Shatapatha Brahmana · Chapter 12.7.3

१२.७.३
indrasyendriyam annasya rasam, somasya bhakṣaṃ surayā''suro namuciraharat/ so'śvinau ca sarasvatīṃ copādhāvat/ śepāno'smi namucaye/ na tvā divā na naktaṃ hanāni/ na daṃḍena/ na dhanvanā/ na pṛthena/ na muṣṭinā/ na śuṣkeṇa/ nārdreṇa/ atha ma idamahārṣīt/ idaṃ ma ājihīrṣayeti

te abruvan/ astu no'trāpi/ athāharāmeti/ saha na etat athāharatetyabravīditi

tāvaśvinau ca sarasvatī ca apāṃ phenaṃ vajramasiñcan/ na śuṣko nārdra iti/ teneṃdro namucerāsurasya vyuṣṭāyāṃ rātrau, anudita āditye, na divā na naktamiti śira udavāsayat

tasmādetadṛṣiṇā'bhyanūktam/ apāṃ phenena namuceḥ śira indrodavartayaḥ/ viśvā yadajayaḥ spṛdhaḥ iti/ pāpmā vai namuciḥ/ pāpmānaṃ vāva taddviṣaṃtaṃ bhrātṛvyaṃ hatvā, indriyaṃ vīryamasyāvṛṃkta/ sa yo bhrātṛvyavān syāt/ sa sautrāmaṇyā yajeta/ pāpmānameva taddviṣaṃtaṃ bhrātṛvyaṃ hatvā, indriyaṃ vīryamasya vṛṃkte/ tasya śīrṣaṃśchinne lohitamiśraḥ somo'tiṣṭhat/ tasmādabībhatsaṃta/ ta etadandhaso vipānamaśyan/ somo rājā'mṛtaṃ sutaḥ iti/ tenainaṃ svadayitvā''tmannadadhata

svādvīṃ tvā svādunā iti surāṃ sandadhāti/ svadayatyevainām/ tīvrāṃ tīvreṇa iti/ indriyamevāsmin dadhāti/ amṛtāmamṛtena iti/ āyurevāsmin dadhāti/ madhumatīṃ madhumatā iti/ rasamevāsyāṃ dadhāti/ sṛjāmi saṃ somena iti/ somarūpamevaināṃ karoti

somo'syaśvibhyāṃ pacyasva, sarasvatyai pacyasva, indrāya sutrāmṇe pacyasva iti/ etā vā etaṃ devatā agre yajñaṃ samabharan/ tābhirevainaṃ saṃbharati/ atho etā evaitaddevatā bhāgadheyena samarddhayati/ āsunoti sutyāyai/ tisro rātrīrvasati/ tisro hi rātrīḥ somaḥ krīto vasati/ somarūpamevaināṃ karoti

dve vedī bhavataḥ/ dvau vāva lokāvityāhuḥ/ devalokaścaiva pitṛlokaśceti/ uttarā'nyā bhavati/ dakṣiṇā'nyā/ uttaro vai devalokaḥ/ dakṣiṇaḥ pitṛlokaḥ/ uttarayaiva devalokamarundhe/ dakṣiṇayā pitṛlokam

payaśca surā ca bhavataḥ/ somo vai payaḥ/ annaṃ surā/ payasaiva somapīthamavarundhe/ surayā'nnādyam/ kṣattraṃ vai payaḥ/ viṭ surā/ surāṃ pūtvā payaḥ punāti/ viśa eva tat kṣattraṃ janayati/ viśo hi kṣattraṃ jāyate

vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyaṅksomo atidrutaḥ iti/ somātipūtasya punāti/ yathārūpamevainaṃ punāti/ indrasya yujyaḥ sakhā iti/ yadevāsya tenendriyaṃ vīryamatikrāntaṃ bhavati/ tadasmin punardadhāti

vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa prāṅksomo atidrutaḥ iti somavāminaḥ punāti/ yathārūpamevainaṃ punāti/ indrasya yujyaḥ sakhā iti/ yadevāsya tenendriyaṃ vīryamatikrāntaṃ bhavati/ tadasminpunardadhāti

punāti te parisrutam iti samṛddhikāmasya punāti/ samṛddhyai/ somaṃ sūryasya duhitā iti/ śraddhā vai sūryasya duhitā/ śraddhayaiṣa somo bhavati/ śraddhayaivainaṃsomaṃ karoti/ vāreṇa śaśvatā tanā iti/ vālena hyeṣā pūyate

brahma kṣattraṃ pavate iti payaḥ punāti/ brahmaṇa eva tatkṣatraṃ janayati/ brahmaṇo hi kṣattraṃ jāyate/ teja indriyam iti teja evāsminnindriyaṃ vīryaṃ dadhāti/ surayā somaḥ iti/ surayā hi somaḥ/ suta āsutaḥ iti/ āsutāddhi sūyate/ madāya iti/ madāya vāva somaḥ/ madāya surā/ ubhāveva somamadaṃ ca surāmadaṃ cāvarundhe/ śukreṇa deva devatāḥ pipṛgdhi iti/ śukreṇa deva devatāḥ prīṇīhītyevaitadāha/ rasenānnaṃ yajamānāya dhehi iti/ rasamevānnaṃ yajamāne dadhāti/ pūrve payograhā gṛhyante/ pare surāgrahāḥ/ viśaṃ tatkṣattrasyānuvartmānaṃ karoti

kuvidaṃga yavamanto yavaṃ cit iti payograhān gṛhṇāti/ somāṃśavo vai yavāḥ/ somaḥ payaḥ/ somenaivainaṃ somaṃ karoti/ ekayā gṛhṇāti/ ekadhaiva yajamāne śriyaṃ dadhāti/ śrīrhi payaḥ

nānā hi vāṃ devahitaṃ sadaskṛtam iti surāgrahān gṛhṇāti/ nānā hi somaśca surā ca/ devahitamiti/ devahite hyete/ nānā sadaskṛtamiti/ dve hi vedī bhavataḥ/ mā saṃsṛkṣāthāṃ parame vyoman iti/ pāpmanaivainaṃ vyāvartayati/ surā tvamasi śuṣmiṇī iti/ surāmeva surāṃ karoti/ soma eṣaḥ iti/ somameva somaṃ karoti/ mā mā hiṃsīḥ svāṃ yonimāviśantī iti/ yathāyonyevaināṃ vyāvartayati/ ātmano'hiṃsāyai/ ekayā gṛhṇāti/ ekadhaiva yajamāne yaśo dadhāti/ yaśo hi surā

kṣattraṃ vai payograhāḥ/ viṭ surāgrahāḥ/ yadavyatiṣaktān gṛhṇīyāt/ viśaṃ kṣattrāt vyavacchindyāt/ kṣattraṃ viśaḥ pāpavasyasaṃ kuryāt/ yajñasya vyṛddhim/ vyatiṣaktān gṛhṇāti/ viśameva kṣattreṇa sandadhāti/ kṣattraṃ viśā/ pāpavasyasasya vyāvṛttyai/ yajñasya samṛddhyai

prāṇā vai payograhāḥ/ śarīraṃ surāgrahāḥ/ yadavyatiṣaktān gṛhṇīyāt/ śarīraṃ prāṇebhyo vyavacchindyāt/ prāṇān śarīrāt/ pramāyuko yajamānaḥ syāt/ vyatiṣaktān gṛhṇāti/ śarīrameva prāṇaiḥ sandadhāti/ prāṇān śarīreṇa/ atho āyurevāsmin dadhāti/ tasmāt sautrāmaṇyejānaḥ sarvamāyureti/ atho ya evametadveda

somo vai payograhāḥ/ annaṃ surāgrahāḥ/ yatpayograhāśca surāgrahāśca gṛhyante/ somapīthaṃ caivānnādyaṃ cāvarundhe

paśavo vai payograhāḥ/ annaṃ surāgrahāḥ/ yatpayograhāśca surāgrahāśca gṛhyante/ paśūṃścaivānnādyaṃ cāvarundhe

grāmyā vai paśavaḥ payograhāḥ/ āraṇyāḥ surāgrahāḥ/ yatpayograhāśca surāgrahāśca gṛhyante/ grāmyāṃścaiva paśūnāraṇyāścāvarundhe/ grāmyeṇa cānnenāraṇyena ca payograhān śrīṇāti/ tasmāt grāmyāṇāṃ paśūnāṃ grāmyaṃ caivānnādyamāraṇyaṃ cāvaruddham

tadāhuḥ – etasyai vā etadaghalāyai devatāyai rūpam/ yadete ghorā āraṇyāḥ paśavaḥ/ yadeteṣāṃ paśūnāṃ lomabhiḥ payograhān śrīṇīyāt/ rudrasyāsye paśūnapiddhyāt/ apaśuryajamānaḥ syāt/ yanna śrīṇīyāt/ anavaruddhā asya paśavaḥ syuḥ/ rudro hi paśūnāmīṣṭe iti surāgrahānevaiteṣāṃ paśūnāṃ lomabhiḥ śrīṇāti/ surāyāmeva tat raudraṃ dadhāti/ tasmāt surāṃ pītvā raudramanāḥ/ atho āraṇyeṣveva paśuṣu rudrasya hetiṃ dadhāti/ grāmyāṇāṃ paśūnāmahiṃsāyai/ avaruddhā asya paśavo bhavaṃti/ na rudrasyāsye paśūnapidadhāti

yā vyāghraṃ viṣūcikobhau vṛkaṃ ca rakṣati/ śyenaṃ patatriṇaṃ siṃhaṃ semaṃ pātvaṃhasaḥ// yadāpipeṣa mātaraṃ putraḥ pramudito dhayan/ etattadagre anṛṇo bhavāmyahatau pitarau mayā iti

adhvaryuśca pratiprasthātā ca jaghanena vediṃ prāṃcamāvṛttaṃ yajamānaṃ śyenapatrābhyāmūrdhvaṃ cāvāṃcaṃ ca pāvayataḥ/ prāṇodānayostat rūpam/ prāṇodānāvevāvaruṃdhe/ ūrdhvaśca hyayamavāṅca prāṇa ātmānamanu saṃcarati/ saṃpṛcaḥ stha saṃ mā bhadreṇa pṛṃkta iti payograhān saṃmṛśati/ śriyaivainaṃ yaśasā samarddhayati/ vipṛcaḥ stha vi mā pāpmanā pṛṃkta iti surāgrahān/ pāpmanaivainaṃ vyāvartayati