Samādhirājasūtra · Chapter 31

iti śrīsamādhirāje 'nuśaṃsāparivarto nāma triṃśatitamaḥ || 30 ||
(Vaidya 190)
31 Sarvadharmasvabhāvanirdeśaparivartaḥ |
tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra ya ākāṅkṣed bodhisattvo mahāsattvaḥ kimityahaṃ sarvadharmāṇāṃ svabhāvaṃ kathaṃ jānīyāmiti,tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavya uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyaḥ araṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
tasyo rāgu na jātu kupyate na ca doṣo tasyo moha na jātu kupyate vṛṣabhisya /
teno sarvi kileśa cchoritānavaśeṣā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau śikṣa na jātu oṣirī sugatānāṃ so 'sau śūru na jātu istriyāṇāṃ vaśameti /
so 'sau śāsani prīti vindate sugatānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau jñānavidhijña paṇḍito matimāṃśca so 'sau buddha ananta paśyatī aparyantāṃ /
so 'sau dhāraṇijñānu jānatī aparyantaṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī nayayuktim

so 'sau neha cireṇa bheṣyati dvipadendraḥ so 'sau vaidyu bhiṣaku bheṣyate sukhadātā /
so 'sau uddhari śalya sarvaśo dukhitānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau āturu jñātva duḥkhitānimi sattvān so 'sau bherī sadā parāhanī amṛtasya /
so 'sau bheṣyati nāyako jino nacireṇa yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

(Vaidya 191)
so 'sau bhaiṣajyanayeṣu kovido varavaidyo ādiṃ jānati sarvavyādhināṃ yatra muktiḥ /
so 'sau bhūtanayaśikṣito matimanto śikṣitvā bahusattva mocayī pṛthu naṣṭān

so 'sau śūnyanayeṣu kovido matiśūraḥ so 'sau loki asaktu bhuñjati sada piṇḍam /
so 'sau bodhivarāya sthāpayi bahusattvān yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau kṣāntibalena udgato naracandraḥ so 'sau loṣṭakadaṇḍatāḍito na ca kupyī /
so 'sau chidyatu aṅgamaṅgaśo na ca kṣubhye yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau kṣāntibale pratiṣṭhito balavanto so 'sau kṣāntiya vastu tādṛśo supraśāntaḥ /
so 'sau kṣāntibalena manyate matiśūro yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau vastu na jātu manyate ahu cchinnā teno sarvi bhavā vibhāvitāḥ sada śūnyāḥ /
tasyo saṃjñā prahīṇa sarvaśo nikhileno yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

te te dharmasvabhāvu deśayī supraṇītaṃ te te bodhi spṛśī anuttarāṃ nacireṇa /
yeṣāṃ dharmasvabhāvu gocaraḥ sunidhyapto teṣāṃ datta ananta dakṣiṇā aparyantā

so 'sau bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yatha gaṅganadīya vālikāstatu bhūyaḥ /
no cāsyu pratibhānu chidyate varṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

so 'sau kalpasahasrakoṭiśo nayutāni jñāneno sada bhoti udgato yatha meruḥ /
(Vaidya 192)
dharma tasya kṣayo na vidyate bhaṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

vistīrṇaṃ vipulaṃ acintiyaṃ pratibhānaṃ bhotī bodhivarāṃ gaveṣataḥ sada tasyo /
nityaṃ bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

yaṃ caite dvipadottamā jinā bhaṇi dharmaṃ sarvaṃ taṃ ca śruṇitva gṛhṇatī paripūrṇam /
no vā ekapade 'pi vidyate vimatisyo yo 'sau sarvi abhāva jānatī imi dharmān

so 'sau bhoti viśiṣṭa tyāgavān sada kālaṃ bhotī dānapatiḥ sukhaṃdado dukhitānām /
dṛṣṭā duḥkhita sattva tarpayī ratanehī yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

sau 'sau jambudhvaje bhaviṣyatī sada rājā sattvānāṃ sada saukhya kāhitī aparyantam /
maitrāye samupetu prāṇīnāṃ sada kāle yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

putrān dhītara dāsadāsiyo tyajya dhīro hastau pāda śirāṃsi sa tyajī tatha rājyam /
no cālīyati tasya mānasaṃ vṛṣabhisyo yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

aṅgāṅgaṃ puna tasya chidyatī yadi kāyo no tasya pratihanyate manaḥ supine 'pi /
teno pūjita bhonti nāyakā dvipadendrā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

teno pūjita sarvi nāyakā ya atītāstatha pūjita ye anāgatā dvipadendrāḥ /
tehī satkṛta sarvi nāyakā sthita ye co yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

(Vaidya 193)
so 'sau kośa dhareti paṇḍitaḥ sugatānāṃ so 'sau dhāraṇiye pratiṣṭhitaḥ paramāyām /
so 'sau bheṣyati lokanāyako naciareṇa yacchutvā imu sūtraṃ dhārayet kṣayakāle

so 'ndho naiva kadāci bheṣyatī vidu jātu no co aṅgavihīnu bheṣyatī bahukalpān /
teno akṣaṇa aṣṭa varjitā imi nityaṃ yeno sūtramidaṃ prabhāṣitaṃ apramuṣṭam

nāsau durgatiṣu gamiṣyati puna jātu nityaṃ lakṣaṇadhāri bheṣyatī abhirūpaḥ /
pacco tasya abhijña bhāvitā imi nityaṃ purataḥ so sugatāna sthāsyatī sada śūraḥ

bahukān nirmita nirmiṇitvāna ayu jñānī preṣatī bahukṣetrakoṭiṣu vinayārtham /
yehi dṛṣṭa bhavanti nirmitā bahu buddhāḥ tehī bodhivarāya sthāpitā bahu sattvāḥ

smṛtimantaḥ gatimantaḥ prajñāvān dhṛtimāṃśca sthāmnā vīryabalena so sadā samupetaḥ /
dharmapāramiprāpta bheṣyati mahatejā yaḥ śrutvā imu sūtra dhārayet kṣayakāle

raśmikoṭisahasra niścarī sada teṣāṃ vyomāḥ sarvi karonti maṇḍalāḥ suriyāṇām /
yehī bhāvita bhonti śūnyakā imi dharmāste te śūra bhavanti nāyakā nacireṇa

eṣo gocaru śāntu bhāvito maya pūrvaṃ bahukalpāna sahasra koṭiyo niyutāni /
(Vaidya 194)
vīryaṃ me na kadāci sahasita iha mārge yadahaṃ dīpaṃkareṇa vyākṛto jinabhūmī

yūyaṃ pī mama caryā śikṣathā iha sūtre gambhīrā paramārtha deśitā iya netrī /
yatrāmī bahu naṣṭa tīrthikā viparitā kṣiptvā bodhimapāyi bhairave prapatanti

bahukalpāna sahasrakoṭiyo nayutāni veditvā amu tatra vedanā kaṭu tībrāḥ /
bahukalpā nayutānamatyayāt punareva hetuḥ so amṛtasya prāptaye bhaviṣyate

ye te paścimi kāli bhairave sugatasyo rakṣanti imu sūtramīdṛśaṃ praśāntam /
teṣāṃ bodhi varā na durlabhā iya śreṣṭhā te te paścimi kāli vyākṛta dhari dharmān