રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 118

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે ત્રિલોચનતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ સપ્તદશોત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 118
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર તીર્થં પરમશોભનમ્ ।
ઇન્દ્રતીર્થેતિવિખ્યાતં નર્મદાદક્ષિણે તટે

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
નર્મદાદક્ષિણે કૂલે ઇન્દ્રતીર્થં કથં ભવેત્ ।
શ્રોતુમિચ્છામિ વિપ્રેન્દ્ર હ્યાદિમધ્યાન્તવિસ્તરૈઃ

એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં ધર્મપુત્રસ્ય ધીમતઃ ।
કથયામાસ તદ્વત્તમિતિહાસં પુરાતનમ્

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
વિશ્વાસયિત્વા સુચિરં ધર્મશત્રું મહાબલમ્ ।
વૃત્રં જિત્વાથ હત્વા તુ ગચ્છમાનં શચીપતિમ્

નિષ્ક્રામમાણં માર્ગેણ બ્રહ્મહત્યા દુરાસદા ।
અહોરાત્રમવિશ્રાન્તા જગામ ભુવનત્રયમ્

યતોયતો બ્રહ્મહણં યાતિ યાનેન શોભનમ્ ।
દિશો ભાગં સુરૈઃ સાર્દ્ધં તતો હત્યા ન મુઞ્ચતિ

બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં સ્તેયં ગુર્વગનાગમઃ ।
પાતકાનાં ગતિર્દૃષ્ટા ન તુ વિશ્વાસઘાતિનામ્

પાપકર્મમુખં દૃષ્ટ્વા સ્નાનદાનૈર્વિશુધ્યતિ ।
નારી વા પુરુષો વાપિ નૈવ વિશ્વાસઘાતિનઃ

એવમાદીનિ ચાન્યાનિ શ્રુત્વા વાક્યાનિ દેવરાટ્ ।
વચનં તદ્વિધૈરુક્તં વિષાદમગમત્પરમ્

ત્યક્ત્વા રાજ્યં સુરૈઃ સાર્ધં જગામ તપ ઉત્તમમ્ ।
પુત્રદારગૃહં રાજ્યં વસૂનિ વિવિધાનિ ચ

ફલાન્યેતાનિ ધર્મસ્ય શોભયન્તિ જનેશ્વરમ્ ।
ફલં ધર્મસ્ય ભુઞ્જેતિ સુહૃત્સ્વજનબાન્ધવાઃ

પશ્યતાં સર્વમ્ એતેષાં પાપમેકેન ભુજ્યતે ।
પરં હિ સુખમુત્સૃજ્ય કર્શયન્વૈ કલેવરમ્

દેવરાજો જગામાસૌ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ ।
ગઙ્ગાતીર્થેષુ સર્વેષુ યામુનેષુ તથૈવ ચ

સારસ્વતેષુ સર્વેષુ સામુદ્રેષુ પૃથક્પૃથક્ ।
નદીષુ દેવખાતેષુ તડાગેષુ સરઃસુ ચ

પાપં ન મુઞ્ચતે સર્વે પશ્ચાદ્દેવસમાગમે ।
રેવાપ્રભવતીર્થેષુ કૂલયોર્ ઉભયોર્ અપિ

પૂજયન્વૈ મહાદેવં સ્કન્દતીર્થં સમાસદત્ ।
તવ સ્થિત્વોપવાસૈશ્ચ કૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણાદિભિઃ

કર્શયન્વૈ સ્વકં દેહં ન લેભે શર્મ વૈ ક્વચિત્ ।
ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિમધ્યસ્થો વર્ષાસુ સ્થણ્ડિલેશયઃ

આર્દ્રવાસાસ્તુ હેમન્તે ચચાર વિપુલં તપઃ ।
એવં તુ તપતસ્તસ્ય ઇન્દ્રસ્ય વિદિતાત્મનઃ

વત્સરાણાં સહસ્રાણિ ગતાનિ દશ ભારત ।
તતસ્ત્વેકાદશે પ્રાપ્તે વર્ષે તુ નૃપસત્તમ

સહસા ભગવાન્દેવસ્તુ તુતોષ પરમેશ્વરઃ ।
તથા બ્રહ્મર્ષયઃ સિદ્ધા બ્રહ્મવિષ્ણુપુરોગમાઃ

તત્રાજગ્મુઃ સુરાઃ સર્વે યત્ર દેવઃ શતક્રતુઃ ।
દૃષ્ટ્વા સમાગતાન્ દેવાન્ ઋષીંશ્ચૈવ મહામતિઃ

ઉવાચ પ્રણતો ભૂત્વા સર્વદેવપુરોહિતઃ ।
વિદિતં સર્વમેતેષાં યથા વૃત્રવધઃ કૃતઃ

યુષ્માકં ચાજ્ઞયા પૂર્વં બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
તથાપ્યેવં બ્રહ્મહણં મત્વા પાપસ્ય કારિણમ્

ભ્રમન્તં સર્વતીર્થેષુ બ્રહ્મહત્યા ન મુઞ્ચતિ ।
ન નન્દતિ જગત્સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

યથા વિહીનચન્દ્રાર્કં તથા રાજ્યમનાયકમ્ ।
તસ્માત્સર્વે સુરશ્રેષ્ઠા વિજ્ઞાપ્યં મમ સમ્પ્રતિ

કુર્વન્તુ શક્રં નિર્દોષં તથા સર્વે મહર્ષયઃ ।
બૃહસ્પતિમુખોદ્ગીર્ણં શ્રુત્વા તદ્વચનં શુભમ્

તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
એતત્પાપં મહાઘોરં બ્રહ્મહત્યાસમુદ્ભવમ્

દૈવતેભ્યો ઽથ ભૂતેભ્યશ્ચતુર્ભાગં ક્ષિપામ્યહમ્ ।
એવં મુક્ત્વા ક્ષિપચ્ચૈનો જલોપરિ મહામતિઃ

અવગાહ્ય તતઃ પેયા આપો વૈ નાન્યથા બુધૈઃ ।
ધરાયામક્ષિપદ્ભાગં દ્વિતીયં પદ્મસંભવઃ

અભક્ષ્યા તેન સંજાતા સદાકાલં વસુંધરા ।
તદાર્ધમર્દ્ધં નારીણાં દ્વિતીયે ઽહ્નિ યુધિષ્ઠિર

નિક્ષિપ્ય ભગવાન્દેવઃ પુનરન્યજ્જગાદ હ ।
અસંગ્રાહ્યા ત્વસંગ્રાહ્યા તેન જાતા રજસ્વલા

ચતુર્દિનાનિ સા પ્રાજ્ઞૈઃ પાપસ્ય મહતો મહાત્ ।
ચતુર્થં તુ તતો ભાગં વિભજ્ય પરમેશ્વરઃ

કૃષિગોરક્ષ્યવાણિજ્યૈઃ શૂદ્રસેવાકરે દ્વિજે ।
તતો ઽભિનન્દયામાસુઃ સર્વે દેવા મહર્ષયઃ

દેવેન્દ્રં વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિર્ નર્મદાજલસંસ્થિતમ્ ।
વરેણ છન્દયામાસ તતસ્તુષ્ટો મહેશ્વરઃ

વરં દાસ્યામિ દેવેશ વરં વૃણુ યથેપ્સિતમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ:
યદિ તુષ્ટો ઽસિ દેવેશ યદિ દેયો વરો મમ ।
અત્ર સંસ્થાપયિષ્યામિ સદા સંનિહિતો ભવ

એવમસ્ત્વિતિ ચોક્ત્વા તં બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
જગ્મુરાકાશમાવિશ્ય સ્તૂયમાના મહર્ષિભિઃ

ગતેષુ દેવદેવેષુ દેવરાજઃ શતક્રતુઃ ।
સ્થાપયિત્વા મહાદેવં જગામ ત્રિદશાલયમ્

ઇન્દ્રતીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્ પિતૃદેવતાઃ ।
મહાપાતકયુક્તો ઽપિ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

ઇન્દ્રતીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા પૂજયેત્ પરમેશ્વરમ્ ।
સો ઽશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય પુષ્કલં ફલમ્ અશ્નુતે

એતત્તે કથિતં સર્વં તીર્થમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।
શ્રુતમાત્રેણ યેનૈવ મુચ્યન્તે પાતકૈર્ નરાઃ