Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 12.4

12.4.2

brāhmaṇa १ agnihotra prāyaścittayaḥ
१-agnihotra prāyaścittayaḥ-tatra prathamaṃ agnihotrasya dīrghasatrātmanā jarāmaryasatrātmanā ca saphalaṃ praśaṃsanaṃ, dīrghasatriṇo'gnihotraṃ juhvato yadi gārhapatyādīnāmantarā sañcaraṇaṃ bhavettadā prāyaścittiṃ kuryānna vā kuryāditi saṃśayamutpādyāpīṣṭyā yajeteti pūrvapakṣīkṛtya tadu tannādriyeteti pūrvapakṣaṃ pratyākhyāya gārhapatyādīnāṃ lokātmatvamabhidhāya teṣu lokeṣu vayāṃsi yuktaṃ cāyuktaṃ ca sañcaranti naiva ca kācanārtirastītyādihetusahitaṃ prāyaścittiṃ naiva kuryāditi rāddhāntapratipādanam , agnihotre'dhiśrite yadi śvameṣaśūkarāṇāṃ trayāṇāmamedhyānāṃ paśūnāṃ gārhapatyādīnāmantarā gamanaṃ bhavettadā ekeṣāṃ matena gārhapatyādbhasmoddhṛtya tadbhasma nivapanto gārhapatyādāhavanīyaṃ yantīdaṃ viṣṇuriti mantreṇetyekīyaṃ mataṃ sakāraṇamabhidhāya punaḥ sakāraṇaṃ tatpratyākhyāya cedaṃ viṣṇurityanenaiva mantreṇa udakasthālīṃ vodakakamaṇḍaluṃ vā''dāya gārhapatyādāhavanīyaṃ yāvatprācīmudakadhārāṃ ninayanniyāditi siddhāntatayā sakāraṇaṃ svamatapratiṣṭhāpanam, agnihotrahaviḥskandane saprakārakaṃ prāyaścittavidhānaṃ, sthālyā nīcībhāve bhedane vā saprakārakaṃ prāyaścittavidhānaṃ, tatra skannābhimarśane sārthavādaṃ maṃtrasya vidhānaṃ, tatraiva skannasyopari " bhūrbhuvaḥ svaḥ" ityetābhirvyāhṛtibhirapāmāsecanasya sārthavādaṃ vidhānaṃ, tatraiva bhinnasthālīśakalānāṃ bhasmodvāpe prakṣepasya vidhānam , agnihotrārthaṃ duhyamānā gauryadyupaviśettadā tāṃ " udasthāddevyaditiḥ" ityādinā yajuṣotthāpya dugdhvā ca svagṛhamanabhyāgamiṣyate brāhmaṇāya dadyāditi mantrārthavādasahitamekeṣāṃ matena prāyaścittavidhānaṃ, yājñavalkyamatena tvagnihotrārthaṃ duhyamānā gauryadyupaviśettadā tāṃ jaghanapradeśe daṇḍena vipiṣya tūṣṇīmevotthāpya duhītetyevaṃvidhameva prāyaścittaṃ kuryāditi sārthavādaṃ vidhānam , uktayājñavalkīyaprāyaścittasyāruṇimataṃ puraskṛtyārthavādena dṛḍhīkaraṇam , agnihotrārthaṃ dudyamānāyā go: śabdakaraṇe saprakārakaṃ prāyaścittavidhānaṃ cetyādi /
brāhmaṇa

12.4.3

२ - agnihotrārthaṃ duhyamānāyā gorlohita dohe saprakārakaṃ prāyaścittasya vidhānam, agnihotrārthaṃ duhyamānaṃ payo yadyamedhyamāpadyeta tadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānam, agnihotrārthaṃ dugdhaṃ payo yadyamedhyamāpadyeta tadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānam, agnihotrāya payo'dhiśrita sadyadyamedhyamāpadyeta tadā kartavyasya prāyaścittasya maprakārakanābhidhānam , agnihotrārthe haviṣyadhiśrite sati yadi yajamāno mriyeta tadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānaṃ, etadeva prāyaścittaṃ sarvasminhaviryajñe kartavyamityatideśakathanama, agnihotrārthaṃ srucyunītaṃ payo yadi skandettadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānaṃ, yasyāṃ srucyunnītaṃ tasyāḥ sruco nīcībhāve bhedane vā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānam , atra unnītasya sākalyena skandane uktaprāyaścittānuṣṭhānottaraṃ sthālīsthena pariśiṣṭena juhuyādityekīyaṃ mataṃ pratipādya tatsakāraṇaṃ pratyākhyāya ca svamatena kartavyasya homasya sopapattikaṃ saprakārakamabhidhānam, agnihotrārthaṃ srucyunnītaṃ payo yadyamedhyamāpadyeta tadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānaṃ, tatraikīyaṃ mataṃ nirasya svamatapratiṣṭhāpanaṃ ca, agnihotrārthaṃ srucyunnītaṃ payo yadyupariṣṭādavavarṣettadā kartavyasya prāyaścittasya saprakārakamabhidhānaṃ cetyādi /
brāhmaṇa

12.4.4

३ agnihotrahome pūrvasyāmāhutyāṃ hutāyāṃ satyāṃ yadā''havanīyo'nugacchettadā " dārau dārāvagniḥ” iti vadan kāṣṭhaṃ vā hiraṇyaṃ vā'bhijuhuyādityetasya prāyaścittasya sārthavādaṃ vidhānam , agnihotrahome sakṛcchatakṛtvo voddhṛtasyāpyāhavanīyasyānugamane saprakārakaṃ prāyaścittavidhānaṃ, sarvatra gārhapatyasyānugamane saprakārakaṃ prāyaścittavidhānaṃ, tatraikīya matamabhidhāya tannirasya ca svamatapratiṣṭhāpanaṃ ca, pramādāduddhṛtasyāgneḥ pūrvoddhṛtasyāhavanīyasyoparyabhinidhāne kiñcanāniṣṭaṃ phalaṃ pradarśya tacchāntyai " samitaṃ saṅkalpethām" ityādidvābhyāmṛgbhyāmupasthānaṃ kuryādagnaye'gnimate'ṣṭākapālaṃ puroḍāśaṃ nirvapedityevaṃvidhaṃ prāyaścittaṃ vidhāyoktasyāgneragnimato'ṣṭākapālasya puroḍāśasya saptadaśa sāmidhenīḥ--vārtraghnāvājyabhāgau--virājau saṃyājye-"agninā'gniḥ samidhyate "- " tvaṃ hyagne'agninā" ityete yājyānuvākye ityādiviśeṣeti kartavyatāyā nirūpaṇam, āhavanīye'nanugate gārhapatyo'nugaccheccettadaikeṣāṃ matena vidyamānādāhavanīyādeva gārhapatyasya prāñcamuddharaṇaṃ-punarekeṣāṃ matena pratyagarthātsakalasyāhavanīyasya gārhapatyasthāne āharaṇaṃ-punarekeṣāṃ matenānyasya gārhapatyasya manthanaṃ-punarekeṣāṃ matena vidyamānamāhavanīyamanugamayyānyasya gārhapatyasya manthanam-evaṃ bhinnabhinnaikadeśīyamatenaitasminprāyaścitte / pakṣacatuṣṭayaṃ pratipādya sakāraṇaṃ tatpakṣacatuṣṭayamapi nirasya svamatenāraṇyoragnī samārohyodaṅṅudavasāya nirmathya juhvadvasedityevaṃvidhaṃ prāyaścitaṃ kuryāditi saphalaṃ vidhānaṃ cetyādi / /
brāhmaṇa

४ rāsabhasyāntarā gamane prajñātānāṃ darśapūrṇamāsāgrayaṇacāturmāsyādīnāmiṣṭīnāṃ kālātipattau, stotraśastraviparyāsaṃ svajanamaraṇe ca prāyaścittatayā kartavyāyāḥ pathikṛdiṣṭeḥ setikartavyatāviśeṣaṃ vidhānam, āhavanīyādīnāṃ parasparaṃ saṃsarge vā grāmāgninā saṃsarge ca prāyaścittatayā kartavyāyā vivicyeṣṭeḥ setikartavyatāviśeṣaṃ vidhānaṃ, yaśca dviṣato bhrātṛvyādvyāvivṛtseta sa tatkāmaḥ sannetayeṣṭyā yajetetyasyā iṣṭeḥ kāmyatvapradarśanaṃ ca, āhavanīyādīnāṃ dāvāgninā saṃsarge prāyaścittatayā kartavyāyāḥ saṃvargeṣṭeḥ setikartavyatāviśeṣaṃ vidhānaṃ , yaśca dviṣato bhrātṛvyātsaṃvivṛkṣeta sa tatkāmaḥ sannetayeṣṭyā yajetetyasyā iṣṭeḥ kāmyatvapradarśanaṃ ca, āhavanīyādīnāṃ vaidyutāgninā saṃsarge prāyaścittatayā kartavyāyā asumatīṣṭeḥ setikartavyatāviśeṣaṃ vidhānaṃ, tatra yājyānuvākyayoḥ phalaviśeṣadyotanaṃ ca, āhavanīyādīnāmaśunyāyatanairamedhyairagnibhiḥ saṃsarge prāyaścittatayā kartavyāyāḥ śucīṣṭeḥ setikartavyatāviśeṣaṃ vidhāne, tatra yājyānuvākyayoḥ phalaviśeṣadyotanaṃ ca, āhavanīye'nuddhṛte yadyādityo'stamiyāttadā kartavyasya vaiśvadevyāhutyātmakasya prāyaścittasyetikartavyatāsahitaṃ sārthavādamabhidhānaṃ, āhavanīye'nuddhṛte yadyādityo'bhyudayamiyāttadā kartavyasya vaiśvadevyāhutyātmakasya prāyaścittasyetikartavyatāsahitaṃ sārthavādamabhidhānaṃ cetyādi /

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc