Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 51

51.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūlabhedamāhātmye pātrāpātraparīkṣādānādiniyamavarṇanaṃ nāma pañcāśattamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 51
uttānapāda uvāca:
kāle tatkriyate kasmiñchrāddhaṃ dānaṃ tatheśvara /
yātrā tatra prakartavyā tithau yasyāṃ vadāśu tat

51.2

īśvara uvāca:
pitṛtīrthaṃ yathā puṇyaṃ sarvakāmikamuttamam /
idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ

51.3

viśeṣeṇa tu kurvīta śrāddhaṃ sarvayugādiṣu /
manvantarādayo vatsa śrūyantāṃ ca caturdaśa

51.4

aśvayukchuklanavamī dvādaśī kārttikasya ca /
tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca

51.5

āṣāḍhasyaiva daśamī māghasyaiva tu saptamī /
śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhasya pūrṇimā

51.6

phālgunasya tvamāvāsyā pauṣasyaikādaśī sitā /
kārttikī phālgunī caitrī jyaiṣṭhī pañcadaśī tathā

51.7

manvantarādayaścaite anantaphaladāḥ smṛtāḥ /
ayane cottare rājandakṣiṇe śrāddhamācaret

51.8

kārttikī ca tathā māghī vaiśākhasya tṛtīyikā /
paurṇamāsī ca caitrasya jyeṣṭhasya ca viśeṣataḥ

51.9

aṣṭakāsu ca saṃkrāntau vyatīpāte tathaiva ca /
śrāddhakālā ime sarve dattameṣvakṣayaṃ smṛtam

51.10

madhumāse site pakṣa ekādaśyāmupoṣitaḥ /
niśi jāgaraṇaṃ kuryād viṣṇupādasamīpataḥ

51.11

dhūpadīpādinaivedyaiḥ sraṅmālāgurucandanaiḥ /
arcāṃ kurvanti ye viṣṇoḥ paṭheyuḥ prāktanīṃ kathām

51.12

ṛgyajuḥsāmamantroktaṃ sūktaṃ japati yo dvijaḥ /
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati

51.13

prātaḥ śrāddhaṃ prakurvīta dvijān sampūjya yatnataḥ /
dānaṃ dadyād yathāśakti gohiraṇyāmbarādikam

51.14

pitarastasya tṛpyanti yāvad ābhūtasamplavam /
śrāddhadastu vrajet tatra yatra devo janārdanaḥ

51.15

trayodaśyāṃ tato gacchedguhāvāsini liṅgake /
dṛṣṭvā mārkaṇḍamīśānaṃ mucyate sarvapātakaiḥ

51.16

uttānapāda uvāca:
guhāmadhye mahādeva liṅgaṃ paramaśobhitam /
yena pratiṣṭhitaṃ deva tanmamākhyātum arhasi

51.17

īśvara uvāca:
triṣu lokeṣu vikhyāto mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ /
divyaṃ varṣasahasraṃ sa tapastepe sudāruṇam

51.18

guhāmadhyaṃ praviṣṭo 'sau yogābhyāsamupāśritaḥ /
liṅgaṃ tu sthāpitaṃ tena mārkaṇḍeśvarasaṃjñitam

51.19

tatra snātvā ca yo bhaktyā sopavāso jitendriyaḥ /
tatra jāgaraṇaṃ kurvan dadyād dīpaṃ prayatnataḥ

51.20

devasya snapanaṃ kuryānmṛtaiḥ pañcabhis tathā /
yathā śaktyā samālabhya pūjāṃ kuryād yathāvidhi

51.21

svaśākhotpannamantraiśca japaṃ kuryur dvijātayaḥ /
sāvitryaṣṭasahasraṃ tu śatāṣṭakam athāpi vā

51.22

etatkṛtvā nṛpaśreṣṭha janmanaḥ phalamāpnuyāt /
caturdaśyāṃ tu vai snātvā pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi

51.23

pātraṃ parīkṣya dātavyam ātmanaḥ śreya icchatā /
pitarastasya tṛpyanti dvādaśābdānyasaṃśayam

51.24

dātā sa gacchate tatra yatra bhogāḥ sanātanāḥ /
guhāmadhye praviṣṭastu loṭayeccaiva śaktitaḥ

51.25

nīle girau hi yatpuṇyaṃ tatsamastaṃ labhanti te /
śūlabhede tu yaḥ kuryācchrāddhaṃ parvaṇi parvaṇi

51.26

viśeṣāccaitramāsānte tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
kedāre caiva yatpuṇyaṃ gaṅgāsāgarasaṅgame

51.27

sitāsite tu yatpuṇyamanyatīrthe viśeṣataḥ /
arbude vidyate puṇyaṃ puṇyaṃ cāmaraparvate

51.28

gayādisarvatīrthānāṃ phalamāpnoti mānavaḥ /
vidhimantrasamāyuktas tarpayet pitṛdevatāḥ

51.29

kulānāṃ tārayed viṃśaṃ daśa pūrvān daśāparān /
dakṣiṇasyāṃ tato mūrtau śucirbhūtvā samāhitaḥ

51.30

nyāsaṃ kṛtvā tu pūrvoktaṃ pradadyād aṣṭapuṣpikām /
śāstroktairaṣṭabhiḥ puṣpairmānasaiḥ śṛṇu tadyathā

51.31

vārijaṃ saumyamāgneyaṃ vāyavyaṃ pārthivaṃ punaḥ /
vānaspatyaṃ bhavet ṣaṣṭhaṃ prājāpatyaṃ tu saptamam

51.32

aṣṭamaṃ śivapuṣpaṃ syād eṣāṃ śṛṇu vinirṇayam /
vārijaṃ salilaṃ jñeyaṃ saumyaṃ madhughṛtaṃ payaḥ

51.33

āgneyaṃ dhūpadīpādyaṃ vāyavyaṃ candanādikam /
pārthivaṃ kandamūlādyaṃ vānaspatyaṃ phalātmakam

51.34

prājāpatyaṃ tu pāṭhādyaṃ śivapuṣpaṃ tu vāsanā /
ahiṃsā prathamaṃ puṣpaṃ puṣpamindriyanigrahaḥ

51.35

tṛtīyaṃ tu dayā puṣpaṃ kṣamā puṣpaṃ caturthakam /
dhyānapuṣpaṃ tapaḥ puṣpaṃ jñānapuṣpaṃ tu saptamam

51.36

satyaṃ caivāṣṭamaṃ puṣpamebhis tuṣyanti devatāḥ /
bhaktyā tapasvinaḥ pūjyā jñāninaśca narādhipa

51.37

chatramāvaraṇaṃ dadyād upānadyugalaṃ tathā /
tena pūjitamātreṇa pūjitāḥ puruṣāstrayaḥ

51.38

svargaloke vaset tāvad yāvad ābhūtasamplavam /
śūlapāṇestu bhaktyā vai jāpyaṃ kurvanti ye narāḥ

51.39

pañcāmṛtaiḥ pañcagavyair yakṣakardamakuṅkumaiḥ /
samālabheta deveśaṃ śrīkhaṇḍāgurucandanaiḥ

51.40

nānāvidhaiśca ye puṣpairarcāṃ kurvanti śūlinaḥ /
niśi jāgaraṇaṃ kuryur dīpadānaṃ prayatnataḥ

51.41

dhūpanaivedyakaṃ dadyāt paṭhetpaurāṇikīṃ kathām /
tatra sthāne sthitā bhaktyā japaṃ kurvanti ye narāḥ

51.42

śrīsūktaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ pāvamānaṃ vṛṣākapim /
vedoktaiścaiva mantraiśca raudrīṃ vā bahurūpiṇīm

51.43

brāhmaṇān pūjayed bhaktyā pūjayitvā praṇamya ca /
nānāvidhair mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate

51.44

agnim ityādi jāpyāni ṛgvedī japate tu yaḥ /
rudrān puruṣasūktaṃ ca ślokādhyāyaṃ ca śukriyam

51.45

iṣetvā dikamantraughaṃ jyotirbrāhmaṇameva ca /
gāyatryaṃ vai madhu caiva maṇḍalabrāhmaṇāni ca

51.46

etāñjapyāṃstu yo bhaktyā yajurvedī japed yadi /
devavrataṃ vāmadevyaṃ puruṣarṣabhameva ca

51.47

bṛhadrathāntaraṃ caiva yo japed bhaktitatparaḥ /
sa prayāti naraḥ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ

51.48

pādaśaucaṃ tathābhyaṅgaṃ kurute yo 'tra bhaktitaḥ /
godāne caiva yatpuṇyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

51.49

brāhmaṇān bhojayet tatra madhunā pāyasena ca /
ekasmin bhojite vipre koṭir bhavati bhojitā

51.50

suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ dadyād bhaktyā dvijottame /
tarpitāstena devāḥ syur manuṣyāḥ pitaras tathā

51.51

candrasūryagrahe bhaktyā snānaṃ kurvanti ye narāḥ /
devārcanaṃ ye ca kuryur japaṃ homaṃ viśeṣataḥ /
dadyād dānaṃ yathāśakti brāhmaṇe vedapārage

51.52

aśvaṃ rathaṃ gajaṃ yānaṃ tulāpuruṣameva ca /
śakaṭaṃ yaḥ pradadyādvā saptadhānyaprapūritam

51.53

sayoktraṃ lāṅgalaṃ dadyādyuvānau tu dhuraṃdharau /
gobhūtilahiraṇyādi pātre dātavyam arcitam

51.54

apātre viduṣā kiṃcinna deyaṃ bhūtimicchatā /
yato 'sau sarvabhūtāni dadhāti dharaṇī kila

51.55

tato viprāya sā deyā sarvasasyaughamālinī /
athānyacchṛṇu rājendra godānasya tu yatphalam

51.56

yāvadvatsasya pādau dvau mukhaṃ yonyāṃ pradṛśyate /
tāvadgauḥ pṛthivī jñeyā yāvad garbhaṃ na muñcati

51.57

yena kenāpyupāyena brāhmaṇe tāṃ samarpayet /
pṛthvī dattā bhavet tena saśailavanakānanā

51.58

tārayenniyataṃ dattā kulānām ekaviṃśatim /
raupyakhurīṃ kāṃsyadohāṃ savastrāṃ ca payasvinīm

51.59

ye prayacchanti kṛtino graste sūrye niśākare /
teṣāṃ saṃkhyāṃ na jānāmi puṇyasyābdaśātair api

51.60

sarvasyāpi hi dānasya saṃkhyāstīha narādhipa /
candrasūryoparāge ca dānasaṃkhyā na vidyate

51.61

yatra gaur dṛśyate rājan sarvatīrthāni tatra hi /
tatra parva vijānīyānnātra kāryā vicāraṇā

51.62

punaḥ smṛtvā tu tattīrthaṃ yaḥ kuryād gamanaṃ naraḥ /
athavā mriyate yo 'tra rudrasyānucaro bhavet

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc