Shatapatha Brahmana · Chapter 1.4.5

१.४.५ uttarāghāraḥ
sa srucottaramāghāramāghārayiṣyan / pūrveṇa srucāvañjaliṃ nidadhāti namo devebhyaḥ svadhā pitṛbhya iti taddevebhyaścaivaitatpitṛbhyaścārtvijyaṃ kariṣyannihnute suyame me bhūyāstamiti srucāvādatte subhare me bhūyāstambhartuṃ vāṃ śakeyamityevaitadāhāskannamadya devebhya ājyaṃ sambhriyāsamityavikṣubdhamadya devebhyo yajñaṃ tanavā ityevaitadāha -

aṅghriṇā viṣṇo mā tvāvakramiṣamiti / yajño vai viṣṇustasmā evaitannihnute mā tvāvakramiṣamiti vasumatīmagne te chāyāmupastheṣamiti sādhvīmagne te chāyāmupastheṣamityevaitadāha -

viṣṇo sthānamasīti / yajño vai viṣṇustasyeva hyetadantikaṃ tiṣṭhati tasmādāha viṣṇosthānamasītīta indro vīryamakṛṇodityato hīndrastiṣṭhandakṣiṇato nāṣṭrā rakṣāṃsyapāhaṃstasmādāheta indro vīryamakṛṇodityūrdhvo'dhvara āsthādityadhvaro vai yajña ūrdhvo yajña āsthādityevaitadāha -

agne verhotraṃ verdūtyamiti / ubhayaṃ vā etadagnirdevānāṃ hotā ca dūtaśca tadubhayaṃ viddhi yaddevānāmasītyevaitadāhāvatāṃ tvāṃ dyāvāpṛthivī ava tvaṃ dyāvāpṛthivī iti nātra tirohitamivāsti sviṣṭakṛddevebhya indra ājyena haviṣābhūtsvāhetīndro vai yajñasya devatā tasmādāhendra ājyeneti vāce vā etamāghāramāghārayatīndro vāgityu vā āhustasmādvevāhendra ājyeneti -

athāsaṃsparśayantsrucau paryetya / dhruvayā samanakti śiro vai yajñasyottara āghāra ātmā vai dhruvā tadātmanyevaitacchiraḥ pratidadhāti śiro vai yajñasyottara āghāraḥ śrīrvai śiraḥ śrīrhi vai śirastasmādyo'rdhasya śreṣṭho bhavatyasāvamuṣyārdhasya śira ityāhuḥ -

yajamāna eva dhruvāmanu / yo'smā arātīyati sa upabhṛtamanu sa yaddhopabhṛtā samañjyādyo yajamānāyārātīyati tasmiṃcchriyaṃ dadhyāttadyajamāna evaitacchriyaṃ dadhāti tasmāddhruvayā samanakti -

sa samanakti / saṃ jyotiṣā jyotiriti jyotirvā itarasyāmājyaṃ bhavati jyotiritarasyāṃ te hyetadubhe jyotiṣī saṃgacchete tasmādevaṃ samanakti -

athāto manasaścaiva vācaśca / ahambhadra uditaṃ manaśca ha vai vākcāhambhadra ūdāte -

taddha mana uvāca / ahameva tvacchreyo'smi na vai mayā tvaṃ kiṃ canānabhigataṃ vadasi sā yanmama tvaṃ kṛtānukarānuvartmāsyahameva tvacchreyo'smīti -

atha ha vāguvāca / ahameva tvacchreyasyasmi yadvai tvaṃ vetthāhaṃ tadvijñapayāmyahaṃ saṃjñapayāmīti -

te prajāpatiṃ pratipraśnameyatuḥ / sa prajāpatirmanasa evānūvāca mana eva tvacchreyo manaso vai tvaṃ kṛtānukarānuvartmāsi śreyaso vai pāpīyāṅkṛtānukaro'nuvartmā bhavatīti -

sā ha vākparoktā visiṣmiye / tasyai garbhaḥ papāta sā ha vākprajāpatimuvācāhavyavāḍevāhaṃ tubhyaṃ bhūyāsaṃ yāṃ mā parāvoca iti tasmādyatkiṃ ca prājāpatyaṃ yajñe kriyata upāṃśveva tatkriyate ahavyavāḍḍhivākprajāpataya āsīt -

taddhaitaddevāḥ / retaścarmanvā yasminvā babhrustaddha sma pṛcchantyatreva tyāditi tato'triḥ sambabhūva tasmādapyātreyyā yoṣitainasvyetasyai hi yoṣāyai vāco devatāyā ete sambhūtāḥ -