ca runddhe
saṃtatā yājyāpuro'nuvākyā bhavanti samānadevatyāḥ/ ṛtūnāṃ saṃtatyā avyavacchedāya/ sarvāḥ puro'nuvākyā bhavanti/ sarvā yājyāḥ/ tasmāt ṛtavaḥ sarve parāṃcaḥ/ sarve pratyaṃcaḥ/ sarvāḥ prathamā bhavanti/ sarvā madhyamāḥ/ sarvā uttamāḥ/ tasmāt ṛtavaḥ sarve prathamāḥ/ sarve madhyamāḥ/ sarva uttamāḥ/ sarveṣāṃ grahāṇāṃ dve yājyāpuro'nuvākye bhavataḥ/ ahorātrayostadrūpam/ ahorātre evāvarunddhe/ tasmāt ṛtavaśca māsāścāhorātrayoreva pratiṣṭhitāḥ
sa vā eṣa saṃvatsara eva/ yatsautrāmaṇī/ caṃdramā eva pratyakṣāt ādityo yajamānaḥ/ tasyeyameva pṛthivī vediḥ/ aṃtarikṣamuttaravediḥ/ dyaurbarhiḥ/ diśa ṛtvijaḥ/ vanaspataya idhmaḥ/ āpa ājyam/ oṣadhaya āhutayaḥ/ agnirevāgniḥ/ saṃvatsaraḥ saṃsthā/ tadvā idaṃ sarvaṃ saṃvatsara eva/ yadidaṃ kiṃca/ tasmāt sautrāmaṇyejānaḥ sarvaṃ jayati/ sarvamarunddhe
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0