Shatapatha Brahmana · Chapter 10.4.3

eṣa vai mṛtyuryatsaṃvatsaraḥ eṣa hi martyānāmahorātrābhyāmāyuḥ kṣiṇotyatha mriyante tasmādeṣa eva mṛtyuḥ sa yo haitaṃ mṛtyuṃ saṃvatsaraṃ veda na hāsyaiṣa purā jaraso'horātrābhyāmāyuḥ kṣiṇoti sarvaṃ haivāyureti -

eṣa u evāntakaḥ eṣa hi martyānāmahorātrābhyāmāyuṣo'ntaṃ gacchatyatha mriyante tasmādeṣa evāntakaḥ sa yo haitamantakaṃ mṛtyuṃ saṃvatsaraṃ veda na hāsyaiṣa purā jaraso'horātrābhyāmāyuṣo'ntaṃ gacchati sarvaṃ haivāyureti -

te devāḥ etasmādantakānmṛtyoḥ saṃvatsarātprajāpaterbibhayāṃ cakruryadvai no'yamahorātrābhyāmāyuṣo'ntaṃ na gacchediti -

ta etānyajñakratūṃstenire/ agnihotraṃ darśapūrṇamāsau cāturmāsyāni paśubandhaṃ saumyamadhvaraṃ ta etairyajñakratubhiryajamānā nāmṛtatvamānaśire -

te hāpyagniṃ cikyire te'parimitā eva pariśrita upadadhuraparimitā yajuṣmatīraparimitā lokampṛṇā yathedamapyetarhyeka upadadhatīti devā akurvanniti te ha naivāmṛtatvamānaśire -

te'rcantaḥ śrāmyantaśceruḥ amṛtatvamavarurutsamānāstānha prajāpatiruvāca na vai me sarvāṇi rūpāṇyupadhatthāti vaiva recayatha na vā'bhyāpayatha tasmānnāmṛtā bhavatheti -

te hocuḥ tebhyo vai nastvameva tadbrūhi yathā te sarvāṇi rūpāṇyupadadhāmeti -

sa hovāca ṣaṣṭiṃ ca trīṇi ca śatāni pariśrita upadhatta ṣaṣṭiṃ ca trīṇi ca śatāni
yajuṣmatīradhi ṣaṭtriṃśatamatha lokampṛṇā daśa ca sahasrāṇyaṣṭau ca śatānyupadhattātha me sarvāṇi rūpāṇyupadhāsyathāthāmṛtā bhaviṣyatheti te ha tathā devā upadadhustato devā amṛtā āsuḥ -

sa mṛtyurdevānabravīt itthameva sarve manuṣyā amṛtā bhaviṣyantyatha ko mahyaṃ bhāgo bhaviṣyatīti te hocurnāto'paraḥ kaścana saha śarīreṇāmṛto'sadyadaiva tvametaṃ bhāgaṃ harāsā atha vyāvṛtya śarīreṇāmṛto'sadyo'mṛto'sadvidyayā vā karmaṇā veti yadvai tadabruvanvidyayā vā karmaṇā vetyeṣā haiva sā vidyā yadagniretadu haiva tatkarma yadagniḥ -

te ya evametadviduḥ ye vaitatkarma kurvate mṛtvā punaḥ sambhavanti te sambhavanta evāmṛtatvamabhisambhavantyatha ya evaṃ na vidurye vaitatkarma na kurvate mṛtvā punaḥ sambhavanti ta etasyaivānnaṃ punaḥ punarbhavanti -

sa yadagniṃ cinute/ etameva tadantakaṃ mṛtyuṃ saṃvatsaraṃ prajāpatimagnimāpnoti yaṃ devā āpnuvannetamupadhatte yathaivainamado devā upādadhata -

pariśridbhirevāsya rātrīrāpnoti/ yajuṣmatībhirahānyardhamāsānmāsānṛtūṃllokampṛṇābhirmuhūrtān -

tadyāḥ pariśritaḥ/ rātrilokāstā rātrīṇāmeva sā''ptiḥ kriyate rātrīṇāṃ pratimā tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni saṃvatsarasya rātrayastāsāmekaviṃśatiṃ gārhapatye pariśrayati dvābhyāṃ nāśītiṃ dhiṣṇyeṣu dve ekaṣaṣṭe śate āhavanīye -

atha yajuṣmatyaḥ/ darbhastambo logeṣṭakāḥ puṣkaraparṇaṃ rukmapuruṣau srucau svayamātṛṇṇā dūrveṣṭakā dviyajū retaḥsicau viśvajyotirṛtavye aṣāḍhā kūrma ulūkhalamusale ukhā pañca paśuśīrṣaṇi pañcadaśāpasyāḥ pañca chandasyāḥ pañcāśatprāṇabhṛtastā dvābhyāṃ na śataṃ prathamā citiḥ -

atha dvitīyā/ pañcāśvinyo dve ṛtavye pañca vaiśvadevyaḥ pañca prāṇabhṛtaḥ pañcāpasyā ekayā na viṃśatirvayasyāstā ekacatvāriṃśaddvitīyā citiḥ -

atha tṛtīyā / svayamātṛṇṇā pañca diśyā viśvajyotiścatasra ṛtavyā daśa prāṇabhṛtaḥ
ṣaṭtriṃśacchandasyāścaturdaśa vālakhilyāstā ekasaptatistṛtīyā citiḥ -

atha caturthī/ aṣṭādaśa prathamā atha dvādaśātha saptadaśa/ tāḥ saptacatvāriṃśaccaturthī citiḥ -

atha pañcamī pañcāsapatnāścatvāriṃśadvirāja ekayā na triṃśatstomabhāgāḥ pañca nākasadaḥ pañca pañcacūḍā ekatriṃśacchandasyā aṣṭau gārhapatyā citiraṣṭaupunaścitirṛtavye viśvajyotirvikarṇī ca svayamātṛṇṇā cāśmā pṛśniryaścite'gnirnidhīyate tā aṣṭātriṃśaṃ śataṃ pañcamī citiḥ -

tāḥ sarvāḥ pañcabhirna catvāri śatāni/ tato yāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatānyaharlokāstā ahnāmeva sā''ptiḥ kriyate'hnāṃ pratimā tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni saṃvatsarasyāhānyatha yāḥ ṣaṭtriṃśatpurīṣaṃ tāsāṃ ṣaṭtriṃśī tato yāścaturviṃśatirardhamāsalokāstā ardhamāsānāmeva sā''ptiḥ kriyate'rdhamāsānāṃ pratimā'tha yā dvādaśa māsalokāstā māsānāmeva sā''ptiḥ kriyate māsānāṃ pratimā tā u dvadve sahartulokā ṛtūnāmaśūnyatāyai -

atha yā lokampṛṇāḥ muhūrtalokāstā muhūrtānāmeva sā''ptiḥ kriyate muhūrtānāṃ pratimā tā daśa ca sahasrāṇyaṣṭau ca śatāni bhavantyetāvanto hi saṃvatsarasya muhūrtāstāsāmekaviṃśatiṃ gārhapatya upadadhāti dvābhyāṃ nāśītiṃ dhiṣṇyeṣvāhavanīya itarā etāvanti vai saṃvatsarasya rūpāṇi tānyasyātrāptānyupahitāni bhavanti -

taddhaike āhavanīya evaitāṃ sampadamāpipayiṣantyanye vā ete'gnayaścitāḥ kimanyatropahitā iha sampaśyemeti na tathā kuryāddaśa vā etānagnīṃścinute'ṣṭau dhiṣṇyānāhavanīyaṃ ca gārhapatyaṃ ca tasmādāhurvirāḍagniriti daśākṣarā hi virāṭ tānnu sarvānekamivaivācakṣate'gnirityetasya hyevaitāni sarvāṇi rūpāṇi yathā saṃvatsarasyāhorātrāṇyardhamāsā māsā ṛtava evamasyaitāni sarvāṇi rūpāṇi -

te ye ha tathā kurvanti etāni hāsya te rūpāṇi bahirddhā kurvantyatho pāpavasyasaṃ kurvanti kṣatrāya viśaṃ pratipratinīṃ pratyudyāminīmāgnīdhrīye vā aśmānampṛśnimupadadhātyatha taṃ sampaśyati kimu taṃ sampaśyannitarā na sampaśyedyenaiva nirṛtiṃ pāpmānamapahate sa ekādaśaḥ -

tadāhuḥ kathamu tā atra na sampaśyatīti na hyenā abhijuhotyāhutyā vā iṣṭakā sarvā
kṛtsnā bhavatīti -

tadāhuḥ kathamasyaitā anatiriktā upahitā bhavantīti vīryaṃ vā asyaitā anatiriktaṃ vai puruṣaṃ vīryaṃ sa ha vā etaṃ sarvaṃ kṛtsnaṃ prajāpatiṃ saṃskaroti ya evaṃvidvānetatkarma kurute yo vaitadevaṃ veda -