Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 150
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe liṅgavārāhatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikonapañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 150
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchenmahārāja kusumeśvaramuttamam /
dakṣiṇe narmadākūle upapātakanāśanam
kāmena sthāpito devaḥ kusumeśvarasaṃjñitaḥ /
khyātaḥ sarveṣu lokeṣu devadevaḥ sanātanaḥ
kāmo manobhavo viśvaḥ kusumāyudhacāpabhṛt /
sa kāmān dadāti sarvān pūjito mīnaketanaḥ
tena nirdagdhakāyena cārādhya parameśvaram /
anaṅgena tathā prāptamaṅgitvaṃ narmadātaṭe
yudhiṣṭhira uvāca:
aṅgibhṛtasya nāśatvamanaṅgasya tu me vada /
na śrutaṃ na ca me dṛṣṭaṃ bhūtapūrvaṃ kadācana
etatsarvaṃ yathā vṛttamācakṣva dvijasattama /
śrotumicchāmi viprendra bhīmārjunayamaiḥ saha
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
ādau kṛtayuge tāta devadevo maheśvaraḥ /
tapaścacāra vipulaṃ gaṅgāsāgarasaṃsthitaḥ
tena sampāditā lokāstapasā sasurāsurāḥ /
jagmuste śaraṇaṃ sarve devadevaṃ śacīpatim
vyāpakaḥ sarvabhūtānāṃ devadevo maheśvaraḥ /
saṃtāpayati lokāṃstrīṃstannivāraya gopate
śrutvā tadvacanaṃ teṣāṃ devānāṃ balavṛtrahā /
cintayāmāsa manasā tapovighnāyacādiśat
apsarāṃ menakāṃ rambhāṃ ghṛtācīṃ ca tilottamām /
vasantaṃ kokilaṃ kāmaṃ dakṣiṇānilamuttamam
gatvā tatra mahādevaṃ tapaścaraṇatatparam /
kṣobhayadhvaṃ yathānyāyaṃ gaṅgāsāgaravāsinam
evamuktāstu te sarve devarājena bhārata /
devāpsaraḥsamopetā jagmuste harasannidhau
vasantamāse kusumākarākule mayūradātyūhasukokilākule /
pranṛtya devāpsaragītasaṃkule pravāti vāte yamanairṛtākule
tena saṃmūrchitāḥ sarve saṃsargācca khagottamāḥ /
madhumādhavagandhena sakinnaramahoragāḥ
yāvad ālokate tāvattadvanaṃ vyākulīkṛtam /
vīkṣate madanāviṣṭaṃ daśāvasthāgataṃ janam
devadevo 'pi devānām avasthātritayaṃ gataḥ /
sāttvikīṃ rājasīṃ rājaṃstāmasīṃ tāṃ śṛṇuṣva me
ekaṃ yogasamādhinā mukulitaṃ cakṣurdvitīyaṃ punaḥ pārvatyā jaghanasthalastanataṭe śṛṅgārabhārālasam /
anyaddūranirastacāpamadanakrodhānaloddīpitaṃ śambhorbhinnarasaṃ samādhisamaye netratrayaṃ pātu vaḥ
evaṃ dṛṣṭaḥ sa devena saśaraḥ saśarāsanaḥ /
bhasmībhūto gataḥ kāmo vināśaḥ sarvadehinām
kāmaṃ dṛṣṭvā kṣayaṃ yātaṃ tatra devāpsarogaṇāḥ /
bhītā yathāgataṃ sarve jagmuścaiva diśo daśa
kāmena rahitā lokāḥ sasurāsuramānavāḥ /
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurdevā indrapurogamāḥ
sīdamānaṃ jagad dṛṣṭvā tamūcuḥ parameṣṭhinam /
jānāsi tvaṃ jagaccheṣaṃ prabho maithunasambhavāt
prajāḥ sarvā viśuṣyanti kāmena rahitā vibho
etacchrutvā vacasteṣāṃ devānāṃ prapitāmahaḥ /
jagāma sahitas tatra yatra devo maheśvaraḥ
atoṣayajjagannāthaṃ sarvabhūtamaheśvaram /
stutibhistaṇḍakaiḥ stotrairvedavedāṅgasambhavaiḥ
tatas tuṣṭo mahādevo devānāṃ parameśvaraḥ /
uvāca madhurāṃ vāṇīṃ devānbrahmapurogamān
kiṃ kāryaṃ kaśca santāpaḥ kiṃ vāgamanakāraṇam /
devatānām ṛṣīṇāṃ ca kathyatāṃ mama māciram
devā ūcuḥ /
kāmanāśājjagannāśo bhavitāyaṃ carācare /
trailokyaṃ tvaṃ punaḥ śambho utpādayitum arhasi
etacchrutvā vacas teṣāṃ vimṛśya parameśvaraḥ /
cintayāmāsa kāmasya vigrahaṃ bhuvi durlabham
ājagāma tataḥ śīghram anaṅgo hyaṅgatāṃ gataḥ /
prāṇadaḥ sarvabhūtānāṃ paśyatāṃ nṛpasattama
tataḥ śaṅkhaninādena bherīṇāṃ niḥsvanena ca /
abhyanandaṃs tato devaṃ surāsuramahoragāḥ
namaste devadeveśa kṛtārthāḥ surasattamāḥ /
visarjitāḥ punarjagmur yathāgatam arindama
gateṣu sarvadeveṣu kāmadevo 'pi bhārata /
tapaścacāra vipulaṃ narmadātaṭamāśritaḥ
tapojapakṛśībhūto divyaṃ varṣaśataṃ kila /
mahābhūtairvighnakaraiḥ pīḍyamānaḥ samantataḥ
ātmavighnavināśārthaṃ saṃsmṛtaḥ kuṇḍaleśvaraḥ /
cakāra rakṣāṃ sarvatra śarapāte nṛpottama
tatastuṣṭo mahādevo dṛḍhabhaktyā varapradaḥ /
vareṇa chandayāmāsa kāmaṃ kāmavināśanaḥ
jñātvā tuṣṭaṃ mahādevamuvāca jhaṣaketanaḥ /
praṇataḥ prāñjalir bhūtvā devadevaṃ trilocanam
yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama /
atra tīrthe jagannātha sadā saṃnihito bhava
tatheti coktvā vacanaṃ devadevo maheśvaraḥ /
jagāmākāśamāviśya stūyamāno 'psarogaṇaiḥ
gate cādarśanaṃ deve kāmadevo jagadgurum /
sthāpayāmāsa rājendra kusumeśvarasaṃjñitam
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā hyupavāsaparāyaṇaḥ /
caitramāse caturdaśyāṃ madanasya dine 'thavā
prabhāte vimale prāpte snātvā pūjya divākaram /
tilamiśreṇa toyena tarpayet pitṛdevatāḥ
kṛtvā snānaṃ vidhānena pūjayitvā ca taṃ nṛpa /
piṇḍanirvapaṇaṃ kuryāt tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
sattrayājiphalaṃ yacca labhate dvādaśābdikam /
piṇḍadānātphalaṃ tacca labhate nātra saṃśayaḥ
aṅkullamūle yaḥ piṇḍaṃ pitḥnuddiśya dāpayet /
tasya te dvādaśābdāni tṛptiṃ yānti pitāmahāḥ
kṛmikīṭapataṅgā ye tatra tīrthe yudhiṣṭhira /
prāpnuvanti mṛtāḥ svargaṃ kiṃ punarye narā mṛtāḥ
saṃnyāsaṃ kurute yo 'tra jitakrodho jitendriyaḥ /
kusumeśe naro bhaktyā sa gacchecchivamandiram
tatra divyāpsarobhiśca devagandharvagāyanaiḥ /
krīḍate sevyamānastu kalpakoṭiśataṃ nṛpa
pūrṇe caiva tataḥ kāla iha mānuṣyatāṃ gataḥ /
jāyate rājarājendraiḥ pūjyamāno nṛpo mahān
surūpaḥ subhago vāgmī vikrānto matimāñchuciḥ /
jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvavyādhivivarjitaḥ
etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ tīrthakoṭiśatādhikam /
kusumeśeti vikhyātaṃ sarvadevanamaskṛtam
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0