Sevyasevakopadeśaḥ · Verses 21-40
karoti sevakaḥ sevāṃ tāvad āśām ivāyatām |
yāvad bhogarasajñena yauvanena viyujyate ||
cakṣur dvāry añjalau pāṇiḥ stutau jihvā natau śiraḥ |
aho nu sevakaiḥ kāyaḥ paropakaraṇīkṛtaḥ ||
hanta yācñāvamānena sevako laghutāṃ gataḥ |
sevāpaṅkapade magno yad anviṣṭo na labhyate ||
aviśrāntyāviraktasya dīrghocchvāsena śuṣyataḥ |
jareva duḥsahā jantoḥ sevā saṃkocakāriṇī ||
truṭyati klinnatantrīva māleva mlāyati kṣaṇāt |
sevā nāracayaty eva dinacchedena naśyati ||
sevāsaṃkṣapitāṅgānāṃ rājarathyāsu śuṣyatām |
tīvratṛṣṇāviṣārtānāṃ śaraṇam śamavāridaḥ ||
lobhasya mohādhvani vṛddhabhāve jātā durāśāśayitasya sevā |
adhomukhī sā satataṃ salajjā jaratkumārīva na kasya śocyā ||
āśeva śūnyeṣu vivartamānā tṛṣṇeva saṃtoṣaparāṅmukhīyam |
divāniśaṃ karṣaṇadīrgharajjuḥ sevā surāṇām api dainyabhūmiḥ ||
nisargavandhyāsu phalāśayā ye kurvanti sevāsu sadā prayatnam |
kṛṣipravṛttāḥ śaśaśṛṅgakoṭyā khananti mūrkhāḥ khalu svasthalīṃ te ||
antaḥsthite 'py ātmani yaiḥ kriyante sevāpravṛttaiḥ puruṣaiḥ praṇāmāḥ |
dugdhābdikallolini kūlakacche tṛṣṇāturās te jalam arthayante ||
bhāgīrathītīravanāntareṣu phalāvanamreṣu mahādrumeṣu |
kṣuttāpatṛṣṇāśamaneṣu satsu kiṃ dainyasevāvyasanāvamānaiḥ ||
nityaprasaktyā na sṛjaty avajñāṃ na laulyagarhāgaṇanāṃ karoti |
atyantayācñāsu na yāti khedaṃ bhikṣābhujām pātram ato nu sevyam ||
jayanti te svasti namo 'stu tebhyaḥ prabhūpraṇāmacyutamānaratnam |
sevāprayāsavyasaneṣu mithyā rathyārajobhāgi śiro na yeṣām ||
kiṃ rājabhir durjanajanmajālavyāptair avāptair api kaṣṭadṛṣṭaiḥ |
santy eva sevyā bhuvi bhūbhṛtas te taṭeṣu yeṣāṃ munayo niviṣṭāḥ ||
tṛṣṇāturāṇāṃ rajasā vṛtānāṃ sevākukūlānalatāpitānām |
śāntyai hitaṃ candrakirīṭajūṭamaitrīpavitraṃ tridaśāpagāmbhaḥ ||
utsṛjya tīvraṃ viṣayābhilāṣaṃ saṃtoṣapoṣaṃ kuśalo bhajasva |
ity arthyamānaḥ sukhasevayāyam ātmāiva sarvaṃ sudhiyāṃ dadāti ||
ekasya jāne sukhabhogabhājaḥ ślāghyasya sevāvyasanaṃ nivṛttam |
sadaiva śiśnodaravarjitatvād ayācyayācñārahitasya rahoḥ ||
sevāvrate prāya ivāpaviṣṭaḥ sarvātmanā niścitajīvanāśaḥ |
dvāḥsthaiḥ prayatnena nivārito 'pi na durgrahaṃ muñcati naṣṭasaṃjñaḥ ||
tamo'dhvatāpena ca cintayā ca śitena dainyena ca piṇḍitāṅgaḥ |
sukhāśayā duḥkhasahasrabhāgī sevāvrataṃ mugdhamatir bibharti ||
gacchāmi gacchāmi dinaṃ gataṃ me dine gato 'haṃ na nṛpo 'dya dṛṣṭaḥ |
iti bruvāṇasya sadā janasya jīrṇātarāṃ tasya tanur na tṛṣṇā ||
Original text: Sevyasevakopadeśaḥ · Edition: kṣemendrakṛtaḥ sevyasevakopadeśaḥ Paṇḍit Durgāprasād Kāśīnāth Pāṇḍuraṅg Parab Vāsudev Laxman Shāstrī Panshīkar Kāvyamālā Part 2 Bombay Nirnaya Sagar Press 79-85 · Data entry Daniele Cuneo · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0