Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 12.3

12.3.2

brāhmaṇa १ gavāmayanapuruṣaprajāpatīnāṃ kalāsāmyābhidhānam
१ gavāmayanapuruṣaprajāpatīnāṃ kalāsāmyābhidhānam - tatra prathamaṃ pañcabhiḥ ślokamantrairhe bālāke ! idamadhiyajñādhyāmāthidaivaṃ trivṛt sarvamanyo'nyamabhisampadyamānaṃ bhavati, tato yajñaḥ puruṣaḥ prajāpatirityete trayaḥ kathamanyo'nyaṃ nātiricyante iti saprapañcaṃ praśnasyodbhāvanam , asya puruṣasya trivṛtstomaḥ śiraḥ - pañcadaśastomo grīvā ityavayavasāmyasampādanena caturbhiḥ ślokamantrairudbhāvitapraśnasya saprapañcamuttarapratipādanam, evaṃ dhīro'nuṣṭhātopāsakaḥ sarvastomaṃ sarvasāmānamadhyātmaṃ praviṣṭaṃ saṃvatsaramātmanā samaṃ kalpayitvā'jātaśokaḥsan bradhnasya viṣṭape āste ityuktopāsanasya phalanirūpaṇaṃ cetyādi.
brāhmaṇa

12.3.4

२ saṃvatsarasya puruṣasya ca tattadavayavānāṃ samatvasya yathāyathamupapādanaṃ, tatra prasaṅgādvarṣato meghasya svedāyanaparimāṇaviṣayakaṃ viduṣo vārkalermatanirūpaṇam , tatprasaṅgenaiva dvābhyāṃ ślokamantrābhyāṃ ucchvāsaniḥśvāsalakṣaṇayoḥ prāṇāpānayoḥ saṃkhyāviṣaye praśnottarayoḥ pradarśanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa ३ prāyaścittasatram
३ prāyaścittasatram - tatra sahasrasaṃvatsarasatrāya dīkṣitā devāḥ pañcaśatasaṃvatsareṣvatīteṣu satsu śrāntāḥ santo yajñasya saptadaśākṣarātmakaṃ vyāhṛtipañcakamayātayāmāpaśyaṃstatra yāni saptadaśākṣarāṇi sa saptadaśaḥ prajāpatiḥ sampanna ityādyarthasyābhidhānam , evamadhidaivatamadhyātmaṃ ca pratiṣṭhitaṃ saptadaśa prajāpatiṃ vedituḥ phalanirūpaṇaṃ, punardevā yajñakratumabhilakṣya ka etādṛśo manuṣyaḥ syāt yo'sya sahasrasaṃvatsarasya pratimāṃ veda vainaṃ sahasrasaṃvatsareṇa samāpnuyāditi vicārya ṣaḍahasya pṛṣṭhyasya sarvapṛṣṭhaṃ viśvajitaṃ --dvādaśāhasya ṣaḍahaṃ pṛṣṭhyaṃ-saṃvatsarasya dvādaśāhaṃ-tāpaścitasya saṃvatsaraṃ-sahasrasaṃvatsarasya tāpaścitaṃ añjaḥsavavidhimapaśyannityādītihāsapradarśanam, sahasrasaṃvatsarasya saṃvatsarātmabhirdīkṣopasatsutyābhiḥ sampādanakathanaṃ, sahasrasaṃvatsarasya dvādaśamāsanirvartyābhirdvādaśadīkṣābhirdvādaśopasadbhirdvādaśasutyābhiśca bṛhītvasampādanam , bṛhatyātmanopāsanasyaphalābhidhānasahitaṃ dyotanaṃ, saphalamagnyarkya mahadukthyātmanopāsanasya dyotanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa

४ nārāyaṇaprajāpatisaṃvādātmaketihāsadvārā saṃvatsarasatre pavamānatraye samantrakamudgāturanvārambhavidheyatāpratipādanam , saṃsthiteṣu saṃsthiteṣu savaneṣu japavidhānaṃ japamantrapradarśanaṃ ca, mantroditabhargomahoyaśaḥsarvādīnāṃ lokadevatāvedaprāṇādyātmatvapratipādanam, etena mantrajapena ca sarvāṃllokānsarvāndevānsarvānvedānsarvān prāṇāṃścātmanyadhiṣi-ātmānaṃ ca teṣu sarveṣu adhām-tathaitenānyo'nyadhāraṇena sarve lokāḥ sarve devāḥ sarve vedāḥ sarve prāṇā akṣīṇāḥ sarvaṃ cākṣīṇamiti vidyāditi vijñānābhidhānam, uktavijñānaṃ vedituḥ phalābhidhānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa ५ śrīkāmāṇāṃ satriṇāmekakalpo gavāmayanaḥ kratuḥ
५ śrīkāmāṇāṃ satriṇāmekakalpo gavāmayanaḥ kratuḥ - tatra pūrve satriṇa iṣṭakāpaśuṃ sāvitramālabhante sma-idānīntanāḥ satriṇaḥ prājāpatyaṃ paśumālabhanta ityādyabhidhānaṃ, sāvitraprājāpatyapaśvorekatvapratipādanaṃ, satreṣvitareṣāṃ satriṇāṃ gṛhapatereva svasvagārhapatyasannivāpasya sakāraṇamabhidhānaṃ pakṣāntareṇa nānāgārhapatyā eva syurityasya kalpasya pratipādanaṃ, yadi dīkṣitasya kiñcidaṅgaṃ vyādhinopatapettadā sa gārhapatyādāhavanīyamuddhṛtya pārśvabhāge tatraiva juhadvasedityarthasyābhidhānaṃ sa dīkṣito yadi rogarahito bhavati tadā''havanīyaṃ punargārhapatye saṃsṛjya taṃ yājayedityarthasyābhidhānaṃ, yadi tu sa dīkṣito mriyeta tadā taṃ tatputrādayastadīyairevāgnibhirdahantītare tu satriṇo'śavāgnibhireva yajamānāḥ santa āsata iti sakāraṇaṃ nirūpaṇam yadā ca saṃvatsarātmakasatrāya saṃvatsarasadaḥ satriṇo dīkṣante tadā teṣāmagnihotraṃ paurṇamāsaṃ haviḥ piṇḍapitṛyajña āmāvāsyaṃ havirāgrayaṇeṣṭiścāturmāsyāni paśubandho jyotiṣṭomaścetyete yajñakratavaḥ kathamantaritā na bhavantīti paryāyaśaḥ praśnānudbhāvya teṣāṃ tenaiva krameṇaparyāyaśa eva vratenājyapuroḍāśābhyāmaupāsanairdadhipuroḍāśābhyāṃ saumyena caruṇā payasyayā paśupuroḍāśābhyāṃ savanaiścaite sarve yajñakratavaḥ saṃvatsaraṃ prāpyānantaritā bhavantītyuttarapradānavarṇanam, imāmuktāṃ yajñakratūnāmapītiṃ vedituḥ phalakathanaṃ, saṃvatsarasya gavāmayanena saha samatāyāḥ sopapattikaṃ pratipādanam , uktārthaṃ vedituḥ phalapratipādanaṃ cetyādi.

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc