Samavidhana Brahmana · Chapter p2
2.1 atha dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ
athātaḥ kāmyānām
anādeśe trirātramupavāsaḥ puṣyeṇārambhaḥ
āyuṣyāṇyeva prathamam
abodhyagnirmmahitrīṇāmiti dve tvāvata indraꣳ naro grāme geyamāyuriti cāsya nidhanaṃ kuryyāt, tyamūṣu dve trātāramindraꣳ havirityetasya sthāne svasti na iti somaḥ punāntyaꣳ sasuprathamaṃ viśvato dāvanniti pūrvaṃ rahasya uduttamaṃ varuṇa pāśamityeṣo'riṣṭavarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śatam̐ varṣāṇi jīvati / jarayaiva visraꣳsate
bhrājābhrāje śukracandre rājanarauhiṇake śukriyādye hāu svaratādīni catvāri setuṣāma caiṣaḥ pavitravarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ pūto bhavati
bahupratigṛhya yājayitvā vāsannamātmānaṃ manyamāno gauṣūktāśvasūkte śuddhāśuddhīye taratsamandītyetāni prayuñjānaḥ pūto bhavati
tavaśyāvīyaṃ prayuñjānaḥ śuciḥ pūto brahmalokamabhisampadyate na ca punarāvarttate
uduttamam̐ varuṇapāśamityetat sadā prayuñjānaḥ sambādhaṃ na nigacchati nigataśca pramucyate
gaurasarṣapāꣳ stuce tunāya tatsu na ityetena prāśnīyāddīrghāyurbhavati
trīnvodakāñjalīn sadācāmet pibā somamindra mandatu tvetyetābhyāṃ dīrghāyurbhavati dīrghāyurbhavati
iti prathamaḥ khaṇḍaḥ//२/१//
2.2 atha yasyā jātāni pramīyeran nyagrodhaśuṅgāꣳ śaramūlaṃ cotthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimaggniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyābodhyaggnirityetenābhijuhuyāt / sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ tṛtīye garbhamāsi nidadhyādājyaśeṣaṃ mekhalāyāṃ maṇiṃ dhārayet pumāꣳsaꣳ ha janayati jātasya kaṇṭhe'vasajet kumāramājyaśeṣaṃ prāśayet sarvāṇi srotāꣳsi tarpayedabhyañjītāharahastata ūrdhvamupayukte punaḥ prayogaḥ/ śatam̐ varṣāṇi jīvati jarayaiva visam̐sate
atha yo rakṣasā gṛhītaḥ syādaśanihatasya vṛkṣasyedhmaḥ, śuklāyā goḥ sarūpavatsāyā anyasyā vājyaṃ, bailvaṃ maṇimutthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyendra tridhātu śaraṇamityetenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayan mucyate rakṣasā yadvā u viśpatiriti caitatsadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
āmayāvī kaumbhyaṃ ghṛtaṃ viśvāḥ pṛtanā abhibhūtaraṃ nara ityetenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ jīveti cāsya nidhanaṃ kuryādetenaiva sadā prāśnīyānmucyate āmayāvyāno mitrā varuṇeti caitatsadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati svasti hāsya bhavati
iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //२/२//
2.3 atha yadasya rujecchanno devī rahasyena ghṛtamabhigīyābhyañjyācchāmyati ha
dvikādyena vodakaṃ pāyayecchītābhiradbhirabhiṣecayetsomaꣳ rājānaꣳ sanādaggne'ggniꣳ hotāramityetāni cainamabhiśrāvayecchāmyati ha
śaṅkhapuṣpīꣳ sarpasugandhāṃ cotthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimaggniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya carṣaṇīdhṛtamiti vargeṇābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na sarpabhayaṃ bhavati kayānāyāṃ ca sarpasāma sadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
śvetapuṣpāṃ bṛhatīmutthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimaggniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya moṣu tvā vāghataśca na ityetenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na śastrabhayaṃ bhavati yata indra bhayāmaha iti caitatsadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
śvetapuṣpamarkkamutthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya svāśirāmarkkeṇābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayana bahvanno bhavati
dīrghatamaso'rko'rkkaśiro'rkagrīvā iti caitāni prayuñjānaḥ sarvatrānnaṃ labhate
samanyāyantī nidhanaṃ prayuñjāno na pipāsayā mriyate
iṣṭāhotrīyaṃ prayuñjāno nāpsu mriyate
acodasa iti tṛtīyaṃ prayuñjīta nainaṃ yakṣmā gṛhṇāti
tvamimā oṣadhīrityetatsadā prayuñjāno na gareṇa mriyate
saṃ te payām̐sīti pūrveṇa prathamaṃ grāsaṃ graseduttareṇa nigiredviṣamapyasyānnaṃ bhavati / nainaꣳ hiꣳsati nainaꣳ hiꣳsati
iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ //२/३//
2.4 karavīradaṇḍamutthāpya devavratairabhijuhuyādanugānaśastena hastagatena yatra kva ca gacchati sarvatra hāsya svasti bhavati
tena nagaraṃ vā nigamam̐ vā grāmam̐ vā goṣṭhaṃ vā''gāraṃ vā manasā dhyāyanparilikhennātrāniṣṭhāḥ praviśanti
pratibhaye'dhvani devavratamādyaṃ gītvā madhyamamāvarttayet gate'dhvanyuttamaꣳ samāpayitvā viramet
udyataśastrān śatrūn dṛṣṭvā devavratāni dhyāyannainaꣳ hiꣳsanti
amānuṣe bhaye kayānāyāstṛtīyamāvarttayennainaꣳ hiꣳsanti
adhvānamabhyutthita āmandrairiti vargaṃ gītvā'napekṣamāṇo vrajet svastyarthacaritaḥ punaraiti nādhvani ca pramīyate
anyo vainamanugāyet kadācanastarīrasītyetena cainamabhiśrāvayedardhasāmni pradakṣiṇamāvarttayet samāpyānapekṣamāṇaḥ paro vrajeta svastyarthacaritaḥ punaraiti nādhvani ca pramīyate
eṣo uṣā apūrvyeti sam̐viśan sadā prayuñjītākālaꣳ svastyayanamudite yadadya kacca vṛtrahannityākālaꣳ svastyayanam
mūlaphalairupavasathaṃ kṛtvā māsamupavasedaraṇye nistāntavo muniryyā rauhiṇī vā pauṣī vā paurṇamāsī syāttadaharudyantamādityamupatiṣṭhetodvayaṃ tamasasparītyetena tata ūrdhvaṃ tadvratastadbhakṣaścatvāri varṣāṇi prayuñjāno jarāmṛtyū jahāti jarāmṛtyū jahāti
iti caturthaḥ khaṇḍaḥ //२/४//
2.5 athaikamanuṣyāṇāmāvarttanam̐ striyā vā pum̐so vā
śravaṇena vratamupetya pūrvaiḥ proṣṭhapadaiḥ
pāꣳsubhiḥ pratikṛtiṃ kṛtvā prākśirasaṃ pūrvāhṇe dakṣiṇaśirasaṃ madhyāhne pratyakśirasamaparāhṇe'rdharātra udakśirasaṃ tasyā hṛdayadeśamadhiṣṭhāyā yanta indra soma iti brāhmaṇasyedanta ekamiti kṣatriyasyaiṣa prakośa iti vaiśyasya vibhoṣṭa indra rādhasa iti śūdrasyodvayantamasasparīti vā sarveṣāꣳ sauvarṇī pratikṛtiṃ kuryyād brāhmaṇasya rājatīṃ kṣatriyasyaudumbarīṃ vaiśyasyāyasīꣳ śūdrasyaudumbarīṃ vā sarveṣāmayamasāviti prākśirasamaggnau pratiṣṭhāpyaudumbareṇa sruveṇājyenābhijuhuyācchāva itīnidhanena guṇī hāsya bhavati
kṛṣṇavrīhīṇāṃ nakhanirbhinnānāṃ piṣṭamayīṃ pratikṛtiṃ kṛtvā piṣṭasvedaꣳ svedayitvā sarṣapatailenābhyajya tasyāḥ kṣureṇāṅgānyavadāyāgnau juhuyāt pra mandina ityetena śeṣaꣳ svayaṃ prāśnīyāditarathābhāve mriyeta
atha yaḥ kāmayetā varttayeyamityekarātraṃ kṣurasam̐yuktastiṣṭhet sutāso madhumattamā iti vargameteṣāmekamanekam̐ vā sarvāṇi vā prayuñjāna ekarātreṇa kuṭumbinamāvarttayati
dvirātreṇa rājopajīvinaṃ trirātreṇa rājānaṃ catūrātreṇa grāmaṃ pañcarātreṇa nagaraꣳ ṣaḍrātreṇa janapadaꣳ saptarātreṇāsurarakṣāꣳsyaṣṭarātreṇa pitṛpiśācānnavarātreṇa yakṣān daśarātreṇa gandharvāpsaraso'rdhamāsena vaiśravaṇaṃ māsenendraṃ caturbhiḥ prajāpatiꣳ sam̐vatsareṇa yatkiñca jagatsarvaꣳ hāsya guṇī bhavati guṇī bhavati
iti pañcamaḥ khaṇḍaḥ //२/५//
2.6 athātaḥ saubhāgyānām
yadindro anayaduccā te jātamandhasa iti navamadaśame eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ subhago bhavati
dvandvādyāyāḥ saptamāṣṭamābhyāmindrāṇīꣳ sadā tarpayan subhago bhavati
apāmārgaṃ dantapavanaṃ ghṛtamadhuliptaṃ bhadro no aggnirāhuta ityetenāniṣṭhīvan sam̐vatsaraṃ bhakṣayan subhago bhavati
bhago na citra ityetābhyāmañjayan subhago bhavati
imamindreti vargaṃ prayuñjānaḥ sarvajanasya priyo bhavati
pari priyā divaḥ kavirityete yāṃ kāmayettām̐ śrāvayetkāmayate hainam
atha yāsya na guṇī syāttāṃ brūyādācāmetīndro viśvasya rājatītyetābhyāmācāmet
padapāꣳsūnvāsyāgnau juhuyādye te panthā adho diva iti
tailam̐ vainām̐ yācitvā pāṇī parimṛdvannagnau pratāpayedaggna āyāhi vītaya iti dvitīyena nānāgatāyām̐ viramet
gojarāyukamahastaspṛṣṭaꣳ śoṣayitvā priyaṅgukāꣳ sahāꣳ sahadevā madhyaṇḍāṃ bhūmipāśakāꣳ sacāṃ kācapuṣpīmityetā utthāpya tadahaścūrṇāni kārayedā no viśvāsu havyamityetena triḥ sampātāꣳścūrṇeṣu kṛtvā aggna āyāhi vītaya iti rahasyenādbhiḥ sam̐yūya tāni nāśuciḥ paśyedvopaspṛśedvā tadanulepanametenānulipto yām̐ yāmupaspṛśate sā sainaṃ kāmayate
gamyāṃ nāsnāta upaspṛśet
utpale buddhe priyaṅgukā āvapedyadā parṇāni sam̐haredathainamutthāpya caturaṅgulamubhayataḥ paricchidya madhyamuddharettadanulepanam, tenānulimpedavāꣳśaṃ ca ni tvā nakṣya viśpata ityetenāsya veśasthāḥ pravrajitāśca vaśyā bhavanti
kanyāpravahaṇa ekarātropoṣito'māvāsyāyāṃ niśi catuṣpatha ehyūṣu bravāṇi ta ityetenābhiṣiñcet trirabhiṣiktā pradīyate
ā te vatsāḥ iti puṃsaḥ
trirātropoṣitaḥ kṛṣṇacaturdaśyāꣳ śavādagāramāhṛtya catuṣpathe bādhakamidhmamupasamādhāya matsyaṃ kṛkaramityetau juhuyādaggne mṛḍa mahāꣳ asīti pūrveṇāggnirvṛtrāṇīti dvitīyāṃ/ te āhutī kośe kṛtvā haritālena gohṛdayaśoṇitena cottareṇa saṃnayedyaṃ dviṣyāt pramaꣳhiṣṭhīyenāsya śayyāmavakiredagāraṃ ca bhasmanā naikagrāme vasati
athāto yaśasyānāṃ tvamindra yaśā asi, pavate haryyato harirityeteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāno yaśasvī bhavati
priyaṅgukā vā puṣyeṇābhijuhuyādyaśo meti tadanulepanam tenānulimpet saṃvatsaram/ yaśasvī bhavati yaśasvī bhavati
iti ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ //२/६//
2.7 athāto brahmavarcasyānām̐/ rathantaraṃ vāmadevyaṃ naudhasaꣳ śyaitaṃ mahānāmnyo yajñāyajñīyamityeteṣāmekamanekam̐ vā sarvāṇi vā prayuñjāno brahmavarcasī bhavati
kastamindreti dvikaṃ prayuñjāno brahmavarcasī bhavati śraddhā cāsya bhavati
jagṛhmā ta iti ṣaḍvargaṃ prayuñjāno brahmavarcasī bhavati
aṣṭarātropoṣito brāhmīmutthāpya prajāpaterhṛdayenābhigīya sahasrakṛtvaḥ prāśnīyācchrutanigādī bhavati
puṣpāṇi vāsyā udakena saṃvatsaraṃ yaṇvena prāśnīyācchrutanigādī bhavati
māsaꣳ somabhakṣaḥ syātsadasaspatimadbhutamityetena śrutanigādī bhavati
sadā vaitatprayuñjīta śrutanigādī bhavati
bhāradvājikāyā jihvāmutthāpya tadahaścūrṇaṃ kārayitvā madhusarpibhyāꣳ sam̐yūya prāgannaprāśanātkumāraṃ prāśayedindramidgāthino bṛhadityetena śrutanigādī bhavati
haridrāyāstulāvarārddhaṃ cūrṇayitvaitenaiva kalpena saṃvatsaraṃ yaṇvena prāśnīyācchrutanigādī bhavati
vacāmetena kalpena vācovratena pūrveṇa prāśnīyācchrutanigādī bhavati
matsyākṣaka śaṅkhapuṣpī vacā keraḍī ghṛtāni bārha dgireṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaiva prāśnīyācchrutanigādī bhavati
vacāyāstrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya vācovratenottareṇābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvarantaṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayan kathāsu śreyān bhavati
vacāṃ madhukamityete āsye'vadhāyāpāṃ phenenetyetanmanasānudratyānte svāhākāreṇa nigīryya
rājanvānahamarājakastvamasītyuktvā vivadet parṣadi rājani cottaravādī bhavatyuttaravādī bhavati
iti saptamaḥ khaṇḍaḥ//२/७//
2.8 athātaḥ putrīyāṇām
ni tvā nakṣya, ni tvāmaggne, prayorāye'yamagniḥ suvīryyasya, jātaḥ pareṇa, na hi vaścaramañca na, somaḥ pavate janitā matīnāmiti sarvāṇyapatyaṃ nityavatsāḥ , rathantaraṃ, vyāhṛtivarggo'rūrucaditi dve eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ surūpān dīrghāyuṣaḥ putrām̐llabhate
rohiṇyām̐ vā rohiṇyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasi raktaśālīnāṃ sthālīpākaꣳ śrapayitvā parameṣṭhinaḥ prājāpatyasya vratenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhāryaḥ prāśnīyāt surūpān dīrghāyuṣaḥ putrām̐llabhate
kṛṣṇāyā gossarūpavatsāyāḥ payasi kṛṣṇaṣaṣṭikāṇāꣳ sthālīpākaꣳ śrapayitvā kṛṣṇapañcamyāmudite some tvamimā oṣadhīrityetenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhāryaḥ prāśnīyāt surūpān dīrghāyuṣaḥ putrām̐llabhate
kaumbhyaṃ ghṛtaṃ puruṣavratenābhijuhuyādanugānaśa uttareṇa sadā prāśnīyāt surūpān dīrghāyuṣaḥ putrām̐llabhate
uḍaṅgavānām̐ yo'gre gacchet taṃ gṛhītvā tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyoccā te jātamandhasa iti tṛtīyenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayañcchatānucaro bhavati śatānucaro bhavati
ityaṣṭamaḥ khaṇḍaḥ//२/८//
iti dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ
Original text: sāmavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0