Samādhirājasūtra · Chapter 6
iti śrīsamādhirāje ghoṣadattaparivarto nāma pañcamaḥ ||
(Vaidya 30)
6 Samādhiparivartaḥ |
tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena imaṃ samādhimākāṅkṣatā kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena samādhiparikarma karaṇīyam | tatra kumāra katamat samādhiparikarma? iha kumāra bodhisattvo mahākaruṇāsaṃprasthitena cittena tiṣṭhatāṃ vā tathāgatānāṃ parinirvṛtānāṃ vā pūjākarmaṇe udyukto bhavati, yaduta cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhistūryatālāvacarairvaijayantībhiḥ tacca kuśalamūlaṃ samādhipratilambhāya pariṇamayati | sa na kaṃciddharmamākāṅkṣaṃstathāgataṃ pūjayati na rūpaṃ na kāmān na bhogān na svargān na parivārān | api tu khalu punardharmacittako bhavati | sa ākāṅkṣan dharmakāyato 'pi tathāgataṃ nopalabhate, kimaṅga punā rūpakāyata upalapsyate | tasmāttarhi kumāra eṣāṃ sā tathāgatānā pūjā yaduta tathāgatasyādarśanamātmanaścānupalabdhiḥ karmavipākasya cāpratikāṅkṣamāṇatā | anayā kumāra trimaṇḍalapariśuddhayā pūjayā tathāgataṃ pūjayitvā bodhisattvo mahāsattva imaṃ samādhiṃ pratilabhate kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ candraprabhasya kumārabhūtasya etadeva samādhiparikarmanirdeśaṃ bhūyasyā mātrayā gāthābhigītena vistareṇa saṃprakāśamati sma -
anantajñānasya daditva gandhān anantagandho bhavatī narāṇām /
na kalpakoṭīya vrajanti durgatiṃ durgandhiyaṃ teṣu na jātu bhoti
te kalpakoṭyaścaramāṇu cārikāṃ pūjitva buddhāna sahasrakoṭiyaḥ /
te jñānagandhena samudgatena bhavanti buddhā varaśīlagandhikāḥ
sacet punarjānati vāsti sattvo yo gandha detī tatha yasya dīyate /
etena cittena dadāti gandhameṣāsya kṣāntirmṛdu ānulomikī
(Vaidya 31)
tasyaitaṃ kṣāntimadhimātra sevataḥ sacennaraḥ kākaṇicchedyu chidyate /
kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālikā na tasya cittaṃ bhavati vivartiyam
kiṃ kāraṇaṃ vucyati kṣānti nāma kathaṃ puno vucyati ānulomikī /
avivartiko vucyati kena hetunā kathaṃ puno vucyati bodhisattvaḥ
kṣāntyasmi dharme prakṛtau nirātmake nairātmyasaṃjñasya kileśu nāsti /
khaṃ yādṛśaṃ jānati sarvadharmāstasmādiha syā kva tu kṣānti nāma
ānulomi sarveṣa jināna śikṣato na cāsti dharmaścarate vicakṣaṇaḥ /
na buddhadharmeṣu janeti saṃśayāniyaṃ sa kṣāntirbhavatānulomikī
evaṃ carantasya ya loki mārāste buddharūpeṇa bhaṇeyya vācā /
sudurlabhā bodhi bhavāhi śrāvakā na gṛhṇotī vākyu na co vivartate
bodheti sattvān viṣamātu dṛṣṭito na eṣa mārgo amṛtasya prāptaye /
kumārga varṇitva pathe sthapeti taṃ kāraṇamucyati bodhisattvaḥ
kṣamiṣyanūlomapathe sthitasya nairātmyasaṅgāya vibodhitasya /
svapnāntare 'pyasya na jātu bhoti asti naro pudgala jīva sattvaḥ
(Vaidya 32)
sace mārakoṭyo yatha gaṅgavālukāste buddharūpeṇa upāgamitvā /
bhaṇeyurabhyantarakāyu jīvo te maṃ vade nāsti na yūya buddhā
jñānena jānāmyahu skandhaśūnyakaṃ jñātvā ca kleśehi na saṃvasāmi /
vyāhāramātreṇa ca vyoharāmi parinirvṛto lokamimaṃ carāmi
yathā hi putra puruṣasya jātu kṛtaṃsi nāmā ayameva nāma /
nāmaṃ na tasyo diśatā sulabhyate tathāsya nāmaṃ na kutaścidāgatam
tathaiva nāmaṃ kṛtu bodhisattvo na cāsya nāmaṃ diśatā sulabhyate /
paryeṣamāṇo ayu bodhisattvo jānāti yo eṣa sa bodhisattvaḥ
samudramadhye 'pi jvaleta agni rna bodhisattvasya satkāyadṛṣṭiḥ /
yato 'sya bodhāya utpannu cittamatrāntare tasya na jīvadṛṣṭiḥ
na hyatra jāto na mṛto ca kaścidutpanna sattvo manujo naro vā /
māyopamā dharma svabhāvaśūnyā na śakyate jānitu tīrthikehi
na cāpi āhāravimūrchitehi lubdhehi gṛddhehi ca pātracīvare /
na coddhatehi napi connatehi śakyā iyaṃ jānitu buddhabodhiḥ
(Vaidya 33)
na styānamiddhābhihataiḥ kusīdaiḥ stabdhehi mānīhi anātrapehi /
yeṣāṃ na buddhasmi prasādu asti na śakyate hī varabodhi jānitum
na bhinnavṛttehi pṛthagjanehi yeṣāṃ na dharmasmi prasādu asti /
sabrahmacārīṣu ca nāsti gauravaṃ na śakyate hī varabodhi buddhitum
abhinnavṛttā hirimanta lajjino yeṣāṃ sti buddhe api dharme prema /
sabrahmacārīṣu ca tīvragauravaṃ te prāpuṇantī varabodhimuttamām
smṛterupasthāna iha yeṣa gocaraḥ prāmodya prīti śayanamupastṛtam /
dhyānāni cāhāru samādhi pāniyaṃ budhyanti te 'pi varabodhimuttamām
nairātmyasaṃjñā ca divāvihāro anusmṛtiścaṃkramaśūnyabhāvaḥ /
bodhyaṅgapuṣpā surabhī manoramā te yujyamānā varabodhi prāpayī
yā bodhisattvāna carī vidūnāmabhūmiranyasya janasya tatra /
pratyekabuddhāna ca śrāvakāṇa ca ko vātra vijño na janeya chandam
sacenmamā āyu bhaveta ettakaṃ kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālukāḥ /
ekasya romasya bhaṇeya varṇaṃ bauddhena jñānena paryantu nāsti
(Vaidya 34)
tasmācchuṇitvā imu ānuśaṃsāmanābhibhūtena jinena deśitām /
imaṃ samādhiṃ laghu uddiśeyā na durlabhā bheṣyati agrabodhiḥ
Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0