Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 118
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe trilocanatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptadaśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 118
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchettu rājendra tīrthaṃ paramaśobhanam /
indratīrthetivikhyātaṃ narmadādakṣiṇe taṭe
yudhiṣṭhira uvāca:
narmadādakṣiṇe kūle indratīrthaṃ kathaṃ bhavet /
śrotumicchāmi viprendra hyādimadhyāntavistaraiḥ
etacchrutvā tu vacanaṃ dharmaputrasya dhīmataḥ /
kathayāmāsa tadvattamitihāsaṃ purātanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
viśvāsayitvā suciraṃ dharmaśatruṃ mahābalam /
vṛtraṃ jitvātha hatvā tu gacchamānaṃ śacīpatim
niṣkrāmamāṇaṃ mārgeṇa brahmahatyā durāsadā /
ahorātramaviśrāntā jagāma bhuvanatrayam
yatoyato brahmahaṇaṃ yāti yānena śobhanam /
diśo bhāgaṃ suraiḥ sārddhaṃ tato hatyā na muñcati
brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaganāgamaḥ /
pātakānāṃ gatirdṛṣṭā na tu viśvāsaghātinām
pāpakarmamukhaṃ dṛṣṭvā snānadānairviśudhyati /
nārī vā puruṣo vāpi naiva viśvāsaghātinaḥ
evamādīni cānyāni śrutvā vākyāni devarāṭ /
vacanaṃ tadvidhairuktaṃ viṣādamagamatparam
tyaktvā rājyaṃ suraiḥ sārdhaṃ jagāma tapa uttamam /
putradāragṛhaṃ rājyaṃ vasūni vividhāni ca
phalānyetāni dharmasya śobhayanti janeśvaram /
phalaṃ dharmasya bhuñjeti suhṛtsvajanabāndhavāḥ
paśyatāṃ sarvam eteṣāṃ pāpamekena bhujyate /
paraṃ hi sukhamutsṛjya karśayanvai kalevaram
devarājo jagāmāsau tīrthānyāyatanāni ca /
gaṅgātīrtheṣu sarveṣu yāmuneṣu tathaiva ca
sārasvateṣu sarveṣu sāmudreṣu pṛthakpṛthak /
nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥsu ca
pāpaṃ na muñcate sarve paścāddevasamāgame /
revāprabhavatīrtheṣu kūlayor ubhayor api
pūjayanvai mahādevaṃ skandatīrthaṃ samāsadat /
tava sthitvopavāsaiśca kṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ
karśayanvai svakaṃ dehaṃ na lebhe śarma vai kvacit /
grīṣme pañcāgnimadhyastho varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ
ārdravāsāstu hemante cacāra vipulaṃ tapaḥ /
evaṃ tu tapatastasya indrasya viditātmanaḥ
vatsarāṇāṃ sahasrāṇi gatāni daśa bhārata /
tatastvekādaśe prāpte varṣe tu nṛpasattama
sahasā bhagavāndevastu tutoṣa parameśvaraḥ /
tathā brahmarṣayaḥ siddhā brahmaviṣṇupurogamāḥ
tatrājagmuḥ surāḥ sarve yatra devaḥ śatakratuḥ /
dṛṣṭvā samāgatān devān ṛṣīṃścaiva mahāmatiḥ
uvāca praṇato bhūtvā sarvadevapurohitaḥ /
viditaṃ sarvameteṣāṃ yathā vṛtravadhaḥ kṛtaḥ
yuṣmākaṃ cājñayā pūrvaṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
tathāpyevaṃ brahmahaṇaṃ matvā pāpasya kāriṇam
bhramantaṃ sarvatīrtheṣu brahmahatyā na muñcati /
na nandati jagatsarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
yathā vihīnacandrārkaṃ tathā rājyamanāyakam /
tasmātsarve suraśreṣṭhā vijñāpyaṃ mama samprati
kurvantu śakraṃ nirdoṣaṃ tathā sarve maharṣayaḥ /
bṛhaspatimukhodgīrṇaṃ śrutvā tadvacanaṃ śubham
tataḥ provāca bhagavānbrahmā lokapitāmahaḥ /
etatpāpaṃ mahāghoraṃ brahmahatyāsamudbhavam
daivatebhyo 'tha bhūtebhyaścaturbhāgaṃ kṣipāmyaham /
evaṃ muktvā kṣipaccaino jalopari mahāmatiḥ
avagāhya tataḥ peyā āpo vai nānyathā budhaiḥ /
dharāyāmakṣipadbhāgaṃ dvitīyaṃ padmasaṃbhavaḥ
abhakṣyā tena saṃjātā sadākālaṃ vasuṃdharā /
tadārdhamarddhaṃ nārīṇāṃ dvitīye 'hni yudhiṣṭhira
nikṣipya bhagavāndevaḥ punaranyajjagāda ha /
asaṃgrāhyā tvasaṃgrāhyā tena jātā rajasvalā
caturdināni sā prājñaiḥ pāpasya mahato mahāt /
caturthaṃ tu tato bhāgaṃ vibhajya parameśvaraḥ
kṛṣigorakṣyavāṇijyaiḥ śūdrasevākare dvije /
tato 'bhinandayāmāsuḥ sarve devā maharṣayaḥ
devendraṃ vāgbhir iṣṭābhir narmadājalasaṃsthitam /
vareṇa chandayāmāsa tatastuṣṭo maheśvaraḥ
varaṃ dāsyāmi deveśa varaṃ vṛṇu yathepsitam
indra uvāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama /
atra saṃsthāpayiṣyāmi sadā saṃnihito bhava
evamastviti coktvā taṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
jagmurākāśamāviśya stūyamānā maharṣibhiḥ
gateṣu devadeveṣu devarājaḥ śatakratuḥ /
sthāpayitvā mahādevaṃ jagāma tridaśālayam
indratīrthe tu yaḥ snātvā tarpayet pitṛdevatāḥ /
mahāpātakayukto 'pi mucyate sarvapātakaiḥ
indratīrthe tu yaḥ snātvā pūjayet parameśvaram /
so 'śvamedhasya yajñasya puṣkalaṃ phalam aśnute
etatte kathitaṃ sarvaṃ tīrthamāhātmyamuttamam /
śrutamātreṇa yenaiva mucyante pātakair narāḥ
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0