Ratnatrayaparīkṣā · Verses 278-297

seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ śivasyāvyabhicāriṇī
tatsambandhācchivo 'śeṣa kāryāṇāṃ heturucyate //

sa bindoravatīryāṇu sadāśivasamāvṛtaḥ
patikṛtyādhikāreṣu sadāśivamaheśvarān //

sampreṣayannaśeṣādhva mūrdhani bhrājate prabhuḥ
pañcasrotomukhaḥ śāntaḥ prabhuḥ śaktiśirāḥ śivaḥ //

dṛkkriyecchāviśālākṣo vijñānendukalānvitaḥ
īśānamūrdhā puṃvaktro daśadigbāhumaṇḍalaḥ //

aghorahṛdayo vāma guhyo jātatanūjjvalaḥ
pravṛttimānayaṃ devaḥ sakalaḥ sarvapāvanaḥ //

eka eva śivastadvac chaktirapyavikāriṇī
layabhogādhikāreṣu tau hi cinmātrarūpiṇau //

tathā hi vimalodāra gabhīre cinmahodadhau
svātmani pravilīyante tenaike samadhiṣṭhitāḥ //

śivena nibhṛtātmīya śaktayo 'nye viśerate
samāliṅgya mahāmāyām apare vṛttiśālinīm //

tatsamparkiasukhaikāgra buddhayo bhogalampaṭāḥ
tathā pare paravyoma samāśrityādhvamūrdhani //

kurvanti pañcakṛtyāni patyurājñānuvartinaḥ
tataḥ sa teṣāmeko 'pi layabhogādhikāriṇām //

adhiṣṭhātṛtayā bhedam aupacārikamṛcchati
tadvadeva matā śaktis tayorbhedo 'dhunocyate //

śuddhe 'dhvani śivaḥ kartā kāraṇaṃ śaktirāśritā
samāśrayaḥ sa vijñeyaḥ svaniṣṭhaghanacinmayaḥ //

sā tu saṃvidaśeṣārtha grahaṇe lampaṭodayā
paramaiśvaryarūpā ca mahimā vyāptirūpiṇī //

maheśvaro mahāneṣa sarvārthavyāpakastayoḥ
parānapekṣaṃ rūpaṃ yad vijñānaṃ śivasaṃjñitam //

tasya śaktiṃ parāpekṣaṃ rūpamāhurvipaścitaḥ
ākāradvayasaṃvittir aśeṣasyāpi vastunaḥ //

parāpekṣānapekṣābhyām asti śaktiḥ śivāśrayā
nityoditānavacchinna vibhūterīśvarasya yat //

śeyādhiṣṭheyakāryādau na tu hetvādikaṃ param
tena śaktiḥ parāpekṣaṃ rūpamīśasya yujyate //

na sarvasya parāpekṣaṃ rūpamātramasau bhavet
kāryaputrādirūpāṇām anyathaivopalambhanāt //

na tu nirviṣayaṃ jñānaṃ tadeva viṣayagrahaḥ
virodhenātha paryāyān naivamapyavināśi yat //

naśvarāṇāmayaṃ dharmo yaḥ kāle nānyathodayaḥ
avināśi ca tannityam iṣṭamasmād vibhidyate //