Samādhirājasūtra · Chapter 19
iti śrīsamādhirāje samādhyanuparindanā nāma parivarto 'ṣṭādaśaḥ |
(Vaidya 132)
19 Acintyabuddhadharmanirdeśaparivartaḥ |
tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣatā acintyabuddhadharmanirdeśakuśalena bhavitavyam | acintyabuddhadharmaparipṛcchakajātikena bhavitavyam | acintyabuddhadharmādhimuktikena bhavitavyam | acintyabuddhadharmaparyeṣaṇākuśalena bhavitavyam | acintyāṃśca buddhadharmān śrutvā nottrasitavyaṃ na saṃtrasitavyaṃ na saṃtrāsamāpattavyam | evamukte candraprabhaḥ kumārabhūto bhagavantametadavocat - yathā kathaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ acintyabuddhadharmanirdeśakuśalo bhavati, acintyabuddhadharmaparipṛcchākuśalaśca, acintyabuddhadharmādhimuktaśca? acintyabuddhadharmaparyeṣaṇākuśalaśca bhavati, acintyāṃśca buddhadharmān śratvā nottrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsamāpadyate?
tena khalu punaḥ samayena pañcaśikho nāma gandharvaputraḥ pañcabhistūryaśataiḥ sārdhaṃ gaganatalādavatīrya bhagavataḥ purataḥ sthito 'bhūdupasthānaparicaryāyai | atha khalu pañcaśikhasya gandharvaputrasyaitadabhavat - yannvahaṃ yathaivaḥ devānāṃ trāyastriṃśānāṃ śakrasya ca devānāmindrasya sudharmāyāṃ devasabhāyāmupasthānaparicaryāṃ karomi, saṃgītiṃ saṃprayojayāmi, tathaivādya devātidevasyāpi tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūjāyai saṃgītiṃ saṃprayojayeyam ||
atha khalu pañcaśikho gandharvaputrastaiḥ pañcabhistūryaśataistaiśca pañcamātrairgandharvaputraśataiḥ sārdhamekasvarasaṃgītisaṃprayuktābhistūryasaṃgītibhirvaidūryadaṇḍāṃ vīṇāmādāya bhagavataḥ purato vādayāmāsa | atha khalu bhagavata etadabhūt - yannvahaṃ tathārūpamṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskuryāṃ yathārūpeṇa ṛddhyabhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtena candraprabhaḥ kumārabhūto 'cintyabuddhadharmanidhyaptikauśalyamadhigacchet, sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitācca samādherna calet | pañcaśikhasya ca gandharvaputrasya tantrīsvaragītisvarakauśalyamupadiśeyam ||
atha khalu bhagavāṃstathārūpamṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, yattebhyaḥ pañcabhyastūryaśatebhyaḥ saṃprayuktebhyaḥ pravāditebhyo yathānakumpopasaṃhṛtaḥ śabdo niścarati dharmapratisaṃyuktaḥ | imāśca buddhadharmanidhyaptigāthā niścaranti buddhānubhāvena -
ekahi vālapathe bahubuddhā yāttika vālika gaṅganadīye /
(Vaidya 133)
kṣetraṃ tāttika teṣa jinānāṃ te ca vilakṣaṇa te visabhāgāḥ
pañcagatīgata bālapathasmin nairayikā pi ca tiryagatāśca /
te yamalaukika devamanuṣyā nāpi ca saṃkaru no ca upīḍo
tatra pade sasarāḥ sasamudrāḥ sarva nadī tatha utsa taḍāgāḥ /
no pi ca saṃkaru no ca upīḍo evamacintiyu dharma jinānām
tatra pade 'pi ca parvata neke cakravāla api meru sumeru /
ye mucilinda mahāmucilinda vindhyatha gṛdhrakūṭo himavāṃśca
tatra pade nirayāśca sughorāstapana pratāpana ānabhiramyāḥ /
tatra ca ye niraye upapannā vedana te pi dukhāṃ anubhonti
tatra pade 'pi ca devavimānā dvādaśayojana te ramaṇīyāḥ /
teṣu bahū marutān sahasrā divyaratīṣu sukhānyanubhonti
tatra pade ca buddhāna utpādo śāsanu lokavidūna jvaleti /
taṃ ca na paśyati jñānavihīno yena na śodhita carya viśuddhā
tatra pade 'pi ca dharma niruddho nirvṛtu nāyaku śrūyati śabdaḥ /
tatra pade 'pi ca keci śṛṇonti tiṣṭhati nāyaku bhāṣati dharmam
tatra pade 'pi ca keṣacidāyurvarṣa acintiya vartati saṃjñā /
(Vaidya 134)
tatra pade 'pi vā kālu karonti no ciru jīvati śrūyati śabdaḥ
tatra pade 'pi ca keṣaci saṃjñā dṛṣṭu tathāgatu pūjitu buddho /
toṣitu mānasu saṃjñagraheṇa no pi ca pūjitu no ca upanno
svasmi gṛhe supineva manuṣyo kāmaguṇeṣu ratīranubhūya /
sa pratibuddhu na paśyati kāmāṃstacca prajānati so supino ti
yat tatha dṛṣṭu śruta mata jñātaṃ sarvamidaṃ vitathaṃ supino vā /
yastu bhaveta samādhiya lābhī so imu jānati dharmasvabhāvān
sūsukhitāḥ sada te nara loke yeṣa priyāpriyu nāsti kahiṃcit /
ye vanakandarake 'bhiramanti śrāmaṇakaṃ susukhaṃ anubhonti
yeṣa mamāpi tu nāsti kahiṃcid yeṣa parigrahu sarvaśu nāsti /
khaṅgasamā vicarantimu loke te gagane pavaneva vrajanti
bhāvitu mārga pravartitu jñānaṃ śūnyaka dharma nirātmanu sarve /
yena vibhāvita bhontimi dharmāstasya bhavet pratibhānamanantam
sūsukhitā bata te nara kole yeṣa na sajjati mānasu loke /
vāyusamaṃ sada teṣviha cittaṃ no ca priyāpriyu vidyati saṅgo
(Vaidya 135)
apriyu ye dukhitehi nivāso ye hi priyā dukhi tehi viyogo /
anta ubhe api eti jahitvā te sukhitā nara ye rata dharme
ye anunīyati śrutvimi dharmān sa pratihanyati śrutva adharmam /
so madamānahato viparīto mānavaśena dukhi anubhoti
ye samatāya pratiṣṭhita bhonti nityamanunnata nāvanatāśca /
ye priyato 'priyataśca sumuktāste sada muktamanā viharanti
śīle pratiṣṭhitu sūpariśuddhe dhyāne pratiṣṭhitu nityamacintye /
ye vanakandari śānti ramante teṣa na vidyati vīmati jātu
ye ca punarvitathe pratipannāḥ kāmaguṇeṣu ratāḥ sada bālāḥ /
gṛdhru yathā kuṇapeṣvadhimuktā nityavaśānugatā namucisya
Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0