Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 131

131.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe devatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma triṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 131
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
narmadādakṣiṇe kūle nāgatīrthamanuttamam /
yatra siddhā mahānāgā bhaye jāte tato nṛpa

131.2

yudhiṣṭhira uvāca:
mahābhayānāṃ lokasya nāgānāṃ dvijasattama /
kathaṃ jātaṃ bhayaṃ tīvraṃ yena te tapasi sthitāḥ

131.3

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca yatsurāsuramānave /
tāta te viditaṃ sarvaṃ tena me kautukaṃ mahat

131.4

mama saṃtāpajaṃ duḥkhaṃ duryodhanasamudbhavam /
tava vaktrāmbujaughena plāvitaṃ nirvṛtiṃ gatam

131.5

śrutvā tava mukhodgītāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm /
bhūyo bhūyaḥ smṛtirjātā śravaṇe mama suvrata

131.6

na kleśatvaṃ dvije yuktaṃ na cānyo jānate phalam /
vidyādānasya mahataḥ śrāvitasya sutasya ca

131.7

evaṃ jñātvā yathānyāyaṃ yaḥ praśnaḥ pṛcchito mayā /
kathā tu kathyatāṃ vipra dayāṃ kṛtvā mamopari

131.8

mārkaṇḍeya uvāca:
yathā yathā tvaṃ nṛpa bhāṣase ca tathā tathā me sukhameti bhāratī /
śaithilyabhāvājjarayānvitasya tvatsauhṛdaṃ naśyati naiva tāta

131.9

kathayāmi yathāvṛttam itihāsaṃ purātanam /
kathitaṃ pūrvato vṛddhaiḥ pāramparyeṇa bhārata

131.10

dve bhārye kaśyapasyāstāṃ sarvalokeṣvanuttame /
garutmato vai vinatā sarpāṇāṃ kadrureva ca

131.11

aśvasaṃdarśanāt tābhyāṃ kalirūpaṃ vyavasthitam /
prabhātakāle rājendra bhāskarākāravarcasam

131.12

taṃ dṛṣṭvā vinatā rūpam aśvaṃ sarvatra pāṇḍuram /
atha tāṃ kadrūmavocatsā paśya paśya varānane

131.13

uccaiḥśravasaḥ sādṛśyaṃ paśya sarvatra pāṇḍuram /
dhāvamānam aviśrāntaṃ javena pavanopamam

131.14

taṃ dṛṣṭvā sahasā yāntam īrṣyābhāvena mohitā /
kṛṣṇaṃ matvā tathājalpattayā saha nṛpottama

131.15

vinate tvaṃ mṛṣā loke nṛśaṃse kulapāṃsani /
kṛṣṇaṃ cainaṃ vada śvetaṃ narakaṃ yāsyase param

131.16

vinatovāca:
satyānṛte tu vacane paṇo 'yaṃ te mamaiva tu /
sahasraṃ vatsarāndāsī bhaveyaṃ tava veśmani

131.17

tatheti te pratijñāya rātrau gatvā svakaṃ gṛham /
parityajya ubhe te tu krodhamūrchitamūrchite

131.18

bandhugarvasya gatvā tu kathayāmāsa taṃ paṇam /
kadrūrvinatayā sārddhaṃ yadvṛttaṃ pramadālaye

131.19

tacchrutvā bāndhavāḥ sarve kadrūputrāstathaiva ca /
na manyante hitaṃ kāryaṃ kṛtaṃ mātrā vigarhitam

131.20

akṛṣṇaḥ kṛṣṇatām amba kathaṃ gaccheddhayottamaḥ /
dāsatvaṃ prāpsyase tvaṃ hi paṇenānena suvrate

131.21

kadrūruvāca:
bhaveyaṃ na yathādāsī tatkurudhvaṃ hi satvaram /
viśadhvaṃ romakūpeṣu tasyāśvasya matirmama

131.22

kṣaṇamātraṃ kṛte kārye sā dāsī ca bhavenmama /
tataḥ svasthoragāḥ sarve bhaviṣyatha yathāsukham

131.23

sarpā ūcuḥ /
yathā tvaṃ jananī devi pannagānāṃ matā bhuvi /
tathāpi sā viśeṣeṇa vañcitavyā na karhicit

131.24

kadrūruvāca:
mama vākyamakurvāṇā ye kecidbhuvi pannagāḥ /
havyavāhamukhaṃ sarve te yāsyantyavicāritāḥ

131.25

etacchrutvā tu vacanaṃ ghoraṃ mātṛmukhodbhavam /
kecitpraviṣṭā romāṇi tathānye girisaṃsthitāḥ

131.26

kecitpraviṣṭā jāhnavyāmanye ca tapasi sthitāḥ

131.27

tato varṣasahasrānte tutoṣa parameśvaraḥ /
mahādevo jagaddhātā hyuvāca parayā girā

131.28

bho bhoḥ sarpā nivartadhvaṃ tapaso 'sya mahatphalam /
yamicchatha dadāmyadya nātra kāryā vicāraṇā

131.29

sarpā ūcuḥ /
kadrūśāpabhayādbhītā devadeva maheśvara /
tava pārśve vasiṣyāmo yāvadābhūtasamplavam

131.30

devadeva uvāca:
ekaścāyaṃ mahābāhurvāsukirbhujagottamaḥ /
mama pārśve vasennityaṃ sarveṣāṃ bhayarakṣakaḥ

131.31

anyeṣāṃ caiva sarpāṇāṃ bhayaṃ nāsti mamājñayā /
āplutya narmadātoye bhujagāste ca rakṣitāḥ

131.32

nāsti mṛtyubhayaṃ teṣāṃ vasadhvaṃ yatra cepsitam /
kadrūśāpabhayaṃ nāsti hyeṣa me vistaraḥ paraḥ

131.33

evaṃ dattvā varaṃ teṣāṃ devadevo maheśvaraḥ /
jagāmākāśamāviśya kailāsaṃ dharaṇīdharam

131.34

gate cādarśanaṃ deve vāsukipramukhā nṛpa /
sthāpayitvā tathā jagmurdevadevaṃ maheśvaram

131.35

tatra tīrthe tu yaḥ kaścit pañcamyāmarcayecchivam /
tasya nāgakulānyaṣṭau na hiṃsanti kadācana

131.36

mṛtaḥ kālena mahatā tatra tīrthe nareśvara /
śivasyānucaro bhūtvā vasate kālamīpsitam

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc