Shatapatha Brahmana · Chapter 1.4.4

sasvaraḥ ==
taṃ vā᳘ eta᳘magniṃ sa᳘maindhiṣata//
sa᳘middhe deve᳘bhyo juhavāme᳘ti ta᳘sminnete᳘ eva᳘ prathame ā᳘hutī juhotī ma᳘nase caiva᳘ vāce᳘ ca ma᳘naśca haiva vā᳘kca yu᳘jau deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahataḥ//
sa ya᳘dupāṃśu᳘ kriya᳘te//
tanma᳘no deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahatyatha ya᳘dvācā ni᳘ruktaṃ kriya᳘te tadvā᳘gdeve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahatyetadvā᳘ idaṃ᳘ dvayaṃ᳘ kriyate ta᳘dete᳘ evai᳘tatsaṃ᳘tarpayati tṛpte᳘ prīte᳘ deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahāta i᳘ti//
sruve᳘ṇa tamā᳘ghārayati//
yaṃ ma᳘nasa āghāra᳘yati vṛ᳘ṣā hi ma᳘no vṛ᳘ṣā hi sruvaḥ᳘//
srucā tamā᳘ghārayati//
yaṃ᳘ vāca āghāra᳘yati yo᳘ṣā hi vāgyo᳘ṣā hi sru᳘k//
tūṣṇīṃ tamā᳘ghārayati//
yaṃ ma᳘nasa āghāra᳘yati na svāhe᳘ti canā᳘niruktaṃ hi mano᳘ 'niruktaṃ hye᳘tadya᳘ttūṣṇīm//
ma᳘ntreṇa tamā᳘ghārayati//
yaṃ᳘ vāca᳘ āghāra᳘yati ni᳘ruktā hi vāṅni᳘rukto hi ma᳘ntraḥ//
ā᳘sīnastamā᳘ghārayati//
yam ma᳘nasa āghāra᳘yati ti᳘ṣṭhṃstaṃ yaṃ᳘ vāce ma᳘naśca ha vai vā᳘kca yu᳘jau deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahato yataro vai᳘ yujorhra᳘sīyānbha᳘vatyupavahaṃ vai ta᳘smai kurvanti vāgvai ma᳘naso hra᳘sīyasya᳘parimitataramiva hi ma᳘naḥ pa᳘rimitatareva hi vākta᳘dvāca᳘ evai᳘ta᳘dupavahaṃ᳘ karoti te᳘ sayu᳘jau deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahatasta᳘smātti᳘ṣṭhanvāca ā᳘ghārayati//
devā᳘ ha vai᳘ yajñaṃ᳘ tanvānāḥ//
te᳘ 'surarakṣase᳘bhya āsaṅgā᳘dbibhayāṃ᳘ cakrusta᳘ etaddakṣiṇataḥ᳘ pratyu᳘daśrayannu᳘chritamiva hi᳘ vīryaṃ᳘ ta᳘smāddakṣiṇatasti᳘ṣṭhannā᳘ghārayati sa ya᳘dubhaya᳘ta āghāra᳘yati ta᳘smādidam ma᳘naśca vā᳘kca samāna᳘meva sannā᳘neva śi᳘ro ha vai᳘ yajña᳘syaita᳘yoranyatara᳘ āghāra᳘yormū᳘lamanyataraḥ᳘//
sruve᳘ṇa tamā᳘ghārayati//
yo mū᳘laṃ yajña᳘sya srucā tamā᳘ghārayati yaḥ śi᳘ro yajña᳘sya//
tūṣṇīṃ᳘ tamā᳘ghārayati//
yo mū᳘lam yajña᳘sya tūṣṇī᳘miva hī᳘daṃmū᳘laṃ no᳘ hya᳘tra vāgva᳘dati//
ma᳘ntreṇa tamā᳘ghārayati//
yaḥ śi᳘ro yajña᳘sya vāgghi ma᳘ntraḥ śīrṣṇo hī᳘yama᳘dhi vāgva᳘dati//
ā᳘sīnastamā᳘ghārayati//
yo mū᳘laṃ yajña᳘sya ni᳘ṣaṇamiva hī᳘dam mū᳘laṃ ti᳘ṣṭhaṃstamā᳘ghārayati yaḥ śi᳘ro yajña᳘sya ti᳘ṣṭhatīva hī᳘daṃ śi᳘raḥ//
sa᳘ sruve᳘ṇa pū᳘rvamāghāra᳘māghā᳘ryāha//
agni᳘magnītsa᳘mmṛḍḍhī᳘ti ya᳘thā dhu᳘ramadhyū᳘hedevaṃ tadyatpū᳘rvamāghāra᳘māghāra᳘y३atyadhyu᳘hya hi dhu᳘raṃ yuñja᳘nti//
a᳘tha sa᳘mmārṣṭi//
yuna᳘ktyevai᳘nameta᳘dyukto᳘ deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahādi᳘ti ta᳘smātsa᳘mmārṣṭi parikrā᳘maṃ sa᳘mmārṣṭi parikrā᳘maṃ hi yo᳘gyaṃ yuñja᳘nti tri᳘striḥ sa᳘mmārṣṭi trivṛddhi᳘ yajñaḥ᳘//
sa᳘ sa᳘mmārṣṭi//
a᳘gne vājajidvā᳘jaṃ tvā sariṣya᳘ntaṃ tvā vājaji᳘taṃ sa᳘mmārjmī᳘ti yajñaṃ᳘ tvā vakṣya᳘ntaṃ yajñi᳘yaṃ sa᳘mmārjmī᳘tyevai᳘ta᳘dāhā᳘thopa᳘riṣṭāttūṣṇīṃ tristadya᳘thā yuktvā prā᳘jetprehi vahe᳘tyeva᳘mevai᳘tatka᳘śayo᳘pakṣipati pre᳘hi deve᳘bhyo yajñaṃ᳘ vahe᳘ti ta᳘smādupa᳘riṣṭāttūṣṇīṃ tristadya᳘detada᳘ntareṇa ka᳘rma kriya᳘te ta᳘smādidam ma᳘naśca vā᳘kca samāna᳘meva sannā᳘neva//
visvaraḥ
.४.४āghārayornidānam
taṃ vā etamagniṃ samaindhiṣata / samiddhe devebhyo juhavāmeti tasminnete eva prathame āhutī juhotī manase caiva vāce ca manaśca haiva vākca yujau devebhyo yajñaṃ vahataḥ -

sa yadupāṃśu kriyate / tanmano devebhyo yajñaṃ vahatyatha yadvācā niruktaṃ kriyate tadvāgdevebhyo yajñaṃ vahatyetadvā idaṃ dvayaṃ kriyate tadete evaitatsaṃtarpayati tṛpte prīte devebhyo yajñaṃ vahāta iti -

sruveṇa tamāghārayati / yaṃ manasa āghārayati vṛṣā hi mano vṛṣā hi sruvaḥ -

srucā tamāghārayati / yaṃ vāca āghārayati yoṣā hi vāgyoṣā hi sruk -

tūṣṇīṃ tamāghārayati / yaṃ manasa āghārayati na svāheti canāniruktaṃ hi mano'niruktaṃ hyetadyattūṣṇīm -

mantreṇa tamāghārayati / yaṃ vāca āghārayati niruktā hi vāṅnirukto hi mantraḥ -

āsīnastamāghārayati / yaṃ manasa āghārayati tiṣṭhṃstaṃ yaṃ vāce manaśca ha vai vākca yujau devebhyo yajñaṃ vahato yataro vai yujorhrasīyānbhavatyupavahaṃ vai tasmai kurvanti vāgvai manaso hrasīyasyaparimitataramiva hi manaḥ parimitatareva hi vāktadvāca evaitadupavahaṃ karoti te sayujau devebhyo yajñaṃ vahatastasmāttiṣṭhanvāca āghārayati -

devā ha vai yajñaṃ tanvānāḥ / te'surarakṣasebhya āsaṅgādbibhayāṃcakrusta etaddakṣiṇataḥ pratyudaśrayannucchritamiva hi vīryaṃtasmāddakṣiṇatastiṣṭhannāghārayati sa yadubhayata āghārayati tasmādidaṃ manaścavākca samānameva sannāneva śiro ha vai yajñasyaitayoranyatara āghārayormūlamanyataraḥ -

sruveṇa tamāghārayati / yo mūlaṃ yajñasya srucā tamāghārayati yaḥ śiro yajñasya -

tūṣṇīṃ tamāghārayati / yo mūlaṃ yajñasya tūṣṇīmiva hīdaṃ mūlaṃ no hyatra vāgvadati -

mantreṇa tamāghārayati / yaḥ śiro yajñasya vāgghi mantraḥ śīrṣṇo hīyamadhi vāgvadati -

āsīnastamāghārayati / yo mūlaṃ yajñasya niṣaṇṇamiva hīdaṃ mūlaṃ tiṣṭhaṃstamāghārayati yaḥ śiro yajñasya tiṣṭhatīva hīdaṃ śiraḥ -

agnisaṃmārjanam
sa sruveṇa pūrvamāghāramāghāryāha / agnimagnītsammṛḍḍhīti yathādhuramadhyūhedevaṃ tadyatpūrvamāghāramāghārayatyadhyuhya hi dhuraṃ yuñjanti -

atha sammārṣṭi / yunaktyevainametadyukto devebhyo yajñaṃ vahāditi tasmātsammārṣṭi parikrāmaṃ sammārṣṭi parikrāmaṃ hi yogyaṃ yuñjanti tristriḥ sammārṣṭi trivṛddhi yajñaḥ -

sa sammārṣṭi / agne vājajidvājaṃ tvā sariṣyantaṃ tvā vājajitaṃ sammārjmīti yajñaṃ
tvā vakṣyantaṃ yajñiyaṃ sammārjmītyevaitadāhāthopariṣṭāttūṣṇīṃ tristadyathā yuktvā prājetprehi vahetyevamevaitatkaśayopakṣipati prehi devebhyo yajñaṃ vaheti tasmādupariṣṭāttūṣṇīṃ tristadyadetadantareṇa karma kriyate tasmādidaṃ manaśca vākca samānameva sannāneva -