Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rāvaṇavadha · Chapter 4

4.1

nivṛtte bharate dhī-mānatre rāmas tapo-vanam
prapede, pūjitas tasmin daṇḍakāraṇyamīyivān.

4.2

aṭāṭyamāno 'raṇyānīṃ sa-sītaḥ saha-lakṣmaṇaḥ
balād bubhukṣuṇotkṣipya jahre bhīmena rakṣasā.

4.3

avāk-śirasamut-pādaṃ kṛtāntenā 'pi dur-damam
bhaṅktvā bhujau virādhā''khyaṃ taṃ tau bhuvi nicakhnatuḥ.

4.4

āṃhiṣātāṃ raghu-vyāghrau śarabhaṅgā''śramaṃ tataḥ
adhyāsitaṃ śriyā brāhmyā śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām.

4.5

puro rāmasya juhavāñcakāra jvalane vapuḥ
śarabhaṅgaḥ pradiśyā''rāt sutīkṣṇa-muniḥ-ketanam

4.6

"yūyaṃ samaiṣyathetyasmi nnāsiṣmahi vayaṃ vane,
dṛṣṭāḥ stha, svasti vo, yāmaḥ sva-puṇya-vijitāṃ gatim"

4.7

tasmin kṛśānu-sād-bhūte sutīkṣṇa-muni-sannidhau
uvāsa parṇa-śālāyāṃ bhramannaniśamā''śramān,

4.8

vaneṣu vāsateyeṣu nivasan parṇa-saṃstaraḥ
śayyotthāyaṃ mṛgān vidhyannātitheyo vicakrame

4.9

ṛg-yajuṣamadhīyānān sāmānyāṃśca samarcayan
bubhuje deva-sāt-kṛtvā śūlyamukhyaṃ ca hema-vān.

4.10

vasānas tantraka-nibhe sarvāṅgīṇe taru-tvacau
kāṇḍīraḥ khāḍgakaḥ śārṅgī rakṣan viprāṃstanutra-vān

4.11

hitvā''śitaṅgavīnāni phalair yeṣvāśitambhavam,
teṣvasau dandaśūkā'rir vaneśvānabhra nir-bhayaḥ.

4.12

vrātīna-vyāla-dīprā'straḥ sutvanaḥ paripūjayan
parṣadvalān mahā-brahmairāṭa naikaṭikā''śramān.

4.13

paredyavyadya pūrvedyuranyedyuś cā'pi cintayan
vṛddhi-kṣayau munīndrāṇāṃ priyaṃ-bhāvuka-tāmagāt.

4.14

ā-tiṣṭhad-gu japan sandhyā prakrāntāmāyatīgavam
prātastarāṃ patatribhyaḥ prabuddhaḥ praṇaman ravim.

4.15

dadṛśe parṇa-śālāyāṃ rākṣasyā 'bhīkayā 'tha saḥ,
bhāryoḍhaṃ tamavajñāya tasthe saumitraye'sakau.

4.16

dadhānā vali-bhaṃ madhyaṃ karṇa-jāha-vilocanā
vāka-tvacenā'ti-sarveṇa candra-lekheva pakṣatau

4.17

su-pād dvi-rad-nāsorūr mṛdu-pāṇi-talā'ṅguliḥ
prathimānaṃ dadhānena jaghanena ghanena sā

4.18

un-nasaṃ dadhatī vaktraṃ śuddha-dal-lola-kuṇḍalam
kurvāṇā paśyataḥ śaṃyūn sragviṇī su-hasā''nanā

4.19

prāpya cañcūryamāṇā patīyantī raghūttamam
anukā prārthayāñcakre priyā-kartuṃ priyaṃ-vadā.

4.20

"saumitre ! māmupāyaṃsthāḥ kamrāmicchur vaśaṃ-vadām
tvad-bhogīnāṃ saha-carīma-śaṅkaḥ puruṣā''yuṣam."

4.21

tāmuvāca sa-"gauṣṭhīne vane strī-puṃsa-bhīṣaṇe
a-sūryaṃ-paśya-rūpā tvaṃ kima-bhīrurarāryase.

4.22

mānuṣānabhilaṣyantī rociṣṇur divya-dharmiṇī
tvamapsarāyamāṇeha sva-tantrā kathamañcasi.

4.23

ugraṃ-paśyā''kulo 'raṇye śālīna-tva-vivarjitā
kāmuka-prārthanā-paṭvī pativatnī kathaṃ na vā.

4.24

rāghavaṃ parṇa-śālāyāmicchā 'nurahasaṃ patim,
yaḥ svāmī mama kāntā-vānaupakarṇika-locanaḥ

4.25

vapuś cāndanikaṃ yasya, kārṇaveṣṭakikaṃ mukham,
saṃgrāme sarva-karmīṇau pāṇī yasyaupajānukau.

4.26

baddho dur-bala-rakṣā'rthamasir yenopanīvikaḥ,
yaś cāpamāśmana-prakhyaṃ seṣuṃ dhatte'nya-dur-vaham.

4.27

jetā yajña-druhāṃ saṃkhye dharma-santāna-sūr vane
prāpya dāra-gavānāṃ yaḥ munīnāma-bhayaṃ sadā"

4.28

tato vāvṛtyamānā 'sau rāma-śālāṃ nyavikṣata,
"māmupāyaṃsta rāme"ti vadantī sā''daraṃ vacaḥ

4.29

"a-strīko 'sāvahaṃ strī-mān, sa puṣyati-tarāṃ tava
patir"ityabravīd rāmas"tameva vraja, mā mucaḥ."

4.30

lakṣmaṇaṃ 'sā vṛṣasyantī mahokṣaṃ gaurivā 'gamat
manmathā''yudha-sampāta-vyathyamāna-matiḥ punaḥ.

4.31

tasyāḥ sāsadyamānāyā lolūyā-vān raghūttamaḥ
asiṃ kaukṣeyamudyamya cakārā'pa-nasaṃ mukham.

4.32

"ahaṃ śūrpa-ṇakhā nāmnā nūnaṃ nā 'jñāyiṣi tvayā,
daṇḍo 'yaṃ kṣetriyo yena mayyapātī"ti sā 'bravīt.

4.33

paryaśāpsīd divi-ṣṭhā 'sau saṃdarśya bhaya-daṃ vapuḥ
apisphavac ca bandhūnāṃ ninaṅkṣur vikramaṃ muhuḥ

4.34

khara-dūṣaṇayor bhrātroḥ paryadeviṣṭa sā puraḥ,
vijigrāhayiṣū rāmaṃ daṇḍakāraṇya-vāsinoḥ

4.35

"kṛte saubhāgineyasya bharatasya vivāsitau
pitrā daurbhāgineyau yau, paśyataṃ ceṣṭitaṃ tayoḥ.

4.36

mama rāvaṇa-nāthāyā bhaginyā yuvayoḥ punaḥ
ayaṃ tāpasakād dhvaṃsaḥ, kṣamadhvaṃ, yadi vaḥ kṣamam.

4.37

a-saṃskṛtrima-saṃvyānāvanuptrima-phalāśinau
a-bhṛtrima-parīvārau paryabhūtāṃ tathāpi mām."

4.38

"śvaḥśreyasamavāptāsi" bhrātṛbhyāṃ pratyabhāṇi sā
prāṇivas tava mānā'rthaṃ, vrajā''śvasihi, mā rudaḥ.

4.39

jakṣimo 'naparādhe'pi narān naktaṃ-divaṃ vayam,
kutas-tyaṃ bhīru ! yat tebhyo druhyadbhyo 'pi kṣamāmahe."

4.40

tau caturdaśa-sāhasrabalau niryayatus tataḥ
pāraśvadhika-dhānuṣka-śāktika-prāsikā'nvitau.

4.41

atha sampatato bhīmān viśikhai rāma-lakṣmaṇau
bahu-mūrdhno dvi-mūrdhāṃśca tri-mūrdhāś cā 'hatāṃ mṛdhe.

4.42

tair vṛkṇa-rugṇa-sambhugna-kṣuṇṇa-bhinna-vipanna-kaiḥ.
nimagnodvigna-saṃhrīṇaiḥ papre dīnaiś ca medinī.

4.43

ke-cid vepathumāseduranye davathumuttamam,
sa-raktaṃ vamathuṃ kecid, bhrājathuṃ na ca ke-cana.

4.44

mṛgayumiva mṛgo 'tha dakṣiṇermā, diśamiva dāha-vatīṃ marāvudanyan,
raghu-tanayamupāyayau tri-mūrdho, viśabhṛdivogra-mukhaṃ patatri-rājam,

4.45

śita-viśikha-nikṛttakṛtsna-vaktraḥ kṣiti-bhṛdiva kṣiti-kampa-kīrṇa-śṛṅgaḥ
bhayamupanidadhe sa rākṣasānām a-khila-kula-kṣaya-pūrva-liṅga-tulyaḥ.

Original text: Rāvaṇavadha (= Bhaṭṭikāvya) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc