Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 57
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe vyādhavākyopadeśakathanapūrvakadānādiphalavarṇanaṃ nāma ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 57
īśvara uvāca:
bhānumatī dvijānbhojya bubhuje bhuktaśeṣataḥ /
bhuktvā susukhamāsthāya tadannaṃ pariṇāmya ca
trayodaśyāṃ tato gatvā madanākhyatithau tadā /
mārkaṇḍasya hrade snātvānarcya devaṃ guhāśayam
kṛtopavāsaniyamā snāpayitvā maheśvaram /
pañcāmṛtasugandhena dhūpadīpanivedanaiḥ
ārcayadvividhaiḥ puṣpairnaivedyaiśca suśobhanaiḥ /
kṣapājāgaraṇaṃ kṛtvā śrutvā paurāṇikīṃ kathām
nṛtyagītaistathā stotrairdadhyau devaṃ maheśvaram /
annaṃ vistāritaṃ sarvaṃ devasyāgre yathāvidhi
cāturvarṇyasutāḥ sarve bhojitāḥ saparicchadāḥ /
caturdaśyāṃ dinaṃ yāvatsampūjya vṛṣabhadhvajam
śaṅkhavāditrabherībhiḥ paṭahadhvanināditam /
kṣapājāgaraṇaṃ kṛtvā prabhūtajanasaṃkulam
nṛtyagītaistathā stotraiḥ preritā sā niśā tadā /
prabhāte bhojitā viprāḥ pāyasairmadhusarpiṣā
dattvā dānāni viprebhyaḥ śaktyā viprānusārataḥ /
arcayitvā mahāpuṣpaiḥ sugandhair madanena ca
vicitraiḥ sūkṣmavastraiśca devaḥ sampūjya veṣṭitaḥ /
sragdāmalambamānaiśca bahudīpasamujjvalaiḥ
pakvānnair vividhair bhakṣyaiḥ suvṛttair modakādibhiḥ /
tataste brāhmaṇāḥ sarve vedādhyayanatatparāḥ
tatparva kīrtayāṃścakruḥ padmakaṃ nāma nāmataḥ /
ādityasya dinaṃ tvadya tithiḥ pañcadaśī tathā
tvāṣṭrameva ca nakṣatraṃ saṃkrāntir viṣuvantathā /
vyatīpātastathā yogaḥ karaṇaviṣṭireva ca
padmakaṃ nāma parvaitad ayanādicaturguṇam /
atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ sarvaṃ bhavati cākṣayam
te dvijā bhānumatyātha śūlabhedaṃ gatāḥ saha /
dadṛśuḥ śabaraṃ kuṇḍe bhāryayā saha saṃsthitam
aiśānīṃ sa diśaṃ gatvā parvate bhṛgumūrdhani /
patituṃ ca samārūḍho bhāryayā saha pārthiva
bhānumatyuvāca:
tiṣṭha tiṣṭha mahāsattva śṛṇuṣva vacanaṃ mama /
kimarthaṃ tyajasi prāṇānadyāpi ca yuvā bhavān
kaḥ santāpaḥ ka udvegaḥ kiṃ duḥkhaṃ vyādhireva ca /
śiśuḥ saṃdṛśyase 'dyāpi kāraṇaṃ kathyatāmidam
śabara uvāca:
kāraṇaṃ nāsti me kiṃcinna duḥkhaṃ kiṃcideva tu /
saṃsārabhayabhīto 'haṃ nānyā buddhiḥ pravartate
duḥkhena labhyate yasmānmānuṣyaṃ janma bhāgyataḥ /
mānuṣyaṃ janma cāsādya yā na dharmaṃ samācaret
sa gacchennirayaṃ ghoramātmadoṣeṇa sundari /
tasmātpatitumicchāmi tīrthe 'sminpāpanāśane
rājñyuvāca:
adyāpi vartate kālo dharmasyopārjane tava /
kṛtāpakṛtakarmā vai vratadānair viśudhyati
ahaṃ dāsyāmi dhānyaṃ vā vāsāṃsi draviṇaṃ bahu /
nityamācara dharmaṃ tvaṃ dhyāyannityaṃ maheśvaram
śabara uvāca:
naivāhaṃ kāmaye vittaṃ na dhānyaṃ vastrameva ca /
yo yasyaivānnamaśnāti sa tasyāśnāti kilbiṣam
rājñyuvāca:
kandamūlaphalāhāro bhramitvā bhaikṣyamuttamam /
avagāhya sutīrthāni sarvapāpaiḥ pramucyate
tato vimuktapāpastu yatkiṃcitkurute śuciḥ /
karmaṇā tena pūtastvaṃ sadgatiṃ prāpsyasi dhruvam
śabara uvāca:
annamadya mayā tyaktaṃ prāṇebhyo 'pi mahattaram /
satyaṃ na lopayed devi niścitātra matirmama
prasādaḥ kriyatāṃ devi kṣamasvādya janaiḥ saha /
ardhottarīyavastreṇa saṃyamyātmānamudyataḥ
bhāryayā sahito vyādho hariṃ dhyātvā papāta ha /
nagārdhāt patito yāvadgatajīvo narādhipa
cūrṇībhūtau hi tau dṛṣṭvā kuṇḍasyopari bhūmipa /
trimuhūrte gate kāle śabaro bhāryayā saha
divyaṃ vimānamārūḍho gataścānuttamāṃ gatim
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0