Sāṃkhyatattvavivecana a commentary on the Tattvasamāsa, an abstract · Verses 21-25
jñānodrekāduparateśca dharmādharmakṣayo bhavet /
dharmādharmakṣayāccātha kaivalyamiti gīyate //
taduktam /
ādyo hi mokṣo jñānena dvitīyo rāgasaṃkṣayāt /
kṛtsnakṣayāt tṛtīyastu vyākhyātaṃ mokṣalakṣaṇam //
trividhaṃ pramāṇam
dṛṣṭamanumānamāptavacanaṃ caitat pramāṇakam /
pañcendriyāṇi pratyakṣaṃ vṛṣṭirmeghodayena tu //
anumānamindro devānāṃ rājāśabdaḥ pramāpakaḥ //
āgame 'pi,
svakarmabhirvinirmukto rāgadveṣavivarjitaḥ //
jñānavān śīlasampannaḥ so 'pi jñeyaśca tādṛśaḥ //
trividhaṃ duḥkham
duḥkhaṃ tu trividhaṃ proktamadhyātmamadhibhūtakam /
ādhidaivaṃ ca tatrāpi prathamaṃ dvividhaṃ smṛtam //
śārīraṃ mānasaṃ ceti vātakāmādidoṣajam /
bhūtebhyo mānuṣādibhyo jātaṃ syādādhibhautikam //
devebhyaḥ śītavātādibhavaṃ syādādhidaivikam /
etat samāsataḥ proktā sūtravyākhyā yathāmati //
prakriyāṃ ca pravakṣyāmi paurāṇikahitāya vai //
etat paramparayā yāthātathyam
etat sarvaṃ jñātvā kṛtakṛtyaḥ syāt
na punastrividhena duḥkhenābhibhūyate
Original text: Sāṃkhyatattvavivecana a commentary on the Tattvasamāsa, an abstract of Sāṃkhya philosophy in (23-) 25 sūtras. · Edition: Vindhyesvari Prasada Dvivedin in: Sāmkhyasaṅgrahaḥ (Chowkhamba Sanskrit Series, 50,1 [fasc. 286], pp. 1-49) · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0