Shatapatha Brahmana · Chapter 1.2.4
१.२.४ vedikākaraṇam
indro ha yatra vṛtrāya vajraṃ prajahāra / sa prahṛtaścaturdhā'bhavattasya sphyastṛtīyaṃ vā yāvadvā yūpastṛtīyaṃ vā yāvadvā rathastṛtīyaṃ vā yāvadvātha yatra prāharattacchakalo'śīryata sa patitvā śaro'bhavattasmāccharo nāma yadaśīryataivamu sa caturdhā vajro'bhavat -
tato dvābhyāṃ brāhmaṇā yajñe caranti dvābhyāṃ rājanyabandhavaḥ saṃvyādhe yūpena ca sphyena ca brāhmaṇā rathena ca śareṇa ca rājanyabandhavaḥ -
sa yatsphyamādatte / yathaiva tadindro vṛtrāya vajramudayacchadevamevaiṣa etampāpmane dviṣate bhrātṛvyāya vajramudyacchati tasmādvai sphyamādatte -
tamādatte / devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāmādade'dhvarakṛtaṃ devebhya iti savitā vai devānāṃ prasavitā tatsavitṛprasūta evainametadādatte'śvinorbāhubhyāmityaśvināvadhvaryū tattayoreva bāhubhyāmādatte na svābhyāṃ vajro vā eṣa tasya na manuṣyo bhartā tametābhirdevatābhirādatte -
ādade'dhvarakṛtaṃ devebhya iti / adhvaro vai yajño yajñakṛtaṃ devebhya ityevaitadāha taṃ savye pāṇau kṛtvā dakṣiṇenābhimṛṣya japati saṃśyatyevainametadyajjapati -
sa japati / indrasya bāhurasi dakṣiṇa ityeṣa vai vīryavattamo ya indrasya bāhurdakṣiṇastasmādāhendrasya bāhurasi dakṣiṇa iti sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejā iti sahasrabhṛṣṭirvai sa vajra āsīcchatatejā yaṃ taṃ vṛtrāya prāharattamevaitatkaroti -
vāyurasi tigmatejā iti / etadvai tejiṣṭhaṃ tejo yadayaṃ yo'yaṃ pavata eṣa hīmāṃllokāṃstiryaṅṅanupavate saṃśyatyevainametaddviṣato vadha iti yadi nābhicaredyadyu abhicaredamuṣya vadha iti brūyāttena saṃśitena nātmānamupaspṛśati na pṛthivīṃ nedanena vajreṇa saṃśitenātmānaṃ vā pṛthivīṃ vā hinasānīti tasmānnātmānamupaspṛśati na pṛthivīm -
devāśca vā asurāśca / ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire te ha sma yaddevā asurāñjayanti tato ha smaivainānpunarupottiṣṭhanti -
te ha devā ūcuḥ / jayāmo vā asurāṃstatastveva naḥ punarupottiṣṭhanti kathaṃ nvenānanapajayyaṃ jayemeti -
sa hāgniruvāca / udañco vai naḥ palāyya mucyanta ityudañco ha smaivaiṣāṃ palāyya mucyante -
sa hāgniruvāca / ahamuttarataḥ paryeṣyāmyatha yūyamita upa saṃrotsyatha tāntsaṃrudhyaibhiśca lokairabhinidhāsyāmo yadu cemāṃllokānati caturthaṃ tataḥ punarna saṃhāsyanta iti -
so'gniruttarataḥ paryait / athema ita upasamarundhaṃstāntsaṃrudhyaibhiśca lokairabhinyadadhuryadu cemāṃllokānati caturthaṃ tataḥ punarna samajihata tadetannidānena yatstambayajuḥ -
sa yo'sāvagnīduttarataḥ paryeti / agnirevaiṣa nidānena tānadhvaryureveta upasaṃruṇaddhi tāntsaṃrudhyaibhiśca lokairabhinidadhāti yadu cemāṃllokānati caturthaṃ tataḥ punarna saṃjihate tasmādapyetarhyasurā na saṃjihate yena hyevaināndevā avābādhanta tenaivainānapyetarhi brahmaṇā yajñe'vabādhante -
ya u eva yajamānāyārātīyati / yaścainaṃ dveṣṭi tamevaitadebhiśca lokairabhinidadhāti yadu cemāṃllokānati caturthamasyā eva sarvaṃ haratyasyāṃ hīme sarve lokāḥ pratiṣṭhitāḥ kiṃ hi haredyadantarikṣaṃ harāmi divaṃ harāmīti harettasmādasyā eva sarvaṃ harati -
atha tṛṇamantardhāya praharati / nedanena vajreṇa saṃśitena pṛthivīṃ hinasānīti tasmāttṛṇamantardhāya praharati -
sa praharati / pṛthivi devayajanyoṣadhyāste mūlaṃ mā hiṃsiṣamityuttaramūlāmiva vā enāmetatkarotyādadānastāmetadāhauṣadhīnāṃ te mūlāni mā hiṃsiṣamiti vrajaṃ gaccha goṣṭhānamityabhinidhāsyannevaitadanapakrami kurute taddhyanapakrami yadvraje'ntastasmādāha vrajaṃ gaccha goṣṭhānamiti varṣatu te dyauriti yatra vā asyai khanantaḥ krūrīkurvantyapaghnanti śāntirāpastadadbhiḥ śāntyā śamayati tadadbhiḥ saṃdadhāti tasmādāha varṣatu te dyauriti badhāna deva savitaḥ paramasyāmpṛthivyāmiti devamevaitatsavitāramāhāndhe tamasi badhāneti yadāha paramasyāmpṛthivyāmiti śatena pāśairityamuce tadāha yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamato mā maugiti yadi nābhicaredyadyu abhicaredamumato mā maugiti brūyāt -
atha dvitīyaṃ praharati / apāraruṃ pṛthivyai devayajanādbadhyāsamityararurha vai nāmāsurarakṣasamāsa taṃ devā asyā apāghnanta tatho evainametadeṣo'syā apahate vrajaṃ gaccha goṣṭhānaṃ varṣatu te dyaurbadhāna deva savitaḥ paramasyāṃ pṛthivyāṃ śatena pāśairyo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamato mā maugiti -
tamagnīdabhinidadhāti / araro divaṃ mā papta iti yatra vai devā ararumasurarakṣasamapāghnata sa divamapi patiṣattamagnirabhinyadadhādararo divaṃ mā papta iti sa na divamapattatho evainametadadhvaryurevāsmāllokādantareti divo'dhyagnīttasmādevaṃ karoti -
atha tṛtīyaṃ praharati / drapsaste dyāṃ mā skannityayaṃ vā asyai drapso yamasyā imaṃ rasaṃ prajā upajīvantyeṣa te divaṃ mā paptadityevaitadāha vrajaṃ gaccha goṣṭhānaṃ varṣatu te dyaurbadhāna deva savitaḥ paramasyāṃ pṛthivyāṃ śatena pāśairyo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamato mā maugiti -
sa vai triryajuṣā harati / trayo vā ime lokā ebhirevainametallokairabhinidadhātyaddhā vai tadyadime lokā addho tadyadyajustasmāttriryajuṣā harati -
tūṣṇīṃ caturtham / sa yadimāṃllokānati caturthamasti vā na vā tenaivaitaddviṣantambhrātṛvyamavabādhate'naddhā vai tadyadimāṃllokānati caturthamasti vā na vānaddho tadyattūṣṇīṃ tasmāttūṣṇīṃ caturtham -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0