સેવ્યસેવકોપદેશઃ · શ્લોક 21-40

કરોતિ સેવકઃ સેવાં તાવદ્ આશામ્ ઇવાયતામ્ ।
યાવદ્ ભોગરસજ્ઞેન યૌવનેન વિયુજ્યતે ॥

ચક્ષુર્ દ્વાર્ય્ અઞ્જલૌ પાણિઃ સ્તુતૌ જિહ્વા નતૌ શિરઃ ।
અહો નુ સેવકૈઃ કાયઃ પરોપકરણીકૃતઃ ॥

હન્ત યાચ્ઞાવમાનેન સેવકો લઘુતાં ગતઃ ।
સેવાપઙ્કપદે મગ્નો યદ્ અન્વિષ્ટો ન લભ્યતે ॥

અવિશ્રાન્ત્યાવિરક્તસ્ય દીર્ઘોચ્છ્વાસેન શુષ્યતઃ ।
જરેવ દુઃસહા જન્તોઃ સેવા સંકોચકારિણી ॥

ત્રુટ્યતિ ક્લિન્નતન્ત્રીવ માલેવ મ્લાયતિ ક્ષણાત્ ।
સેવા નારચયત્ય્ એવ દિનચ્છેદેન નશ્યતિ ॥

સેવાસંક્ષપિતાઙ્ગાનાં રાજરથ્યાસુ શુષ્યતામ્ ।
તીવ્રતૃષ્ણાવિષાર્તાનાં શરણમ્ શમવારિદઃ ॥

લોભસ્ય મોહાધ્વનિ વૃદ્ધભાવે જાતા દુરાશાશયિતસ્ય સેવા ।
અધોમુખી સા સતતં સલજ્જા જરત્કુમારીવ ન કસ્ય શોચ્યા ॥

આશેવ શૂન્યેષુ વિવર્તમાના તૃષ્ણેવ સંતોષપરાઙ્મુખીયમ્ ।
દિવાનિશં કર્ષણદીર્ઘરજ્જુઃ સેવા સુરાણામ્ અપિ દૈન્યભૂમિઃ ॥

નિસર્ગવન્ધ્યાસુ ફલાશયા યે કુર્વન્તિ સેવાસુ સદા પ્રયત્નમ્ ।
કૃષિપ્રવૃત્તાઃ શશશૃઙ્ગકોટ્યા ખનન્તિ મૂર્ખાઃ ખલુ સ્વસ્થલીં તે ॥

અન્તઃસ્થિતે ઽપ્ય્ આત્મનિ યૈઃ ક્રિયન્તે સેવાપ્રવૃત્તૈઃ પુરુષૈઃ પ્રણામાઃ ।
દુગ્ધાબ્દિકલ્લોલિનિ કૂલકચ્છે તૃષ્ણાતુરાસ્ તે જલમ્ અર્થયન્તે ॥

ભાગીરથીતીરવનાન્તરેષુ ફલાવનમ્રેષુ મહાદ્રુમેષુ ।
ક્ષુત્તાપતૃષ્ણાશમનેષુ સત્સુ કિં દૈન્યસેવાવ્યસનાવમાનૈઃ ॥

નિત્યપ્રસક્ત્યા ન સૃજત્ય્ અવજ્ઞાં ન લૌલ્યગર્હાગણનાં કરોતિ ।
અત્યન્તયાચ્ઞાસુ ન યાતિ ખેદં ભિક્ષાભુજામ્ પાત્રમ્ અતો નુ સેવ્યમ્ ॥

જયન્તિ તે સ્વસ્તિ નમો ઽસ્તુ તેભ્યઃ પ્રભૂપ્રણામચ્યુતમાનરત્નમ્ ।
સેવાપ્રયાસવ્યસનેષુ મિથ્યા રથ્યારજોભાગિ શિરો ન યેષામ્ ॥

કિં રાજભિર્ દુર્જનજન્મજાલવ્યાપ્તૈર્ અવાપ્તૈર્ અપિ કષ્ટદૃષ્ટૈઃ ।
સન્ત્ય્ એવ સેવ્યા ભુવિ ભૂભૃતસ્ તે તટેષુ યેષાં મુનયો નિવિષ્ટાઃ ॥

તૃષ્ણાતુરાણાં રજસા વૃતાનાં સેવાકુકૂલાનલતાપિતાનામ્ ।
શાન્ત્યૈ હિતં ચન્દ્રકિરીટજૂટમૈત્રીપવિત્રં ત્રિદશાપગામ્ભઃ ॥

ઉત્સૃજ્ય તીવ્રં વિષયાભિલાષં સંતોષપોષં કુશલો ભજસ્વ ।
ઇત્ય્ અર્થ્યમાનઃ સુખસેવયાયમ્ આત્માઇવ સર્વં સુધિયાં દદાતિ ॥

એકસ્ય જાને સુખભોગભાજઃ શ્લાઘ્યસ્ય સેવાવ્યસનં નિવૃત્તમ્ ।
સદૈવ શિશ્નોદરવર્જિતત્વાદ્ અયાચ્યયાચ્ઞારહિતસ્ય રહોઃ ॥

સેવાવ્રતે પ્રાય ઇવાપવિષ્ટઃ સર્વાત્મના નિશ્ચિતજીવનાશઃ ।
દ્વાઃસ્થૈઃ પ્રયત્નેન નિવારિતો ઽપિ ન દુર્ગ્રહં મુઞ્ચતિ નષ્ટસંજ્ઞઃ ॥

તમોઽધ્વતાપેન ચ ચિન્તયા ચ શિતેન દૈન્યેન ચ પિણ્ડિતાઙ્ગઃ ।
સુખાશયા દુઃખસહસ્રભાગી સેવાવ્રતં મુગ્ધમતિર્ બિભર્તિ ॥

ગચ્છામિ ગચ્છામિ દિનં ગતં મે દિને ગતો ઽહં ન નૃપો ઽદ્ય દૃષ્ટઃ ।
ઇતિ બ્રુવાણસ્ય સદા જનસ્ય જીર્ણાતરાં તસ્ય તનુર્ ન તૃષ્ણા ॥