Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 176

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe kapileśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcasaptādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 176
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchenmahīpāla piṅgalāvartamuttamam /
tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ kāmikaṃ bhuvi durlabham

vācikaṃ mānasaṃ pāpaṃ karmajaṃ yatpurā kṛtam /
piṅgaleśvaramāsādya tatsarvaṃ vilayaṃ vrajet

tatra snānaṃ ca dānaṃ ca devakhāte kṛtaṃ nṛpa /
akṣayaṃ tadbhavetsarvamityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu samuddhṛtya śubhodakam /
muktaṃ tatra suraiḥ khātvā devakhātaṃ tato 'bhavat

yudhiṣṭhira uvāca:
kathaṃ tu devakhātaṃ tatsaṃjātaṃ dvijasattama /
surāḥ sarve kathaṃ tatra mumucur vāri tīrthajam /
sarvaṃ kathaya me vipra śravaṇe lampaṭaṃ manaḥ

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
yadā tu śūlaśuddhyarthaṃ rudro devagaṇaiḥ saha /
babhrāma pṛthivīṃ sarvāṃ kamaṇḍaludharaḥ śubhām

prabhāsādyeṣu tīrtheṣu snānaṃ cakruḥ surāstadā /
sarvatīrthotthitaṃ toyaṃ pātre vai nihitaṃ tu taiḥ

śūlabhedamanuprāpya śūlaṃ śuddhaṃ tu śūlinaḥ /
tatrotthamudakaṃ gṛhya āgatā bhṛgukacchake

tatrāpaśyaṃstato hyagniṃ ca piṅgalākṣaṃ ca rogiṇam /
tapasyugre vyavasitaṃ dhyāyamānaṃ maheśvaram

havirbhāgaistu viprāṇāṃ rājñāṃ caivāmayāvinām /
dṛṣṭvā tu bahurogārtamagniṃ devamukhaṃ surāḥ /
prāhuste sahitā devaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

devā ūcuḥ /
prasādaḥ kriyatāṃ śambho piṅgalasyāmayāvinaḥ /
yathā hi nīrujaḥ kāyo haviṣāṃ grahaṇakṣamaḥ /
punarbhavati piṅgastu tathā kuru maheśvara

īśvara uvāca:
bhobhoḥ surā hi tapasā tuṣṭo 'haṃ vo viśeṣataḥ /
vacanācca viśeṣeṇa dadāmyabhimataṃ varam

piṅgala uvāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa dīyate deva cepsitam /
candrādityau ca nayane kṛtvātra kalayā sthitaḥ

tathā punarnavaḥ kāyo bhavedvai mama śaṅkara /
tathā kuru virūpākṣa namastubhyaṃ punaḥ punaḥ

mārkaṇḍeya uvāca:
tataḥ sa bhagavāñchambhur mūrtimādityarūpiṇīm /
kṛtvā tu tasya tadrogam apānudata śaṅkaraḥ

tataḥ punarnavībhūtaḥ punaḥ provāca śaṅkaram /
atraiva sthīyatāṃ śambho tathaiva bhāskaraḥ svayam

prāṇināmupakārāya rogāṇāmupaśāntaye /
pāpānāṃ dhvaṃsanārthāya śreyasāṃ caiva vṛddhaye

evamuktastu bhagavānpiṅgalena mahātmanā /
avatāraṃ ca kṛtavān gīrvāṇān idam abravīt

īśvara uvāca:
muñcadhvamudakaṃ devāstīrthebhyo yatsamāhṛtam /
mama cottarataḥ kṛtvā khātaṃ devamayaṃ śubham

tatra nikṣipyatāṃ vāri sarvarogavināśanam /
sarvapāpaharaṃ divyaṃ sarvairapi surādibhiḥ

evamuktāḥ surāḥ sarve khātaṃ kṛtvā tathottare /
vayastriṃśatkoṭigaṇairmuktaṃ tattīrthajaṃ jalam

procuste sahitāḥ sarve virūpākṣapurogamāḥ /
yaḥ kaściddevakhāte 'sminmṛdālambhanapūrvakam

snānaṃ kṛtvā ravidine saṃsnāya narmadājale /
śrāddhaṃ kṛtvā pitṛbhyo vai dānaṃ dattvā svaśaktitaḥ

pūjayiṣyati piṅgeśaṃ tasya vāsastriviṣṭape /
bhaviṣyati surairuktaṃ śṛṇoti sakalaṃ jagat

āmayā bhuvi martyānāṃ kṣayarogavicarcikāḥ /
vyādhayo vikṛtākārāḥ kāsaśvāsajvarodbhavāḥ

ekadvitricaturthāhā ye jvarā bhūtasambhavāḥ /
ye cānye vikṛtā doṣā dadruśca kāmalaṃ tathā

dinaiste saptabhiryānti nāśaṃ snānair raverdine /
śatabhedaprabhinnā ye kuṣṭhā bahuvidhās tathā

śatamādityavārāṇāṃ snāyādaṣṭottaraṃ tu yaḥ /
sampūjya śaṅkaraṃ dadyāttilapātraṃ dvijātaye

naśyanti tasya kuṣṭhāni garuḍeneva pannagāḥ /
evamuktvā gatāḥ sarve tridaśāstridaśālayam

mārkaṇḍeya uvāca:
nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saritsu ca /
snānaṃ samācarennityaṃ naraḥ pāpaiḥ pramucyate

ṣaṣṭitīrthasahasreṣu ṣaṣṭitīrthaśateṣu ca /
yatphalaṃ snānadāneṣu devakhāte tato 'dhikam

devakhāteṣu yaḥ snātvā tarpayitvā pitḥnnṛpa /
pūjayed devadeveśaṃ piṅgaleśvaramuttamam

so 'śvamedhasya yajñasya vājapeyasya bhārata /
dvayoḥ puṇyamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā