Samavidhana Brahmana · Chapter p1

atha tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ
athāto dhanyānām

śuklavāsasā prayogaḥ snānamavalekhanamaniṣṭhīvanaꣳ sadā cāñjanaꣳ satyavacanaꣳ sumanasāṃ dhāraṇaṃ keśaśmaśrulomanakhānāṃ tu nānyatra vratāddārānevopeyāt kāle / evam̐ vrato yadudīrata ā haryatāyeti varga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śrīmānyaśasvī puṣṭimāndhanyo bhavati

girvaṇaḥ pāhi naḥ sutamiti caitatsadā prayuñjīta mayi śrīriti cāsya nidhanaṃ kuryyācchrīmān bhavati

trīnvodakāñjalīnsadācāmedayaꣳ sahasramānava ityetābhyāꣳ śrīriti cottarasya nidhanaṃ kuryācchrīmānbhavati

saktumanthaṃ dadhimadhughṛtamiśramā tvā viśantvindava ityanena sannayedā mā viśantvindavo na māmindrātiricyata ityetena pibedalakṣmīṃ nudate

tiṣyeṇa ghṛtaṃ krīṇīyādāyāhi suṣumā hi ta ityetena pibedalakṣmīṃ nudate

gaurān sarṣapāꣳstiṣyeṇa cūrṇaṃ kārayitvendrehi matsyandhasa ityetena sam̐yūya tairmukhaṃ pāṇī pādau ca sarvāṇi cāṅgāni sarvāꣳśca sam̐śleṣānutsādayannalakṣmīṃ nudate

gaurasarṣapānaggnau juhayādyadvīḍāvindra yat sthira ityetena hiraṇyaṃ labhate

vrīhiyavānagnau juhuyāt sunītho ghā sa martya ityetena dhānyaṃ labhate

vrīhiyavau sarpirmadhumiśrāvāsye'vadhāya sapūrvyo mahonāmityetena manasānudrutyānte svāhākāreṇa nigiredevam̐ sadā prayuñjānaḥ sahasra labhate

ima u tvā vicakṣata ityetenāhutisahasraṃ juhuyātsahasraṃ labhate

māsopoṣito bilvānāṃ dadhimadhughṛtāktānāṃ śrāyantīyenāṣṭasahasraṃ juhuyāt / siddhe sauvarṇānyasiddhe rājatāni

naiyagrodhaṃ dantapavanaṃ ghṛtamadhuliptaṃ gavyoṣuṇa ityetābhyāmaniṣṭhīvantsaṃvatsaraṃ bhakṣayantsahasam̐ labhate sahasam̐ labhate

iti prathamaḥ khaṇḍaḥ //३/१//
3.2 trirātropoṣito bhadro no aggnirāhuta ityetenāhutisahasraṃ juhuyātsahasraṃ labhate

audumbarīrvvā samidho ghṛtāktāḥ sahasraṃ juhuyādgā labhate

vrīhiyavānagnau juhuyāddhānyaṃ labhate

dvādaśarātropoṣitaḥ evā hyasi vīrayurityetenāhutisahasraṃ juhuyādgrāmam̐ labhata etām̐śca sarvān kāmānavāpnoti

śrattāṣṭakaṃ prayuñjānaḥ prathamena hiraṇyaṃ labhate dvitīyena dhānyaṃ tṛtīyena paśūṃścaturthena putrān pañcamena grāmān ṣaṣṭhena yaśaḥ saptamena brahmavarcasamaṣṭamena svargaṃllokamavāpnoti

sam̐vatsaraṃ gorgrāsamāharedgāvaściddhā samanyava ityetenānantyām̐ vindate śriyam

vairūpāṣṭakaṃ nityaṃ prayuñjāno lakṣmīrjuṣate

antyaṃ vā jānudaghna udake tiṣṭhan

nābhidaghne dhānyaṃ kakṣadaghne paśūnāsyadaghne putrān grāmaṃ ca

anapekṣito vā'sakṛdgītvottīrṇaḥ saṃhasraṃ labhate

āhutisahasraṃ vā juhuyātsāmānteṣu svāhākāraiḥ

eteṣāṃ kalpānām̐ yathā bhūyastathā śreyastathā śreyaḥ

iti dvitīyaḥkhaṇḍaḥ//३/२//
3.3 gāḥ prakālyamānāścopakālyamānāśca sadopatiṣṭheta gavyo ṣu ṇa ityetābhyām̐ sphīyante bahulā bhavanti

sadā bhojanasyopanītasyāgramagnau juhuyādagne vivasvaduṣasa iti pūrveṇa baliṃ cottareṇa kuryādbahupaśudhanadhānyo bhavati

aṣṭarātropoṣito'māvāsyāyāṃ niśyekavṛkṣe kṣīriṇyaraṇye māꣳsaꣳ susaꣳskṛtamekatṛptyavarārddhyaṃ māṇibhadrāyopaharedeṣa sya te madhumāꣳ indra soma ityetena/ hiraṇyadroṇaṃ labhate

trirātropoṣitaḥ śuklacaturdaśyāꣳ śaunaṃ māꣳsaṃ pāyasam̐ vopaharet trirasmai sapta dhenavo duduhrira ityetena daivānpoṣānpuṣyati bahupuruṣaṃ cāsya bhavati kriyāścānena kurute

trirātropoṣitaḥ kṛṣṇacaturdaśyāṃ matsyānupaharenmahārājāya sam̐śravasa iti vargeṇāsurān poṣān puṣyati bahupuruṣaṃ cāsya bhavati kriyāścānena kurute

athāto vāstuśamanam

pradakṣiṇaṃ pratidiśaṃ rajjvā yacchedavāntaradeśeṣu ca / yatrābhisameyustatropalimpet rajvanteṣu ca śamīpalāśaśrīparṇīnāṃ patrairvāstūpakiredakṣataiśca sumanobhiśca pūrvaiḥ proṣṭhapadairggṛhe'ggniṃ pratiṣṭhāpya dhānāvantaṃ karambhiṇamityetadgītvā pāyasamagnau juhuyātpareṣāṃ ca palāśaparṇamadhyeṣu balyupahāraḥ prajāpataye svāheti madhya upaharedindrāyeti purastādvāyava ityavāntaradeśe yamāyeti dakṣiṇataḥ pitṛbhya ityavāntaradeśe varuṇāyeti paścānmahārājāyetyavāntaradeśe somāyetyuttarato mahendrāyetyavāntaradeśe vāsukaya ityadhastādūrdhvaṃ namo brahmaṇa iti divi bahupaśudhanadhānyahiraṇyamāyuṣmatpuruṣaṃ vīrasūḥ subhagāvidhavastrīkaꣳ śivaṃ puṇyaṃ vāstu bhavati, caturṣu māseṣu prayogaḥ saṃvatsare vā punaḥ prayogaḥ punaḥ prayogaḥ

iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ//३/३//
3.4 athāto'dṛṣṭadarśanānām

saṅkarāt saṅkarevāsinīmāvahecchūrpeṇākṣatāngandhānsumanasaścātra kṛtvā sam̐viṣṭaḥ prākśirāḥ śucau deśe śirastaḥ kṛtvā ka imamuhuvetyetadgītvā vāgyataḥ prasvapet paśyati ha

garagolikām̐ vā samudre'vadhāyā yāhi suṣumā hi ta ityetadgītvā vāgyataḥ prasvapet paśyati ha

kanyām̐ vopavāsayedadṛṣṭarajasamādarśaṃ ca ayamaggniḥ śreṣṭhatama ityetena vyuṣṭāyām̐ rātrāvetenaivābhigīya parimṛjya brūyāt paśyeti paśyati ha

udaśarāvaṃ vopavāsayet pra mitrāya prārygamṇa ityetena vyuṣṭāyām̐ rātrāvetenaivābhigīya parimṛjya brūyāt paśyeti paśyati ha

vaṃśamayyau vā śalāke gandhaiḥ pralipya madhyamenopavāsayed vyuṣṭāyām̐ rātrāvetenaivābhigīya parimṛjya brahmacāriṇau brūyāddhārayata miti sannamatyoḥ siddhiṃ vidyāt

yaṣṭiṃ vāntyena caturaṅgulaśo nimāyopavāsayet vyuṣṭāyām̐ rātrāvetenaivābhigīya parimṛjya pramiṇuyādaṅguliparvabhiḥ pūryamāṇeṣu siddhyati

āṣāḍhyāṃ paurṇamāsyāṃ bījāni dhārayitvopavāsayettulāṃ ca indramiddevatātaya ityetena vyuṣṭāyām̐ rātrāvetenaivābhigīya parimṛjya prokṣya dhārayeta yāni garīyām̐si tānyṛdhyante

akṣatānāṃ dvau rāśī kuryādbhāvābhāvayorā no viśvāsu havyamityetena vyuṣṭāyāꣳ rātrāvetenaivābhigīya prokṣya brūyādālabhasveti bhāvamālabhamāne siddhyati

jyotiṣmatām̐ vidhūmānāmaṅgārāṇāṃ dvau rāśī kuryād yāvanto vā syustenārthinaḥ śruṣṭyaggne navasya ma ityetenainān yugapaddhṛtenābhiṣiñcet yaḥ pūrvaḥ prajvalito vidhūmenārciṣā pradakṣiṇamabhi paryāvarttate sa jayatīti vidyāt

jyotiṣkān kuryyānmānuṣīṇāṃ ghṛtena sadyo mathitena pra soma devavītaya ityetenainānjvalayed yaḥ paścācchāmyati sa ciraṃ jīvati sa ciraṃ jīvati

iti caturthaḥ khaṇḍaḥ//३/४//
3.5 rājānamabhiṣecayettiṣyeṇa śravaṇena vā

vrīhiyavaistilamāṣairdadhi madhusumanojātarūpairyaśasvinībhyo nadībhyaḥ samudrāccodakānyāhṛtyaudumbare bhadrāsane vaiyāghre carmaṇyuttaralomnyāsīnaṃ jīvantīnāṃ gavāꣳ śṛṅgakośairabhiṣiñcedabhrātṛvya iti rahasyena

yaṃ kāmayetaikarājaḥ syānnāsya cakraṃ pratihanyetetyekavṛṣeṇābhiṣiñcet

abhiṣektre dadyād grāmavaraṃ dāsīśataꣳ sahasraṃ tadadhīnaśca bhaveta

adbhute yavadroṇaṃ juhuyādvāta ā vātu bheṣajamityetena śāmyati ha

kṛṣṇāꣳstilānaggnau juhuyātpra daivodāso aggnirityetena/ nainaṃ kṛtāni hiꣳsanti tānyeva pratigacchanti

vrīhiyavānagnau juhuyātpañcanidhanena vāmadevyena nainaṃ kṛtāni hiꣳsanti tānyeva pratigacchanti

tāmrarajatajātarūpāyasīṃ mudrāṃ kārayitvoccā te jātamandhasa iti caturthenābhijuhuyāt sahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ tāṃ mudrāṃ dakṣiṇena pāṇinā dhārayennainaṃ kṛtāni hiꣳsanti tānyeva pratigacchanti tānyeva pratigacchanti

iti pañcamaḥ khaṇḍaḥ//३/५//
3.6 saṅgrāmaṃ yuyutsamānasyodakamabhijuhuyāt somaꣳ rājānam̐ varuṇamityetena/ tata enaṃ pāyayedyo rājā carṣaṇīnāmiti pūrveṇa / ye cātra mukhyāḥ syustānuttareṇābhiṣiñcet

atha hainaꣳ saṃnāhayet pra senānīriti vargeṇa

athāsya rathaṃ yuñjyādā tvā sahasramāśatamiti vargeṇa

bṛhadrathantarābhyāṃ cakre vāmadevyenādhiṣṭhānam

sa ghā taṃ vṛṣaṇaꣳ rathamityetenādhitiṣṭhet prayāntaṃ cainamanugāyedindrasya nu vīryyāṇi iti

ājiśīrṣaṃ gatvā trīniṣūnasyedu tvā mandantu somā ityanena jayati na parājīyate

sandarśane dhūmrāyāḥ goḥ sarūpavatsāyā ghṛtadroṇaṃ juhuyāt satyamittheti rahasyena jayati na parājīyate

bādhakamayīnāꣳ samidhāṃ ghṛtāktānāꣳ sahasraṃ juhuyādabhitvā pūrvapītaya iti vaṣaṭkāraṃ cāsya nidhanaṃ kuryājjayati na parājīyate

saidhrakamayīnāꣳ samidhāṃ ghṛtāktānāṃ sahasraṃ juhuyādabhityaṃ meṣamitīndra iva dasyūꣳ pramṛṇa iti cāsya nidhanaṃ kuryājjayati na parājīyate

saptarātropoṣitaḥ saptamukhyānuddiśya sadyaḥ pīḍitena sarṣapatailena saptahenāhutisahasraṃ juhayātsaptarātrānna bhavanti

hastyaśva rathapadātīnāṃ piṣṭamayīḥ pratikṛtīḥ kṛtvā piṣṭasvedaꣳ svedayitvā sarṣapatailenābhyajya tāsāṃ kṣureṇāṅgānyavadāyāggnau juhuyādabhi tvā śūra nonuma iti rahasyena yatra hīśabdo yāvatāṃ juhoti sarve na bhavanti

trirātropoṣitaḥ kṛṣṇacaturdaśyāꣳ śavādaṅgāramāhṛtya catuṣpathe bādhakamidhmamupasamādhāya vaibhītakena sruveṇa sarṣapatailenāhutisahasraṃ juhuyāt saṃmīlyena yatra vṛścaśabdaḥ syāttatra puruṣaḥ śūlahasta uttiṣṭhati taṃ brūyādamuṃ jahīti hantyenam

āmagarbhasya vā kṣureṇāṅgānyavadāyyāgnau juhuyāt kakṣavargādyaiścaturbhiḥ sapatnaṃ manasā dhyāyantsadyo na bhavati sadyo na bhavati

iti ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ//३/६//
3.7 atha yaḥ kāmayetāmuhyantsarvvāṇyā janitrāṇi parikrāmeyamiti mahe no adya bodhayetyetatsadā prayuñjītāntavelāyāṃ caitatsmaredamuhyantsarvvāṇyājanitrāṇi parikrāmati

atha yaḥ kāmayeta sarvatrāgnirmme jvalediti sam̐vatsaraꣳ śirasāggniṃ dhārayedaggna ā yāhi vītaya iti prathamenopatiṣṭhet dvitīyena pariharet tṛtīyena paricaret sarvatra hāsya jvalati yadicchati taddahati

atha yaḥ kāmayeta piśācān guṇībhūtān paśyeyamiti saṃvatsaraṃ caturthe kāle bhuñjānaḥ kapālena bhaikṣaṃ caran prāṇāḥ śiśurityantyaꣳ sadā sahasrakṛtva āvartayan paśyati

ayācitametena kalpena dvitīyaṃ prayuñjānaḥ pitṝn paśyati

sam̐vatsaramaṣṭame kāle bhuñjānaḥ pāṇibhyāṃ pātrārthaṃ kurvāṇo vṛtrasya tvā śvasathādīṣamāṇārityetayoḥ pūrvaꣳ sadā sahasrakṛtva āvartayan gandharvāpsarasaḥ paśyati

ayācitametena kalpena dvitīyaṃ prayuñjāno devān paśyati

yadvarcca iti diśām̐vrataṃ daśānugānametena kalpena catvāri varṣāṇi prayuñjīta nidhayo'sya prakāśante ye daivāstām̐stena

māsamupavasedekamekamayācitaṃ bhuñjīta mayi varca ityetena kalpena catvāri varṣāṇi prayuñjīta nidhayo'sya prakāśante ye pṛthivyām

aṣṭarātropoṣito'māvāsyāyāṃ mukha ājyaṃ kṛtvāggniṃ nara ityetayoḥ pūrvaṃ manasānudrutyānte svāhākāreṇāggnau juhuyāt vyuṣṭāyām̐ rātrau bhūtau paśyati pañca hāsya kārṣāpaṇā bhavanti vyayakṛtāśca punarāyanti mūlamaśūnyaṃ kuryāt

gavāṃ praviśantīnām̐ yā paścāt syāttasyāḥ śiro'bhyanumṛjya pucchamanumṛjya pāṇī saꣳhṛtyānaṅgamejayastiṣṭhet sarvvāꣳ rātriṃ dvitīyamāvartayan/ jambhakā hāsya sārvakāmikā bhavanti/ sārvakāmikā bhavanti

iti saptamaḥ khaṇḍaḥ//३/७//
3.8 atha yaḥ kāmayeta punarna pratyājāyeyamiti

rātriṃ prapadye punarbhūmmayobhūṅkanyāꣳ śikhaṇḍinīṃ pāśahastām̐ yuvatiṃ kumāriṇīmādityaścakṣuṣe vātaḥ prāṇāya somo gandhāyāpaḥ snehāya mano'nujñāya pṛthivyai śarīrama

sā hainamuvācāsminnsam̐vatsare mariṣyasyasminnayane'sminnṛtāvasminmāse'rdhamāse'smin dvādaśarātre'smin ṣaḍrātre'smiꣳstrirātre'smin dvirātre'sminnahorātre 'sminnahanyasyāꣳ rātrāvasyām̐ velāyāmasminmuharte mariṣyasyehi svarggaṃllokaṃ gaccha devalokam̐ vā brahmalokam̐ vā kṣatralokam̐ vā virocamānastiṣṭha virocamānāmehi yoniṃ praviśa

nāham̐ yoniṃ pravekṣyāmi bhūtottamāyā brahmaṇo duhituḥ saꣳrāgavastrāyā jāyate mriyate sandhīyate ca

rātristu mā punātu rātriḥ khametat puṣpāntaṃ yatpurāṇamākāśaṃ tatra me sthānaṃ kurvapunarbhavāyā punarjanmana etāvadeva rātrau rātrervrataṃ ca rātrervrataṃ ca

ityaṣṭamaḥ khaṇḍaḥ //
3.9 caturo māsān payobhakṣo gā anu gatvāraṇye śucau deśe maṭhaṃ kṛtvā tatra praviśet kamaṇḍalumudakopasparśanārthamādāya trīnsaptarātrānanudaka upavasannṛcaꣳ sāma yajāmaha ityetayoḥ pūrvaꣳ sadā sahasrakṛtva āvartayana yadi devatāḥ paśyati siddhaṃ tadityathotthānamantarikṣyā hāsya siddhā bhavatyantarikṣakramaṇaṃ ca dvārāṇi cāsya vivlīyante

dvitīyametena kalpena prayuñjānaḥ kāmacārī manojavā bhavati

śuklānupavaset sarvān kālānmṛṣṭaḥ śuklavāsāścandanenānuliptaḥ sumanaso dhārayaꣳ
styamūṣu pūrvaꣳ sadā sahasrakṛtva āvartayan ye mānuṣāḥ kāmāstānavāpnoti

dvitīyametena kalpena prayuñjāno ye daivāstāꣳstena

māsamupavasedekamekamayācitaṃ bhuñjīta mayi varca ityetena kalpena catvāri varṣāṇi prayuñjānastrayāṇām̐ lokānāmādhipatyaṃ gacchati vyṛddhāvapyasyaikasya

atha yānyanādiṣṭakāmakalpāni teṣām̐ yathāśruti smṛtiliṅgaiḥ kāmā: kṣurasam̐yuktāḥ

ābhiprāyikaṃ karma

so'yaṃ prājāpatyo vidhistamimaṃ prajāpatirbṛhaspataye provāca bṛhaspatirnnāradāya nārado viṣvaksenāya viṣvakseno vyāsāya pārāśaryyāya vyāsaḥ pārāśaryo jaiminaye jaimini: pauṣpiñjyāya pauṣpiñjyaḥ pārāśaryāyāyaṇāya pārāśaryāmiyaṇo bādarāyaṇāya bādarāyaṇastāṇḍiśāṭyāyanibhyāṃ tāṇḍiśāṭyāyaninau bahubhyaḥ

so'yamanūcānāya brahmacāriṇe samāvarttamānāyākhyeya:

upādhyāyāya grāmavaraꣳ sahasraꣳ śvetaṃ cāśvaṃ pradāyānujñāto vā yaṃ kāmaṃ kāmayate tamāpnoti tamāpnoti

iti navama: khaṇḍa: //३/९// iti tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ//
iti tṛtīyaṃ sāmavidhānabrāhmaṇam