Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 15

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye kalpānukathane kālarātrikṛtajagatsaṃharaṇavarṇanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 15
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato mātṛsahasraiśca raudraiśca parivāritā /
kālarātrir jagatsarvaṃ harate dīptalocanā

tatastā mātaro ghorā brahmaviṣṇuśivātmikāḥ /
vāyvindrānalakauberā yamatoyeśaśaktayaḥ

skandakroḍanṛsiṃhānāṃ vicarantyo bhayānakāḥ /
cakraśūlagadākhaḍgavajraśaktyṛṣṭipaṭṭiśaiḥ

khaṭvāṅgairulmukairdīptairvyacaranmātaraḥ kṣaye /
umāsaṃnoditā sarvāḥ pradhāvantyo diśo daśa

tāsāṃ caraṇavikṣepair huṅkārodgāranisvanaiḥ /
trailokyametatsakalaṃ vipradagdhaṃ samantataḥ

hāhāravākranditanisvanaiśca prabhinnarathyāgṛhagopuraiśca /
babhūva ghorā dharaṇī samantāt kapālakośākulakarburāṅgī

yadetacchatasāhasraṃ jambūdvīpaṃ nigadyate /
sarvameva tad ucchannaṃ samādhṛṣya nṛpottama

jambuṃ śākaṃ kuśaṃ krauñcaṃ gomedaṃ śālmalistathā /
puṣkaradvīpasahitā ye ca parvatavāsinaḥ

te grastā mṛtyunā sarve bhūtairmātṛgaṇaistathā /
mahāsurakapālaiśca māṃsamedovasotkaṭaiḥ

rudhirodgāraśoṇāṅgī mahāmāyā subhīṣaṇā /
pibantī rudhiraṃ tatra mahāmāṃsavasāpriyā

kapālahastā vikaṭā bhakṣayantī surāsurān /
nṛtyantī ca hasantī ca viparītā mahāravā

trailokyasaṃtrāsakarī vidyutsaṃsphoṭahāsinī /
saptadvīpasamudrāntāṃ bhakṣayitvā ca medinīm

tataḥ svasthānamagamadyatra devo maheśvaraḥ /
narmadātīram āśrityāvasanmātṛgaṇaiḥ saha

amarāṇāṃ kaṭe tuṅge nṛtyantī hasitānanā /
amarā devatāḥ proktāḥ śarīraṃ kaṭamucyate

taiḥ kaṭairāvṛto yasmāt parvato 'yaṃ nṛpottama /
chinnabhinnāsthinikarair vasāmedo'sraviplutaiḥ

amaraṃkaṭa ityevaṃ tena prokto manīṣibhiḥ /
mahāpavitro lokeṣu śambhunā sa vinirmitaḥ

nityaṃ saṃnihitastatra śaṅkaro hyumayā saha /
tato 'haṃ niyatastatra tasya pādāgrasaṃsthitaḥ

prahvaḥ praṇatabhāvena staumi taṃ nīlalohitam /
tatas tālakasampātair gaṇair mātṛgaṇaiḥ saha

saṃpranṛtyati saṃhṛṣṭo mṛtyunā saha śaṅkaraḥ /
khaṭvāṅgairulmukaiścaiva paṭṭiśaiḥ parighais tathā

māṃsamedovasāhastā hṛṣṭā nṛtyanti saṃghaśaḥ /
vāmanā jaṭilā muṇḍā lambagrīvoṣṭhamūrddhajāḥ

mahāśiśnodarabhujā nṛtyanti ca hasanti ca /
vikṛtairānanair ghorair arbhujolbaṇamukhādibhiḥ

amaraṃ kaṇṭakaṃ cakruḥ prāpte kālaviparyaye /
teṣāṃ madhye mahāghoraṃ jagatsantrāsakāraṇam

mṛtyuṃ paśyāmi nṛtyantaṃ taḍitpiṅgalamūrddhajam /
tasya pārśve sthitāṃ devīṃ vimalāmbarabhūṣitām

kuṇḍalodghuṣṭagaṇḍāṃ tāṃ nāgayajñopavītinīm /
vicitrairupahāraiśca pūjayantīṃ maheśvaram

apaśyaṃ narmadāṃ tatra mātaraṃ viśvavanditām /
nānātaraṅgāṃ sāvartāṃ suvelārṇavasaṃnibhām

mahāsaraḥsaritpātair adṛśyāṃ dṛśyarūpiṇīm /
vandyamānāṃ suraiḥ siddhairmunisaṅghaiśca bhārata

etasminnantare ghorāṃ saptasaptakasaṃjñitām /
mahāvīcyaughaphenāḍhyāṃ kurvantīṃ sajalaṃ jagat

dṛṣṭavānnarmadāṃ devīṃ mṛgakṛṣṇāmbarāṃ punaḥ /
sadhūmāśaninirhrādair vahantīṃ saptadhā tadā

iti saṃhāramatulaṃ dṛṣṭavānrājasattama /
naṣṭacandrārkakiraṇam abhūd etaccarācaram

mahotpātasamudbhūtaṃ naṣṭanakṣatramaṇḍalam /
alātacakravat tūrṇam aśeṣaṃ bhrāmayaṃstataḥ

vimānakoṭisaṃkīrṇaḥ sa kiṃnaramahoragaḥ /
mahāvātaḥ sanirghāto yenākampaccarācaram

rudravaktrātsamudbhūtaḥ saṃvarto nāma viśrutaḥ /
vāyuḥ saṃśoṣayāmāsa vitatan saptasāgarān

uddhūlitāṅgaḥ kapilākṣamūrddhajo jaṭākalāpair avabaddhamūrddhajaḥ /
mahāravo dīptaviśālaśūladhṛksa pātu yuṣmāṃśca dine dine haraḥ

śūlī dhanuṣmānkavacī kirīṭī śmaśānabhasmokṣitasarvagātraḥ /
kapālamālākulakaṇṭhanālo mahāhisūtrairavabaddhamauliḥ

sa gonasaughaiḥ pariveṣṭitāṅgo viṣāgnicandrāmarasindhumauliḥ /
pinākakhaṇṭūvāṅgakarālapāṇiḥ sa kṛttivāsā ḍamarupraṇādaḥ

sa saptalokāntaraniḥsṛtātmā mahabhujāveṣṭitasarvagātraḥ /
netreṇa sūryodayasannibhena pravālakāṅkūranibhodareṇa

sandhyābhraraktotpalapadmarāgasindūravidyutprakarāruṇena /
tatena liṅgena ca locanena cikrīḍamānaḥ sa yugāntakāle

hiraṇmayenaiva samutsṛjan sa daṇḍena yadvad bhagavān sameruḥ /
pādāgravikṣepaviśīrṇaśailaḥ kurvañjagat so 'pi jagāma tatra

saṃhartukāmastridivaṃ tvaśeṣaṃ pramuñcamāno vikṛtāṭṭahāsam /
jahāra sarvaṃ tridivaṃ mahātmā saṃkṣobhayanvai jagadīśa ekaḥ

taṃ devamīśānamajaṃ vareṇyaṃ dṛṣṭvā jagatsaṃharaṇaṃ maheśam /
sā kālarātriḥ saha mātṛbhiśca gaṇāśca sarve śivamarcayanti

nandī ca bhṛṅgī ca gaṇādayaśca taṃ sarvabhūtaṃ praṇamanti devam /
jāgadvaraṃ sarvajanasya kāraṇaṃ haraṃ smarārātim aharniśaṃ te