Shadvimsha Brahmana · Chapter p2
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
yaddhotā jahāti vāggha tadyajamānaṃ jahāti sa yattatkaroti svām̐ vācam̐ yajamāne dadhāti sa viṣvaṅ vācāmuṣmim̐lloke sambhavati
yadadhvaryurjahāti cakṣurha tadyajamānaṃ jahāti sa yattat karoti svaṃ cakṣuryyajamāne dadhāti sa viṣvaṅcakṣuṣāmuṣmim̐lloke sambhavati
yadabrahmā jahāti mano ha tadyajamānaṃ jahāti sa yattat karoti svaṃ mano yajamāne dadhāti sa viṣvaṅ manasāmuṣmim̐lloke sambhavati
yadudgātā jahāti śrotram̐ ha tadyajamānaṃ jahāti sa yattatkaroti svam̐ śrotram̐ yajamāne dadhāti sa viṣvaṅ śrotreṇāmuṣmim̐lloke sambhavati
yatsadasyo jahātyātmā ha tadyajamānaṃ jahāti sa yattatkaroti svamātmānam̐ yajamāne dadhāti sa viṣvaṅṅātmanāmuṣmim̐lloke sambhavati
yaddhotrāśam̐sino jahatyaṅgāni ha tadyajamānaṃ jahati te yattatkurvanti svānyaṅgāni yajamāne dadhati te viśvañco'ṅgairamuṣmim̐lloke sambhavanti
yaccamasādhvaryyavo jahati lomāni ha tadyajamānaṃ jahati te yattatkurvanti svāni lomāni yajamāne dadhati te viṣvañco lomabhiramuṣmim̐lloke sambhavanti
tasmādevam̐ vidyajñe hīnaṃ na kuryyāt
atha vā ata ṛtvijāmeva vijñānam
paśavo hādhvaryyumanu kīrtirhotāram̐ yogakṣemo brahmāṇamātmā ca prajā codgātāram
iti prathamaḥ khaṇḍaḥ//३/१//
sa yadi paśuto vyādhīyetādhvaryurma idamakariti vidyādatha yadyenaṃ pāpikā kīrttiranūdiyāddhotā ma idamakariti vidyādatha yadyasya yogakṣemo vyatheta brahmā ma idamakariti vidyādatha yadyātmanā vā prajayā vā vyādhīyetodgātā ma idamakariti vidyāta
prāṇadevatyo vai brahmā vāgdevatyā itara ṛtvijassa yadi manyeta brahmā sa idamakariti haritam̐ hiraṇyaṃ darbhānāḍyā prabadhya srucyavadhāya caturgṛhītamājyaṃ gṛhītvā juhuyānnamaḥ prāṇāya vācaspataye svāheti yadyu vā itare namo vāce prāṇapatnyai svāheti yadītaro yadivetare sarvveṣvevānuparyyāyaṃ juhuyānnamaḥ prāṇāya vācaspataye svāhā namo vāce prāṇapatnyai svāheti
atha taddhiraṇyaṃ brahmaṇe dadyāt
atha yadāha yajña vāva yajñasya prāyaścittiriti punaryyajña eva sa ete u ha tvevāhutī yajñavibhraṣṭasya prāyaścittiriti
iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ//३/२//
te vā ṛtvijaḥ sa yajamāno daivā vā anya ṛtvijo mānuṣā anye yaṃ daivā yājayanti devalokameva sa tairavarundhe na manuṣyalokamatha yaṃ mānuṣā yājayanti manuṣyalokameva sa tairavarundhe na devalokamatha yamubhaye yājayanti devalokaṃ caiva sa tairavarundhe manuṣyalokaṃ ca
sa etāndaivānṛtvijo vṛṇītāggnirmme hotādityo me'dhvaryuścandramā me brahmā parjjanyo ma udgātākāśo me sadasya āpo me hotrāśam̐sino raśmayo me camasādhvaryyavaḥ
sa etāndaivānṛtvijo vṛtvāthaitān mānuṣān vṛṇīta ya enamabhirādhayeyuḥ
atha kṣatriyaṃ devayajanam̐ yācet
sa cettasmai dadyāddevayajanavān bhūyā ityenaṃ brūyāt
na cettasmai dadyādyadahaṃ devayajanam̐ veda tasmim̐stvāvṛścānītyenaṃ brūyāt
aggnirvāṃ va taddevayajanaṃ bhūmirvvāva taddevayajanamāpo vāva taddevayajanam̐ śraddhā vāva taddevayajanameteṣu ha vā enaṃ devayajaneṣvāvṛścatyatho hārttimevāpauruṣeyīnneti
atha tata etyarttvijo devayajanam̐ yācet
aggnirmeyī hotā sa me devayajanaṃ dadātu hotarddevayajanamme dehītyuccairādityo me'dhvaryyussa me devayajanaṃ dadātvadhvaryyo devayajanamme dehītyuccaiścandramā me brahmā sa me devayajanaṃ dadātu brahman devayajanamme dehītyuccaiḥ parjjanyo ma udgātā sa me devayajanaṃ dadātūdgātarddevayajanamme dehītyuccairākāśo me sadasyassa me devayajanaṃ dadātu sadasya devayajanamme dehītyuccairāpo me hotrāśam̐sinaste me devayajanaṃ dadatu hotrāśam̐sino devayajanamme dattetyuccaiḥ raśmayo me camasādhvaryyavaste me devayajanaṃ dadatu camasādhvaryyavo devayajanamme dattetyuccaiḥ
tā vā etā devatā ṛtvijāmeva vāgbhirddevayajanaṃ dadati sa datte yajate
yadunnataṃ bhūmyā anūṣaram̐ yatra bahulā oṣadhayaścātvālasāriṇyo yatrāpaḥ syuḥ
tasya na purastāddevayajanamātramatiśiṣyādyāvāñchamyāprāsaḥ
avarapuruṣā hāsmācchreyām̐so bhavanti yasyaivamatirecayanti
kāmaṃ dakṣiṇata āgāmukā hainaṃ dakṣiṇā bhavanti
kāmaṃ paścādavarapuruṣā hāsmācchreyām̐so bhavanti
kāmamuttarata uttarā hainaṃ devayajyopanāmukā bhavatyuttarottaraṇī hāsya śrīrbhavati
yasya purastāt trīṇi jyotīm̐ṣi dṛśyerannaggnirāpaādityastaddevayajanaṃ tattriśukriyam
purastāccitraṃ devayajanam
paścāccitram̐ śmaśānakaraṇam
prāgudakpravaṇaṃ devayajanam
paścāddakṣiṇāpravaṇam̐ śmaśānakaraṇam
yathā vai dakṣiṇaḥ pāṇirevaṃ devayajanam
yathā savyastathā śmaśānakaraṇam
yathā śmaśānakaraṇaṃ tathābhicaraṇīyānāṃ devayajanama
apyu haika āhuryasminneva kasmiṃściddeśe śraddadhāno yajata ṛdhnotyeveti
iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ //३/३//
yāvān yajñe raso bhavati tenāta eva prācīnaṃ pracarantyathaitadyātayāma pariśiṣyatarjjīṣantannāha tasmai yadavṛthaivāpāsyeyurno tasmai yadaggnāvanu prahareyustenāpa evābhyavayanti
āpo vai sarvvasya śāntiḥ pratiṣṭhā
pāpmānam̐ haiṣa hanti yo yajate tamimaṃ pāpmānam̐ hatamapo harāṇīti
tenāntareṇa pratipadyante cātvālaṃ cotkarañca
etadvai devānāṃ tīrtham
tadetadṛṣirāhātmānaṃ tīrthaṃ ka iha pravocadyena devāḥ pathā prapibante sutasyeti
etadvai devānāṃ tīrthamatīrtham̐ hyeva yajñasyāto'nyat
tasmādetenaiva prasṛte prapadyetaitena viṣkrāmet
tān pracyutān devayajanādaprāptānapa etasminnavakāśe rakṣām̐syajighām̐santsa etadaggnī rakṣohā sāmāpaśyattānyetenāpāhata tānyamurhyapahatāni santīti devā akurvvanityevaitadrakṣām̐syapasedhati
tasyāhāvo'hāva iti stobhāntstobhatyahāvostvahāvo'stvityevaitadrakṣām̐syapasedhati
aggniṣṭapati pratidahatītyāha rakṣām̐syeva tatpratidahati
pādāya pādāya stobhā anuvarttante rakṣasāmapahatyai
viśvam̐ samatriṇaṃ daha viśvam̐ samatriṇaṃ dahetyatriṇo vai rakṣām̐si pāpmāno'triṇo'triṇa evaitadrakṣām̐si pāpmānamapasedhati
tasya trirnidhanamāhuḥ
yam̐ vai suhataṃ ghnanti na sa punarudriṅkte yathāha punaḥ punarādāya suhatam̐ hanyāttādṛgetat
tadvā aticchandassu bhavati
vāraṇamiva vā etacchando yadaticchando vāraṇānīva rakṣām̐syaraṇyāyatanāni tadyathā svamaraṇyamabhayenātikrāmettādṛgetat
tadvai saptapadāsu bhavati
sapta vai chandām̐si caturuttarāṇi tadyathā sarvaiśchandobhirabhayenātikrāmettādṛgetat
tasya trirvsacana ekavim̐śatiḥ padāni triḥ sāmāha taccaturvim̐śatiḥ
caturvvim̐śatirardhamāsāḥ sam̐vatsarassam̐vatsaraḥ sāma
tasya ha vā etasya sam̐vatsarasya sāmno'horātrāṇi hiṅkāro'rdhamāsāḥ prastāvo māsā ādirṛtava udgīthaḥ paurṇamāsyaḥ pratihāro'ṣṭakā upadravo'māvāsyā nidhanam
tasya ha vā etasya sam̐vatsarasya sāmno vasanto hiṅkāro grīṣmaḥ prastāvo varṣā udgīthaḥ śaratpratihāro hemanto nidhanama
tasmāddhemantaṃ prajā nidhanakṛtā ivāsate nidhanarūpamevaitarhi
tadāhuḥ kāṃ diśamavabhṛthamabhyaveyuriti
prāñco'bhyaveyurddevānām̐ vā eṣā digyatprācī yā devānāṃ diktāṃ no'nu yajñaḥ santiṣṭhātā iti
dakṣiṇābhyaveyuḥ pāpmānam̐ haiṣa hanti yo yajate tamimaṃ pāpmānam̐ hataṃ dakṣiṇāharāṇīti pitṝṇām̐ vā eṣā digyaddakṣiṇā yā pitṝṇāṃ diktāṃ no'nu yajñaḥ santiṣṭhātā iti
pratyañco'bhyaveyurmanuṣyāṇām̐ vā eṣā digyatpratīcī yā manuṣyāṇāṃ diktāṃ no'nu yajñaḥ santiṣṭhātā iti
udañco'bhyaveyurnnakṣatrāṇām̐ vā eṣā digyadudīcī yā nakṣatrāṇāṃ diktāṃ no'nu yajñaḥ santiṣṭhātā iti
ato vāva yatamathaiva katamathā cāpaḥ syustadabhyaveyuḥ
yadvai vidvānkarmma karotyasmādidamiti vasīyāneva tena bhavati
tadāhuḥ sravantīṣvabhyaveyū३ sthāvarāsū३ iti
sravantīṣvabhyaveyuḥ pāpmānam̐ haiṣa hanti yo yajate tamimaṃ pāpmānam̐ hatamapaḥ pravahatāmiti
sthāvarā yāḥ śīpalyāstāsvabhyaveyurito mā yajño vikṣubdhaḥ pratyupatiṣṭhātā iti
ato vāva yatarathaiva katarathā cāpāḥ syustadabhyaveyuḥ
yadvai vidvānkarmma karotyasmādidamiti vasīyāneva tena bhavati
iti caturthaḥ khaṇḍaḥ //३/४//
ekasyai hiṅkaroti sa prathamayā tisṛbhyo hiṅkaroti sa madhyamayā pañcabhyo hiṅkaroti sa uttamayā ekasyai hiṅkaroti sa prathamayā tisṛbhyo hiṅkaroti sa parācībhiḥ pañcabhyo hiṅkaroti sa ekayā sa ekayā sa tisṛbhiriṣustrivṛto viṣṭutiḥ
abhicarantstuvīta
anīkaṃ prathamā iṣurdhanurjjyā yattisrassandadhāti vyeva pañcabhiḥ sṛjate
stṛṇute bhrātṛvyam̐ vasīyānātmanā bhavati ya etayā stute
iti pañcamaḥ khaṇḍaḥ //३/५//
tisṛbhyo hiṅkaroti sa parācībhistisṛbhyo hiṅkaroti sa parācībhirnnavabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhiḥ
abhicarantstuvīta
vajjro vai trivṛdvajjrastriṇavo yattrivṛttriṇavābhyāṃ pañcadaśam̐ vidadhāti vajjrameva tatsamyak sandadhāti
evamiva vai vajjraḥ sādhuryyadārambhaṇato'ṇīyān praharaṇataḥ sthavīyān
tena pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ stṛṇute vasīyānātmanā bhavati ya etayā stute
iti ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ//३/६// //
etayaivābhicarantstuvīta
vajjro vai trivṛdvajjraḥ pañcadaśo vajrastriṇavo yattrivṛtpañcadaśatriṇavaiḥ saptadaśam̐ vidadhāti vajjrameva tatsamyak sandadhāti
evamiva vai vajjrassādhuryyadārambhaṇato'ṇīyān praharaṇataḥ sthavīyān
tena pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ stṛṇute vasīyānātmanā bhavati ya etayā stute
iti saptamaḥ khaṇḍaḥ //३/७//
tisṛbhyo hiṅkaroti sa parācībhirnnavabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhirnnavabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhirabhicarantstuvīta
vajjro vai trivṛdvajjrastriṇavo yattrivṛttriṇavābhyāmekavim̐śam̐ vidadhāti vajjrameva tatsamyak sandadhāti
evamiva vai vajjrassādhuryyadārambhaṇato'ṇīyānpraharaṇatassthavīyām̐stena pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ stṛṇute vasīyānātmanā bhavati ya etayā stute
ityaṣṭamaḥ khaṇḍaḥ//३/८//
navabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhirnnavabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhirnnavabhyo hiṅkaroti sa tisṛbhissa tisṛbhissa tisṛbhirabhicarantstuvīta
vajjro vai triṇavo vajjrameva tatparāñcaṃ pravarttayati stṛtyai tena pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ stṛṇute vasīyānātmanā bhavati ya etayā stute
Original text: sāmavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0