Ratnamālāvadāna · Part 301320

trikāye vīryam utthāpya carantu buddhaśāsane // Rm_30.80{82} //
kiṃ kāyena vinā dharmaṃ vācāpi kiṃ vinā guṇaṃ /
manaso kiṃ vinā vīryyaṃ kiṃ vīryaṃ saṃvaraṃ vinā // Rm_30.81{83} //
yathā puṣpaṃ tathā dehaṃ yathā pakvaphalaṃ tanuḥ /
kṣaṇāc cyutvāyate bhumau tathā kiṃ śobhate tanuḥ // Rm_30.82{84} //
kumbhakārakṛtaṃ yadvan mṛnmayaṃ māmabhājanaṃ /
tadvad dehaṃ kṣaṇadhvaṃsi matvā carantu saṃvaraṃ // Rm_30.83{85} //
kadalīstambhasaṃkāśaṃ nissāraṃ bhedano sahaṃ /
matvā dehaṃ samutthāya carantu saugataṃ vṛsaṃ // Rm_30.84{86} //
phenapiṇḍopamaṃ kāyaṃ nirguṇaṃ kṣaṇabhaṃguraṃ /
matvā vīryamahotsāhaṃ dhṛtvā caraṃtu saṃvaraṃ // Rm_30.85{87} //
āyurdehe sthiraṃ naiva tṛṇaṃ patragatāmbuvat /
matvā saṃbodhisaṃprāptyai carantu saugataṃ vrataṃ // Rm_30.86{88} //
ye saugatavrataṃ dhṛtvā caraṃti bodhilabdhaye /
durgatiṃ na gachaṃti gachaṃti sadgatiṃ sadā // Rm_30.87{89} //
tasmād ichaṃti ye bhadraṃ saṃsāre bodhisādhanaṃ /
te triratnaṃ sadā bhaktyā bhajaṃtu śaraṇaṃ gatāḥ // Rm_30.88{90} //
triratnabhajanotpannaṃ puṇyaṃ na kṣiṇute kvacit /
etatpuṇyabalenaiva jīyate sarvapātakaṃ // Rm_30.89{91} //
puṇyam eva jaganmitraṃ pāpa eva jagadripuḥ /
tat puṇyamitram ārādhya jayaṃtu pāpakaṃ ripuṃ // Rm_30.90{92} //
puṇyavān puruṣaḥ śreṣṭhaḥ sarvatra jagate sadā /
yathābhilaṣitaṃ saukhyaṃ bhuktvā yāṃti sukhāvatiṃ // Rm_30.91{93} //
ity evaṃ bhagavān āha śrutvā te sarvasāṃghikāḥ /
satyam iti paribuddhvā praceruḥ saugataṃ vrataṃ // Rm_30.92{94} //
etan me guruṇākhyātaṃ tathā tatra mayocyate /
tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ śubhe vṛṣe // Rm_30.93{95} //
prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ /
śubhe dharme pratiṣṭhāpya pālanīyāḥ sadādarāt // Rm_30.94{96} //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhavet sadā /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_30.95{97} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ /
tathety uktvā praṇatvā ca prābhyanadat sapārṣadaḥ // Rm_30.96{98} //
anityatāsūtram idaṃ subhāṣyaṃ śṛṇvanti ye cāpi narāḥ prasannāḥ /
sukhāni bhuktvā śubhadharmaraktāḥ samyāṃti cānte sugatālaye te // Rm_30.97{99} //
++ iti śrīratnāvadānatatve 'nityatāsūtraṃ parisamāptam ++
XXXI Pretībhūtāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjaliḥ puraḥsthitaḥ /
upaguptaṃ tam ānamya mudaivaṃ punar abravīt // Rm_31.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /

tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_31.2{2} //
iti saṃprārthite rājñā sa yatīśaḥ prasannadhīḥ /
tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_31.3{3} //
śṛṇu sādhu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // Rm_31.4{4} //
tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ /
sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // Rm_31.5{5} //
puraikasamaye tatra śrāvastyā bahir āśrame /
jetavane mahodyāne vihāre maṇimaṃḍite // Rm_31.6{6} //
sarvasatvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan /
saddharmaṃ samupādiśya vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_31.7{7} //
tatra te bhikṣavo 'rhantaḥ sāṃghikāś cailakā api /
bodhisatvā mahāsatvāḥ sarvasatvahitārthinaḥ // Rm_31.8{8} //
bhikṣuṇyaḥ śuddhaśīlāś ca vratinaś ca śubhāśayāḥ /
triratnasevakāḥ śrāddhā upāsakā upāsikāḥ // Rm_31.9{9} //
sarve 'pi sāṃghikās tatra saddharmaṃ śrotum āgatāḥ /
kramāt taṃ śrīghanaṃ natvā kṛtvā tridhā pradakṣiṇāṃ // Rm_31.10{10} //
tat sabhāyāṃ krameṇaiva puraskṛtya samaṃtataḥ /
kṛtāṃjalipuṭo dṛṣṭvā samupatasthur ādarāt // Rm_31.11{11} //
tadā tatra sureṃdrāś ca saśakrojamaheśvaraḥ /
sarve 'pi lokapālāś ca sasainyabalavāhanaḥ // Rm_31.12{12} //
asurendrāḥ sasainyāś ca yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ /
rākṣasā garuḍā nāgāḥ siddhā vidyādharādayaḥ // Rm_31.13{13} //
evam anye 'pi lokāś ca brāhmaṇāś ca maharṣayaḥ /
yatayo yoginaś cāpi tīrthikāś ca tapaśvinaḥ // Rm_31.14{14} //
rājānaḥ kṣatriyāś cāpi nṛpo rājakumārakāḥ /
vaiśyāś ca maṃtriṇaḥ śreṣṭhā amātyāś ca mahājanāḥ // Rm_31.15{15} //
senānyaḥ sabalāś cāpi gṛhasthāḥ paurikā janāḥ /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca dhaninaḥ śilpino 'pi ca // Rm_31.16{16} //
anye jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api /
evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāṃchinaḥ // Rm_31.17{17} //
sarve tatra samāyātā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya kramān mudā // Rm_31.18{18} //
tataḥ sarve 'pi te natvā puraskṛtya samaṃtataḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_31.19{19} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
bodhicaryāṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_31.20{20} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ /
saṃbodhisādhanotsāhaṃ labdhvā saṃmumudur bhṛśaṃ // Rm_31.21{21} //
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastye yo gṛhādhipaḥ /

āḍhyo mahādhanaḥ śrāddhaḥ śrīmāñc chrīdopamaḥ kṛtī // Rm_31.22{22} //
sa tadā tatra saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ /
draṣṭuṃ jetāśrame ramye vihāre samupācarat // Rm_31.23{23} //
tatra sabhāsamāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ /
dṛṣṭvā sa muditaḥ śreṣṭhī praṇatvā samupācarat // Rm_31.24{24} //
tatra pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā sāṃjalir mudā /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ purataḥ samupāśrayat // Rm_31.25{25} //
taṃ dṛṣṭvā samupāsīnaṃ bhagavān sa munīśvaraḥ /
matvā tasyāśayaṃ śuddham āryasatyam upādiśat // Rm_31.26{26} //
tadāryasatyam ākarṇya sa śreṣṭhī pratibodhitaḥ /
saṃsāraviratas tatra pravrajituṃ samaichata // Rm_31.27{27} //
tatra sa suprasannātmā śreṣṭhī mudā samutthitaḥ /
sāṃjalis taṃ muniṃ natvā pravrajyāṃ samayācata // Rm_31.28{28} //
bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
tat pravrajyāṃ vrataṃ mahyaṃ kṛpayā dātum arhati // Rm_31.29{29} //
iti saṃprārthite tena dṛṣṭvā sa bhagavān muniḥ /
tasyāśayaṃ viśuddhatvaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_31.30{30} //
yadi śrāddhāsti te vatsa saugataśāsane vrate /
ehi cara samādhāya brahmacaryaṃ vratottamaṃ // Rm_31.31{31} //
ity uktvā sa jagacchāstā savyahastena tac chiraḥ /
saṃspṛṣṭvā śāsane bauddhe śreṣṭhinaṃ taṃ samagrahīt // Rm_31.32{32} //
tatra pravrajitas tena munīndreṇa sa muṇḍitaḥ /
khikkhirīpātradhṛg bhikṣu rarāja cīvarāvṛtaḥ // Rm_31.33{33} //
tataḥ sa bhikṣur ātmajño lābhī lokābhipūjitaḥ /
āgṛhītapariṣkārā labdhadravyaṃ samācinot // Rm_31.34{34} //
tallabdhaṃ saṃcitaṃ dravyaṃ sa saha brahmacāribhiḥ /
saṃvibhāgaṃ guroḥ kiṃcid apy akarot kadā cana // Rm_31.35{35} //
tathā sa matsarākrāntahṛdayo duritāśayaḥ /
svayam eva prabhuṃjānaḥ kiṃcin naiva dadau kvacit // Rm_31.36{36} //
tataḥ sa samaye kāladharmayukto rujāturaḥ /
tad dravyasaṃcayaṃ smṛtvā nitaḥ pretālayaṃ yayau // Rm_31.37{37} //
pretībhūto 'pi sa smṛtvā tad dravyasaṃcayaṃ punaḥ /
svakoṣṭhālaya āgatya tasthau svāsana āśrayan // Rm_31.38{38} //
tatas te bhikṣavaḥ sarve tatkoṣṭhe taṃ mṛtakaṃ yatiṃ /
dṛṣṭvā gaṇḍīṃ parāhatya saṃskārtuṃ vidhi cārcayan // Rm_31.39{39} //
tato nītvā bahirdeśe saṃskṛtya vahnināpitaṃ /
tataḥ pratyāgatāḥ sarve tat koṣṭhadvāram āyayuḥ // Rm_31.40{40} //
tatas tal layanadvāraṃ vimucya pātracīvaraṃ /
pratyaveksitum ālabdhās taṃ pretaṃ samapaśyata // Rm_31.41{41} //
taṃ pretaṃ vikṛtaṃ pātraṃ dhṛtaṃ cīvaraprāvṛtaṃ /

dṛṣṭvā te bhikṣavaḥ sarve samudvignā vicerire // Rm_31.42{42} //
tatas te bhikṣavaḥ sarve bhagavataḥ purogatāḥ /
etat sarvapravṛttāṃtaṃ praṇatvā saṃnyavedayat // Rm_31.43{43} //
tac chrutvā bhagavāṃs tasya pretasyānugrahārthataḥ /
sa lokodvejanārthaṃ ca tad deśaṃ samupācarat // Rm_31.44{44} //
tatrāsau preta ārāt taṃ bhagavaṃtam upāgataṃ /
dvātriṃsallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaṃ // Rm_31.45{45} //
śatasūryyādhikodbhāsaṃ vyāmābhāsam alaṃkṛtaṃ /
ratnāṃgam iva bhadrāṃśaṃ dadarśa śrīghanaṃ muniṃ // Rm_31.46{46} //
tatra sa preta ālokya lajjāvibheditāśayaḥ /
prarudan sāṃjalir natvā tasthau prasāditāśayaḥ // Rm_31.47{47} //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ pretaṃ saṃprasāditaṃ /
brahmagambhīranirghoṣavacasā paryabhāṣata // Rm_31.48{48} //
bhadramukha tvayaivaitad ātmavadhāya durdhiyā /
pātracīvaram ādhāya caritaṃ saṃvaraṃ vṛthā // Rm_31.49{49} //
yenāpāyasamutpannaḥ pretībhūto durākṛtiḥ /
kim idānīṃ ruditvātra svakṛtaṃ paribhuktavān // Rm_31.50{50} //
sādhv atra sāṃprataṃ cittaṃ prasādaya mamāntike /
asmāc cāpi pariṣkāradravyāc cittaṃ virāgaya // Rm_31.51{51} //
mā haivetaḥ punaḥ kālaṃ kṛtvā yāsyasi nairaye /
tat saṃghe śaraṇaṃ gaccha tena tvaṃ sadgatiṃ vraje // Rm_31.52{52} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa preta utthitaḥ /
sa pātracīvaraṃ dravyaṃ saṃghebhyo nirayātayat // Rm_31.53{53} //
tataḥ saṃghān praṇatvaiva bhagavatpādayo pure /
nipatya svakṛtaṃ pāpaṃ dideśa sāṃjalir mudā // Rm_31.54{54} //
bhagavan nātha sarvajña yat pāpaṃ prakṛtaṃ mayā /
mātsaryākrāntacittena mahāmūḍhena durdhiyā // Rm_31.55{55} //
tat sarvaṃ sāṃprataṃ śāstar darśayāmi bhavatpuraḥ /
tat kṣamasvāparādhaṃ me prasīdatu bhavān guruḥ // Rm_31.56{56} //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa kṛpānvitaḥ /
tat pretaṃ sudṛśālokya samapaśyac ciraṃ mudā // Rm_31.57{57} //
tataś ca bhagavāṃs tasya tadupāyavimuktaye /
sadgatipreraṇārthena dakṣiṇām evam ādiśat // Rm_31.58{58} //
etaddānād dhi yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ tvam avāpnuyāḥ /
uttiṣṭha kṣipram etasmāt pretalokāt sudāruṇāt // Rm_31.59{59} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā pretaḥ sa moditaḥ /
tatheti pratinaṃditvā natvānumodito 'bhavat // Rm_31.60{60} //
tataḥ sa bhagavāṃs tasya pretasya śubhasādhanaṃ /
saddharmaṃ samupādiśya sasaṃghaḥ svāśraye yathā // Rm_31.61{61} //
tathā sa preta ākarṇya saddharmaṃ taj jinoditaṃ /

triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bheje nityaṃ prabodhitaḥ // Rm_31.62{62} //
tataḥ kāle samāghrātaḥ ca preto jvaradāhitaḥ /
triratnasmaraṇaṃ kṛtvā mṛto yayau yamālayaṃ // Rm_31.63{63} //
tataḥ pretaḥ sa satpuṇyais triratnasmaraṇodbhavaṃ /
yamena preritas tasmāt pretamaharddhike yāyau // Rm_31.64{64} //
tatrāpi sa samutpanne vismitas taṃ munīśvaraṃ /
smṛtvā nityaṃ sadā bheje śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ // Rm_31.65{65} //
tataḥ so cintayed evaṃ kutaḥ kutrāham āgataḥ /
kena puṇyānubhāvena mahatsaukhyaṃ labhe nv iti // Rm_31.66{66} //
iti ciṃtāhate tasya cittapuṇyānubhāvataḥ /
triratnasmaraṇāt puṇyād iti mene sa puṇyabhāk // Rm_31.67{67} //
tataś cāsau parijñāya triratnabhajanotsukaḥ /
saṃbuddhadarśanaṃ karttuṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_31.68{68} //
aho mayā sukhaṃ labdhaṃ tat saṃbuddhaprasādataḥ /
tad idāniṃ munīṃdraṃ taṃ draṣṭum arhāmi sarvathā // Rm_31.69{69} //
ity evaṃ manasā dhyātvā so 'pi pretamaharddhikaḥ /
snātva śuddhāmvaro divyaratnālaṃkārabhūṣitaḥ // Rm_31.70{70} //
paṃcagaṃdhaviliptāṃgaṃ pariśuddhāśayaḥ śuciḥ /
pūjāpaṃcopahārāṇi dhṛtvā jetāśrame 'sarat // Rm_31.71{71} //
tatra jetāśrame bhābhir avabhāsya samaṃtataḥ /
vihāre śrīghanaṃ draṣṭuṃ muditaḥ samudācarat // Rm_31.72{72} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvānaṃditaḥ sa kṛtāṃjaliḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya purataḥ samupācarat // Rm_31.73{73} //
tatas taṃ sugataṃ nāthaṃ samabhyarcya pramoditaḥ /
natvā sa sāṃjalir dharmaṃ śrotum ekāṃta āśrayat // Rm_31.74{74} //
tataḥ sa bhagavāṃs tasya dṛṣṭvā cittaṃ viśodhitaṃ /
bodhicaryāṃ samārabhya saddharmam evam ādiśat // Rm_31.75{75} //
śṛṇu sādho 'tra saṃsāre sukhaduḥkhārthakāraṇaṃ /
vakṣyāmy etat parijñāya samādhāya śubhe cara // Rm_31.76{76} //
yaḥ pumān atra saṃsāre satsaukhyaṃ sarvadechati /
sa ādau śraddhayā bhaktyā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_31.77{77} //
sarvasatvahitārthena dānaṃ dadyād yathepsitaṃ /
etatpuṇyavipākaṃ saṃbodhau me pariṇāmayet // Rm_31.78{78} //
itthaṃ kṛtaṃ pradānaṃ yat tad vipāke mahat phalaṃ /
kramād vṛddhitaraṃ yāyān na kṣiṇuyāt kadā cana // Rm_31.79{79} //
etat puṇyaparītātmā cakravarttī narādhipaḥ /
śāstā dharmādhipo rājā bodhisatvaḥ sudhīr bhavet // Rm_31.80{80} //
tadāpi sa mahādātā sarvasatvahitechayā /
triratnabhajaṇaṃ kṛtvā dadyād dānaṃ yathepsitaṃ // Rm_31.81{81} //
etatpuṇyavipākena sa viśuddhāśayaḥ sudhīḥ /

suśīlasaṃvaraṃ dhṛtvā triratnaṃ sarvadā bhajan // Rm_31.82{82} //
etatpuṇyavipākena sa bhavet tridaśādhipaḥ /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnaṃ sarvadā bhajan // Rm_31.83{83} //
sarvasatvahitārthena śīlapāramitā caran /
tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai manasā pariṇāmayet // Rm_31.84{84} //
etatpuṇyavipākena sa suyāmādhipo bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // Rm_31.85{85} //
sarvasatvahitārthena kṣāṃtipāramitā caran /
saṃbodhipadalābhāya tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // Rm_31.86{86} //
etatpuṇyavipākena sa bhavet tuṣitādhipaḥ /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_31.87{87} //
sarvasatvahitārthena vīryyapāramitodyataḥ /
saṃbodhipadasaṃprāptyai tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // Rm_31.88{81!} //
etatpuṇyavipākaiḥ sa nirmāṇaratiyo bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyatat // Rm_31.89{82} //
sarvasatvahitārthena dhyānapāramitārataḥ /
saṃbodhijñānasaṃprāptyai tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // Rm_31.90{83} //
etatpuṇyavipākaiḥ sa vaśavartīśvaro bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajano rataḥ // Rm_31.91{84} //
sarvasatvahitārthena prajñāpāramitārataḥ /
tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai manasā pariṇāmayet // Rm_31.92{85} //
etatpuṇyavipākena sa brahmādhipatir bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnārāgaṇodyataḥ // Rm_31.93{86} //
sarvasatvahitārthāya samupāyavidhānadhṛk /
tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai cetasā pariṇāmayet // Rm_31.94{87} //
etatpuṇyavipākena mahābrahmādhipo bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnārādhanodyataḥ // Rm_31.95{88} //
sarvasatvahitārthāya praṇidhānasamāhitaḥ /
tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai sarvathā pariṇāmayet // Rm_31.96{89} //
etatpuṇyavipākena sa maheśādhipo bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // Rm_31.97{90} //
sarvasatvahitārthena balapāramitodyataḥ /
tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai pradhyānaṃ pariṇāmayet // Rm_31.98{91} //
etatpuṇyavipākena bodhisatvādhipo bhavet /
tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnasaṃprasāditaḥ // Rm_31.99{92} //
sarvasatvahitārthasya jñānapāramitārataḥ /
tatpuṇyair bodhisaṃprāpto dharmarājo jino bhavet // Rm_31.100{93} //
tataḥ sa sugataḥ śāstā jagannātho vināyakaḥ /
sarvajño 'rhan mahābhijñas tathāgato munīśvaraḥ // Rm_31.101{94} //
tato māragaṇāñ jitvā bodhicaryāṃ prakāśayan /

sarvasatvāñ chubhe sthāpya nirvṛtaḥ saugatiṃ vrajet // Rm_31.102{95} //
evaṃ matvātra saṃsāre ya ichati śivāṃ gatiṃ /
sa evaṃ śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // Rm_31.103{96} //
sarvasatvahitārthena karotu dānam ādarāt /
tataḥ kramāt sa tatpuṇyaiḥ sarvāḥ pāramitā api // Rm_31.104{97} //
paripūrya mahābhijñā prāpto bodhim avāpnuyāt /
iti matvā śubhe nityaṃ caritavyaṃ śubhārthibhiḥ // Rm_31.105{98} //
śubhena sadgatiṃ yāyā pāpena durgatīṃ vrajet /
pāpas tu jāyate lobhāt mātsaryamalināśrayāt // Rm_31.106{99} //
vopakārāṃ sukhecho 'pi na kiṃ cit sukham āpnuyāt /
sarvadā durmatir duṣṭo durgatinirayāśrayaḥ // Rm_31.107{100} //
saddharmmanindako mūḍho pāpakarmarato bhavet /
tasmāt mātsaryyam utsṛjya sarvasatvahitārthabhṛt /
saṃbodhipraṇidhiṃ kṛtvā caren nityaṃ susaṃvare // Rm_31.108{1} //
etatpuṇyavipākena saṃsārasukhabhāk sadā /
triratnabhajanotsāhī bodhicaryārato bhavet // Rm_31.109{2} //
tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ /
śivāṃ bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_31.110{3} //
evaṃ tvaṃ vā parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
bodhicittaṃ samādhāya cara nityaṃ susaṃvare // Rm_31.111{4} //
tathā te sarvadā bhadraṃ bhaven nityaṃ samantataḥ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_31.112{5} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa paribodhitaḥ /
tatheti hi pratiśrutvā prābhyanaṃdat prasāditaḥ // Rm_31.113{6} //
tataḥ sa taṃ jagannāthaṃ praṇatvā sāṃjalir mudā /
tridhā pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā svālaye 'carat // Rm_31.114{7} //
tatra prāptaḥ prasannātmā so 'pi pretamaharddhikaḥ /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā pracaran sarvadā mudā // Rm_31.115{8} //
tad rātrau tatprabhāṃ dṛṣṭvā bhikṣavo vismayānvitāḥ /
sarve te prātar utthāya natvāpṛchan munīśvaraṃ // Rm_31.116{9} //
bhagavan nātha sarvajña ko 'dya rātrāv ihāgataḥ /
etad vṛttaṃ samākhyāya sarvān naḥ paribodhaya // Rm_31.117{10} //
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ /
tān sarvān sāṃghikān dṛṣṭvā bodhayitum upādiśat // Rm_31.118{11} //
śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yo 'dya rātrāv ihāgataḥ /
etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ pravakṣyāmi suvistaraṃ // Rm_31.119{12} //
yo 'sau śreṣṭhī mahāśrāddhaḥ saugate śāsane mudā /
śraddhayā pravrajitvātra brahmacaryaṃ mudā caran // Rm_31.120{13} //
pravrajitaḥ sa mātsaryaparibhūto durāśayaḥ /
labdhadravyaṃ na kasmai cid dadau kiñcit kadā cana // Rm_31.121{14} //

kevalaṃ saṃcayaṃ kṛtvā koṣṭhāgāre nidhāya tat /
guptīkṛtvā prayatnena vyabhajan naiva kiṃ cana // Rm_31.122{15} //
tataḥ kāle samāghrāte dhyātvā tad dravyasaṃcayaṃ /
mṛtaḥ pretālayotpannaḥ pretodbhavad bhayānakaḥ // Rm_31.123{16} //
tad dravyasaṃcayaṃ smṛtvā mātsaryākulitāśayaḥ /
punaḥ pratyāgatas tatra svālaye saṃnyaṣīdata // Rm_31.124{17} //
tatra taṃ saṃsthitaṃ pretaṃ dṛṣṭvāhaṃ samupācaran /
āryadharmam upādiśya prābodhayaṃ prasādayan // Rm_31.125{18} //
tataḥ sa suprasannātmā sasaṃghasya mamāṃtike /
sa pātracīvaraṃ sarvaṃ taddravyaṃ nirayātayat // Rm_31.126{19} //
etatpuṇyānubhāvena triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
kāle tataḥ paricyutvā pretamaharddhiko 'bhavat // Rm_31.127{20} //
tatra sa suprasannātmā smṛtvā ratnatrayaṃ mudā /
matsaddharmāmṛtaṃ pātum iha rātrau samāgataḥ // Rm_31.128{21} //
sa saddharmāmṛtaṃ pītvā mamāntike prasāditaḥ /
saṃbodhisādhanotsāhī muditaḥ svālaye 'carat // Rm_31.129{22} //
yo 'yaṃ śreṣṭhī na cānyo hi rātrāv iha samāgataḥ /
yat sa mṛto 'bhavat pretas mātsaryaduritāśrayāt // Rm_31.130{23} //
tasmāt mātsaryam uddhṛtya tyajantu śubhavāṃchinaḥ /
mātsaryaṃ hi trilokeṣu pāpamūlaṃ nigadyate // Rm_31.131{24} //
evaṃ matvātra saṃsāre duḥkhākaraṃ sukhāṃtakaṃ /
mātsaryaṃ sumaduṣṭaṃ ripuṃ jayata sarvathā // Rm_31.132{25} //
mātsaryaṃ jīyate yair hi samuddhṛtya svamānasāt /
te eva mānino vīrāḥ śūrāḥ prājñā vicakṣaṇāḥ // Rm_31.133{26} //
ye ca jetuṃ na mātsaryaṃ śaknuvaṃti kathaṃ cana /
kiṃ te śūrā vijetāro virā na kleśabhojinaḥ // Rm_31.134{27} //
yeṣāṃ na jāyate citte mātsaryan duḥkṛtākaraṃ /
te eva sukhino virā jayinaḥ kleśaghātakāḥ // Rm_31.135{28} //
yāvan na jīyate citte mātsaryaṃ duritāśayaṃ /
tāvat kiṃ te suvīrā vā kṣaṇāt kleśānucāriṇaḥ // Rm_31.136{29} //
ye ca kleśavaśā vīrā na te dhīrā vicakṣaṇāḥ /
kṣaṇāt kiṃ cin nimitteti careyur vikṛtāśayāḥ // Rm_31.137{30} //
tatas te kleśasaṃtaptā mūḍhā rāgāgnidāhitāḥ /
duṣṭāḥ krodhāgnisaṃdagdhāḥ saṃpaśyeyur na kiṃ cana // Rm_31.138{31} //
tatas te 'ndhā ivāloke careyur na ca satpathe /
kumārga eva saṃraktāḥ pracareyuḥ pramāditāḥ // Rm_31.139{32} //
tato durjanasaṃraktā māracaryānucāriṇaḥ /
asanmitropadeśena pracareyur mṛṣādṛśaḥ // Rm_31.140{33} //
tataḥ saddharmanindāṃ kṛtvā dānādi saṃcare /
vighnaṃ kartuṃ samudyogaṃ kuryur nityaṃ samāhitāḥ // Rm_31.141{34} //

tatas te pāpino duṣṭā unmattā iva tāyinaḥ /
svayaṃ naṣṭāḥ parāṃś cāpi nāśayeyuḥ pravaṃcakāḥ // Rm_31.142{35} //
tatas te kleśasaṃtaptā mahopāyānurāgiṇaḥ /
sughorāṇi pāpāni kuryāttiḥ śaṃkitāśayāḥ // Rm_31.143{36} //
tato bhakṣam apīchaṃtaṃ bhuktvāgamye 'pi saṃratāḥ /
viparītasamācārāḥ pracāreyur virodhitāḥ // Rm_31.144{37} //
tatas te pātakālīḍhā mahāduḥkhābhighātitāḥ /
tīvrātivedanāghrātā mṛtā yāyur yamālayaṃ // Rm_31.145{38} //
tatra yamo mahārājā dṛṣṭvā taṃ duritāśayaṃ /
sahasā karmaśāsibhyaḥ samarpya saṃpracodayan // Rm_31.146{39} //
tatra tair yamadūtās tāṃ gṛhītvā sahasā balāt /
yathā karmānusāreṇa śāsayeyur yathāvidhiṃ // Rm_31.147{40} //
tatra te daivabhogyāṃ bhuktvā bhoktuṃ samaṃtataḥ /
coditā yamadūtaiś ca bhrameyur narakeṣv api // Rm_31.148{41} //
tatra te daivabhogyāni bhuktvātitīvraduḥkhitāḥ /
asahyavedanākrāṃtā niṣīdeyuḥ prakheṭitāḥ // Rm_31.149{42} //
evaṃ te daivabhogyāṃ bhuktvā tathā ciraṃ sadā /
narakān narake gatvā duḥkhāny evāśnuyu vabha // Rm_31.150{43} //
yadā te daivayogānte tīvrātivedanāhatāḥ /
triratnasaṃsmṛtiṃ kṛtvā praṇameyuḥ samānatāḥ // Rm_31.151{44} //
tadā tān sugatān dṛṣṭvā kṛpayā saṃpracoditāḥ /
dṛkprabhābhiḥ samuddhṛtya preṣayeyuḥ surālaye // Rm_31.152{45} //
tatra te sukhasaṃpannāḥ smṛtvā ratnatrayaṃ mudā /
sarvadā śaraṇaṃ kṛtvā pracareyuḥ samāhitāḥ // Rm_31.153{46} //
tathaitatpuṇyapākena saṃbuddhaśāsane gatāḥ /
śraddhayā satkṛtiṃ kṛtvā śṛṇuyur dharmam ādarāt // Rm_31.154{47} //
tat saddharmāmṛtāsvādaṃ labdhvā te parimoditāḥ /
bodhicittaṃ samāsādya prakuryu dānam ādarāt // Rm_31.155{48} //
tatas tatpuṇyapākena suśīlāḥ saṃvarodyatāḥ /
sarvasatvahitaṃ kṛtvā sādhayeyuḥ śubhāṃ cariṃ // Rm_31.156{49} //
tato vīryabalenaiva jitvā kleśagaṇān ripūn /
tatas te vimalātmāno dhyātvā yogasamāhitāḥ // Rm_31.157{50} //
prajñābdhipāram āsādya jñānaratnam avāpnuyuḥ /
tato māragaṇāṃ jitvā pariśuddhās trimaṇḍalāḥ // Rm_31.158{51} //
samyakṣaṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_31.159{52} //
evaṃ matvātra saṃsāre mātsaryaṃ mūlam enasāṃ /
bodhicittāsinochitvā caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_31.160{53} //
tato vo maṃgalaṃ nityaṃ bhaved bhave samaṃtataḥ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // Rm_31.161{54} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sāṃghikā mudā /

sarve 'pi pratibuddhitvā prābhyanaṃdan prasāditāḥ // Rm_31.162{55} //
iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
evaṃ tvaṃ nṛpa mātsaryyaṃ tyaktvā cara śubhe sadā // Rm_31.163{56} //
prajāś cāpi tvayā rājan bodhayitvā prayatnataḥ /
bodhicaryāśayāḥ kṛtvā pratiṣṭhāpyāḥ śubhe sadā // Rm_31.164{57} //
evaṃ te sarvadā bhadraṃ bhaved bhave samaṃtataḥ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_31.165{58} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_31.166{89!} //
pretībhūtāvadānaṃ duritahṛtamataiḥ śreṣṭhino lobhino ye śṛṇvaṃti śravayaṃti pramuditamanasaḥ śraddhayedaṃ manuṣyāḥ /
mātsaryaṃ te vihāya trimaṇiśaraṇagāḥ sarvasatvānurāgā dānaṃ datvā prasannāḥ satataśubhacarā yānti buddhālayaṃ te // Rm_31.167{60} //
++ iti śrīratnāvadānatatve pretībhūtāvadānaṃ samāptam ++
XXXII Virūpāvadāna
athāśoko maharājaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayec caivam ādarāt // Rm_32.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad yathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_32.2{2} //
iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_32.3{3} //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi tava dharmapravṛddhaye // Rm_32.4{4} //
tad yathaivaṃ puraikasmin samaye sa munīśvaraḥ /
bhagavāṃ trijagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // Rm_32.5{5} //
sarvajñaḥ sākyasiṃho 'rhaṃ chrāvstyā bahir āśrame /
jetodyāne vihāre 'smin vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_32.6{6} //
tadā tatra sabhāmadhye siṃhāsane sumaṃḍite /
sarvasatvahitārthena dharmam ādeṣṭum āśrayat // Rm_32.7{7} //
tatra te bhikṣavaḥ sarve bhikṣuṇyo 'pi samāgatāḥ /
yatinaś cailakāś caivam upāsakā upāsikāḥ // Rm_32.8{8} //
vratino bodhisatvāś ca saṃbodhiguṇalālasāḥ /
nirgranthās tīrthikāś cāpi tāpasāś ca maharṣayaḥ // Rm_32.9{9} //
brahmaśakrādayo devā lokapālā maharddhikāḥ /
daityā yakṣāś ca gaṃdharvāḥ kinnarāś cāpi rākṣasāḥ // Rm_32.10{10} //
siddhā vidyādharāś cāpi nāgāś ca garuḍā api /
sādhyā grahāḥ satārāś ca vasavaś cāpsarogaṇāḥ // Rm_32.11{11} //
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi nṛpā rājakumārakāḥ /
vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyāḥ śreṣṭhinaś ca mahājanāḥ // Rm_32.12{12} //
gṛhasthā vaṇijaḥ sārthavāhāś ca dhanino 'pi ca /
śilpinaḥ paurikāś cāpi jānapadāś ca nairgamāḥ // Rm_32.13{13} //
grāmyāḥ kārpaṭikāś cāpi saddharmaśravaṇārthinaḥ /

sarve te samupāgatya vihāre samupāviśan // Rm_32.14{14} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sarve te saṃprasāditāḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya purataḥ samupācaran // Rm_32.15{15} //
tatra sarve 'pi te lokāḥ samabhyarcya yathākramaṃ /
taṃ munīndraṃ praṇatvaiva dharmaṃ śrotum upāśrayan // Rm_32.16{16} //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupāśritān /
bodhicaryāṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_32.17{17} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te tridaśādayaḥ /
lokāḥ satyam iti jñātvā prābhyanandan prabodhitāḥ // Rm_32.18{18} //
tasminn avasare tatra śrāvastyāḥ pauriko gṛhī /
āsīn mahādhanaḥ śrīmāñ chṛdopamo mahājanaḥ // Rm_32.19{19} //
sa svakulasamārāmāṃ svakuladharmacāriṇīṃ /
kāṃtāṃ bhāryyāṃ samānīya samyakvyūhe yathāvidhiḥ // Rm_32.20{20} //
tataḥ sa kāmasaṃraktaḥ sukāminyā tayā saha /
yathechayā sukhaṃ bhuktvā reme nityaṃ pracoditaḥ // Rm_32.21{21} //
tatas tasya gṛhasthasya yathākāmaṃ prabhuṃjataḥ /
samaye sā satī bhārya garbhitābhūt kṛśāṃgikā // Rm_32.22{22} //
tataḥ sā samaye 'sūta dārakaṃ durbhagākṛtiṃ /
durvarṇaṃ duritākāraṃ virūpaṃ vikṛtāśrayaṃ // Rm_32.23{23} //
dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ mātā bhinnāśayā viṣeditāḥ /
kiṃ īdṛg ātmajenāpi dhig mām iti vyaciṃtayat // Rm_32.24{24} //
tataḥ sa janakaḥ śrutvā taṃ jātaṃ vikṛtāśrayaṃ /
virūpaṃ durbhagākāram ity evaṃ samaciṃtayat // Rm_32.25{25} //
aho kiṃ prakṛtaṃ pāpaṃ janmāṃtare purā mayā /
yenāyaṃ durbhagākāro virūpo jāyate sutaḥ // Rm_32.26{26} //
tad atra kiṃ mayopāyaṃ karttavyaṃ nāpi manyate /
dhig māṃ yena sute jāte lajjayā me sukhaṃ hṛtaṃ // Rm_32.27{27} //
tathāpi kiṃ kariṣyāmi daivāt me jāyate hy ayaṃ /
tad virūpo 'pi putro 'yaṃ pālanīyo mayātmajaḥ // Rm_32.28{28} //
iti bhartroditaṃ śrutvā sā bhāryyāpy evam abravīt /
yad ābhyāṃ prakṛtaṃ pāpaṃ tatphalaṃ bhujyate khalu // Rm_32.29{29} //
yad abhāvi na tad bhogyaṃ bhāvi cen na tad anyathā /
sarvatra bhāvino bhogyaṃ bhuṃjate sarvajaṃtavaḥ // Rm_32.30{30} //
tad atrāham imaṃ bālaṃ pālayeyaṃ prayatnataḥ /
ity uktvā sā vibhinnāsyā nārī tasthau pralajjitā // Rm_32.31{31} //
taṃ virūpaṃ sutaṃ jātaṃ vīkṣya sa janako 'pi ca /
lajjāvidīrṇacitto 'bhūn nirutsāhaviṣāditaḥ // Rm_32.32{32} //
hā mayā kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ manyate na bhavāṃtare /
yato 'yaṃ dārako jāto virūpo durbhagākṛtiḥ // Rm_32.33{33} //
tathāpi kiṃ kariṣyāmi daivān no jāyate hy ayaṃ /

daivabhogyaṃ prabhoktavyaṃ sarvair api hi jaṃtubhiḥ // Rm_32.34{34} //
avaśyaṃ bhāvino bhavanti sarvadehināṃ /
tad ayaṃ svātmajo bālaḥ pālanīyotmayā mayā // Rm_32.35{35} //
iti dhyātvā pitā so 'thadṛṣṭvā tasya śiśor mukhaṃ /
lajjayā pratibhinnāsyas tasthau daivānucintayan // Rm_32.36{36} //
tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ sa ca /
pitāsya nāma vikhyāte kuruteti samabravīt // Rm_32.37{37} //
tatas te jñātayaḥ sarve saṃkṛtvā samataṃ tathā /
tad gṛhasthaṃ samāmaṃtrya pura evam upādiśan // Rm_32.38{38} //
gṛhapate virūpo 'yaṃ putro yat tava jāyate /
tasmād bhavatun āmnāyaṃ prasiddho bālako bhuvi // Rm_32.39{39} //
tataḥ snehād virūpo 'sau mātrā yatnena pālitaḥ /
krāmāt puṣṭo vivṛddhābhūd hradastham iva paṃkajaṃ // Rm_32.40{40} //
tadā yadā kumāratvaṃ prāptaḥ sa vikṛtāśrayaṃ /
svarūpaṃ darppaṇe dṛṣṭvā virūpo lajjito 'bhavat // Rm_32.41{41} //
tato jehrīyamāno 'sau virūpaḥ parimohitaḥ /
pāpaciṃtāparitātmā manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_32.42{42} //
hā mayā kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ yenāhaṃ duritākṛtiḥ /
kiṃ mamānena kāyena mṛtyuṃ me 'tra varaṃ dhruvaṃ // Rm_32.43{43} //
kiṃ kariṣye virūpo 'haṃ kva yāsyāmi durākṛtiḥ /
kiṃ mamānena jīvena kevalaṃ duḥkhabhoginā // Rm_32.44{44} //
tad atrāhaṃ gṛhaṃ tyaktvā vanodyāne samāśrayan /
saṃbuddhaṃ sugataṃ dhyātvā mṛtyuṃ gaccheya muktaye // Rm_32.45{45} //
avaśyam eva sarveṣāṃ jaṃtūnaṃ maraṇaṃ bhave /
tan mamedṛg virūpo 'smin śarīre jīvite spṛhā // Rm_32.46{46} //
yady atrāhaṃ ciraṃ jīvī nindito duḥkham āpnuyāṃ /
tad buddhaṃ sugataṃ dhyātvā tiṣṭheyaṃ prāṇamuktaye // Rm_32.47{47} //
tat saṃbuddhaṃ jinaṃ dhyātvā mṛto 'haṃ yadi sāṃprataṃ /
tat puṇyaḥ paritātmā sugatiṃ gacheya sarvathā // Rm_32.48{48} //
ye buddhaṃ sugataṃ smṛtvā gachanti mṛtyum ātmanā /
durgatiṃ te na gachanti samyānty eva sukhāvatīṃ // Rm_32.49{49} //
tasmāt te sudhiyaḥ santaḥ tyaktvā yāyāt kulaṃ gṛhaṃ /
saṃbuddhasmaraṇaṃ dhyātvā tiṣṭhanti nirjane vane // Rm_32.50{50} //
tathāhaṃ tat samālokya saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
samādhāya sadā smṛtvā vaseyaṃ vijane vane // Rm_32.51{51} //
ity evaṃ manasā dhyātvā virūpaḥ sa prasannadhīḥ /
sa saṃpadaṃ gṛhaṃ tyaktvā jīrṇodyānaṃ samāśrayat // Rm_32.52{52} //
tatrodyāne vivikte sa parṇakuṭṭiṃ samāśrayan /
bhagavantam anusmṛtvā tasthau dhyānasamāhitaḥ // Rm_32.53{53} //
tadā sa bhagavāñ chāstā taṃ tathā sthitaṃ /

viśuddhāśayam ālokya samuddhartuṃ samudyataḥ // Rm_32.54{54} //
tataḥ sa bhagavān nātho bhikṣusaṃghasamanvitaḥ /
tatrodyāne virūpaṃ taṃ paśyan bhāsvān upācarat // Rm_32.55{55} //
tatprabhāparispṛṣṭo 'sau virūpaḥ satsukhānvitaḥ /
vismitas taṃ samāyātaṃ sasāṃghikam apaśyata // Rm_32.56{56} //
taṃ munīṃdraṃ samālokya virūpaḥ sa vimohitaḥ /
jehrīyamāna utthāya parāyituṃ tato 'carat // Rm_32.57{57} //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā virūpaṃ taṃ parāyitaṃ /
sahasarddhyā diśo mārge nirudhyābhyatiṣṭhata // Rm_32.58{58} //
tathā nirudhyamānaḥ sa virūpas tena śāsinā /
parāyituṃ prayatnena na śaśāka kathaṃ cana // Rm_32.59{59} //
sa parikhinnātmā virūpo lajjitāśayaḥ /
parṇakuṭṭisamāsīnaṃs tasthau bhīto divāndhavat // Rm_32.60{60} //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā nilīnaṃ lajjayāsane /
saṃnirodhasamāpattiṃ samādhiṃ vidadhe tadā // Rm_32.61{61} //
tataḥ sa bhagavañ chāstā tat samādheḥ samutthitaḥ /
svayaṃ virūpam ātmānaṃ nirmāya vikṛtāśrayaṃ // Rm_32.62{62} //
bhojanapūrṇam ādāya śarāvaṃ mṛnmayaṃ tataḥ /
śanais tasya virūpasya parṇakuṭṭyantike 'carat // Rm_32.63{63} //
tatra taṃ samupāyātaṃ virūpaṃ vikṛtāśrayaṃ /
sa virūpaḥ samālokya harṣita evam abravīt // Rm_32.64{64} //
svāgataṃ bho sahāye hi kutra gantum ihāgataḥ /
tiṣṭhātrāvāṃ sadāvāse vatsyāvahe sukhānvitā // Rm_32.65{65} //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa virūpadhṛk /
tvāṃ draṣṭum ihāyāmi proktveti samupāśrayet // Rm_32.66{66} //
tatra sthitaḥ kathāṃ kṛtvā bhagavān sa virūpadhṛk /
dadau tasmai virūpāya surasāmṛtabhojanaṃ // Rm_32.67{67} //
tat pradattaṃ prabhuktvānnaṃ sa virūpaḥ sa moditaḥ /
tatkṣaṇāt paripuṣṭāṅgo babhūva prīṇitendriyaḥ // Rm_32.68{68} //
tataḥ sa bhagavāñ chāstā dṛṣṭvā taṃ saṃpramoditaṃ /
svarūpeṇa sthitas tatra vyarājat saṃprabhāsayan // Rm_32.69{69} //
taṃ saumyabhadrarūpāṅgaṃ śrīghanaṃ śubhiteṃdriyaṃ /
sa virūpaḥ samālokya vismitaś caivam abravīt // Rm_32.70{70} //
aho kathaṃ bhavaty evam abhirūpataro bhavān /
kasya puṇyavipākān tad vaktum arhati me puraḥ // Rm_32.71{71} //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
bodhayituṃ virūpaṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_32.72{72} //
mahāvidyāsti me sādho saṃbodhisādhanottamā /
cittaprasādasaṃjātajananyākhyā mahebalaḥ // Rm_32.73{73} //
tasyā eva prabhāvena bhavāmy ahaṃ śubheṃdriyaḥ /

samaṃtabhadrarūpāṅgaḥ sarvasatvamanoharaḥ // Rm_32.74{74} //
ity ādiśya munīndraḥ sa bhagavāṃs tatra śubhāsane /
saddharmaṃ samupādestuṃ samāśrayat prabhāsayan // Rm_32.75{75} //
tatas te sāṃghikāḥ sarve saumyarūpāḥ śubheṃdriyāḥ /
parivṛtya munīndraṃ taṃ puraskṛtyopatasthire // Rm_32.76{76} //
tān sarvān samupāsīnān saumyarūpāñ chubhendriyān /
dṛṣṭvā taṃ sugataṃ matvā babhūva vismayānvitaḥ // Rm_32.77{77} //
aho bhāgya mayā labdhaṃ mahatpuṇyam ihādhunā /
yan mamārthe munīndro 'yaṃ sasāṃghika upāgataḥ // Rm_32.78{78} //
nūnam atra munīndro 'yaṃ matkarmaparicoditaḥ /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sasaṃghaḥ kṛpayāgataḥ // Rm_32.79{79} //
tad aham asya munīndrasya śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya saugataṃ dharmaṃ śrotum arhe samāhitaḥ // Rm_32.80{80} //
ity evaṃ manasā dhyātvā virūpaḥ sa pramoditaḥ /
upetya sāṃjalir natvā taṃ munīndram upāśrayat // Rm_32.81{81} //
tadā tasya virūpasya buddhapuṇyānubhāvataḥ /
lakṣmī prādurabhūt tatra divyabhogapradāyinī // Rm_32.82{82} //
tadā so 'bhūd virūpo 'pi divyābhirūpasundaraḥ /
pariśuddhatrikāyo 'pi sadguṇārtho śubhāṃśikaḥ // Rm_32.83{83} //
tataḥ so 'tiprasannātmā dṛṣṭvaitat mahad adbhutaṃ /
mudā tasya muneḥ pādau vavande sa kṛtāṃjaliḥ // Rm_32.84{84} //
tataḥ utthāya taṃ nāthaṃ bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ /
samālokya prasannātmā prārthayat sa samādarāt // Rm_32.85{85} //
bhagavan bhavatā śāstaḥ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
prādurbhūtātra me lakṣmī bhavāmi yātisuṃdaraḥ // Rm_32.86{86} //
tad etan mahad āścaryaṃ dṛṣṭvā me rocate manaḥ /
bhavatāṃ śaraṇe sthitvā carituṃ saṃvaraṃ sadā // Rm_32.87{87} //
tad atra bhagavan nātha kṛpayā buddhaśāsane /
anvāhṛtya śubhe dharme niyoktuṃ māṃ samarhati // Rm_32.88{88} //
śraddhayāhaṃ jagannātha bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ /
pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā cariṣye 'tra samāhitaḥ // Rm_32.89{89} //
iti tat saṃprārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
tasya śuddhāśayam ālokya samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_32.90{90} //
yadi vāṃchāsti te vatsa carituṃ saugataṃ vrataṃ /
pitur ājñāṃ samāsādya prāgacha dāsyate tadā // Rm_32.91{91} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa pratiharṣitaḥ /
mudā tasya muneḥ pādau praṇatvaiva tato 'carat // Rm_32.92{92} //
tatra sa svagṛhe gatvā pādau pituḥ kṛtāṃjaliḥ /
praṇatvā purataḥ sthitvā prāvadad evam ādarāt // Rm_32.93{93} //
tatodyāne virūpo 'ham iti lajjāviṣāditaḥ /

parṇakuṭyāṃ samāsīno dhyatvā vasāmi yogavit // Rm_32.94{94} //
tatra sa bhagavān buddhaḥ sasaṃghaḥ svayam āgataḥ /
bodhayitvāmṛtaṃ bhogyaṃ dadāti samupāyavit // Rm_32.95{95} //
tad dattam amṛtaṃ bhuktvā bhavāmi suṃdarākṛtiḥ /
lakṣmīś cāpi samudbhūtā mamaivaṃ jāyate śubhaṃ // Rm_32.96{96} //
etat sarvaṃ munīndrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
nānyathā hīti vijñāya prasīda sugate sadā // Rm_32.97{97} //
evam etat mahaccitraṃ dṛṣṭvā me saṃprasāditaṃ /
mano 'dya śāsane bauddhe carituṃ rocate vrataṃ // Rm_32.98{98} //
etatsaṃprārthanāṃ kartum ihāhaṃ prāgato mudā /
tad atra kṛpayā tāta tad anujñāṃ pradehi me // Rm_32.99{99} //
etatpuṇyavibhāgena tvaṃ cāpi sugatīṃ vrajeḥ /
tatra ca sarvadā saukhyaṃ bhuktvā yāyāj jinālayaṃ // Rm_32.100{100} //
iti matvā prasīdātra mā kuruṣva mano 'nyathā /
śraddhayānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me // Rm_32.101{1} //
iti saṃprārthitaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ savismayaḥ /
pitā taṃ svātmajaṃ dṛṣṭvā sucirād evam abravīt // Rm_32.102{2} //
aho hi bhāgyavān putra puṇyavāñchābhi sāṃprataṃ /
yato 'sau kṛpayopetya buddhat tvām abhirakṣati // Rm_32.103{3} //
tat te 'sti yadi vāñchati carituṃ saugataṃ vrataṃ /
taṃ buddhaśaraṇaṃ gatvā vrataṃ cara samāhitaḥ // Rm_32.104{4} //
iti pitroditaṃ śrutvā sa virūpaḥ prasāditaḥ /
pādau pitroḥ praṇatvaiva sahasā prācarad gṛhāt // Rm_32.105{5} //
tato jetāśrame gatvā sa virūpaḥ pramoditaḥ /
pādau tasya muner natvā prārthayed evam ādarāt // Rm_32.106{6} //
bhagavan nātha sarvajña labdhānujñaḥ sāmāgatāḥ /
tad bhavān kṛpayā mahyaṃ saṃvaraṃ dātum arhati // Rm_32.107{7} //
iti saṃprārthite tena bhagavāṃs tasya mastake /
savyahastena saṃspṛṣṭvā śāsane taṃ samagrahīt // Rm_32.108{8} //
tatra sa vrājitaḥ sāstrā virūpo muṇḍito 'pi saḥ /
khikkhiripātrabhṛc cīvaraprāvṛto vabhau // Rm_32.109{9} //
tataḥ sa bhikṣur ātmajñaḥ saṃyamī vijiteṃdriyaḥ /
matvā saṃsārasaṃskāragatīḥ kṣaṇavighātinīḥ // Rm_32.110{10!} //
bhitvāvidyāgaṇān bodhipakṣe dharmeṣu prodyataḥ // Rm_32.111{10!} //
tataḥ sa dhāraṇīvidyāsamādhinirato yatiḥ /
sarvakleśagaṇāñ jitvā sākṣād arhatvam āptavān // Rm_32.112{11} //
saṃsāralābhasatkāraniḥspṛho nirmalāśayaḥ /
pariśuddhatrikāyaś ca nirvikalpo niraṃjanaḥ // Rm_32.113{12} //
sa devāsuralokānām api traidhātucāriṇāṃ /
mānyaḥ pūjyo 'bhivandyo 'bhūd brahmacarī sa yogavit // Rm_32.114{13} //

tadā te bhikṣavaḥ sarve dṛṣṭvā taṃ yatim uttamaṃ /
vismitās taṃ muniṃ natvā paprachus tat purākṛtaṃ // Rm_32.115{14} //
bhagavann arhatānena kiṃ karma prakṛtaṃ purā /
yenāyaṃ duritākāro virūpo jāyate 'dhunā // Rm_32.116{15} //
yac cāyaṃ bhagavāc chāsta bhavatā saṃprasāditaḥ /
lakṣmīvān abhirūpaś ca bhavati sadguṇārataḥ // Rm_32.117{16} //
yac cāyaṃ śāsane bauddhe śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ /
sahasā kleśasaṃghārīñ jitvārhattvaṃ samāptavān // Rm_32.118{17} //
tad asya sarvavṛttāṃtaṃ yad anena purākṛtaṃ /
suvistaraṃ samākhyāya sarvān naḥ paribodhaya // Rm_32.119{18} //
iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ /
sarvāṃs tān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // Rm_32.120{19} //
śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad anena purākṛtaṃ /
tat sarvaiḥ karma vakṣyāmi sarvalokaprabodhane // Rm_32.121{20} //
yathābhūt purā buddhaḥ puṣyābhidhas tathāgataḥ /
sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_32.122{21} //
sa bhagavāñ jagannāthaḥ kṛtvā bhadraṃ samaṃtataḥ /
sarvatra saugataṃ dharmam upadeṣṭum upācarat // Rm_32.123{22} //
evaṃ sarvatra lokeṣu sasāṃghikaḥ sa mārajit /
pūrvottaradiśo bhāge rājadhānīm upāśrayat // Rm_32.124{23} //
tatra sa bhagavāñ chāstā sarvasatvahitārthabhṛt /
ādimadhyāntakalyāṇam āryadharmam upādiśat // Rm_32.125{24} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokaḥ prabodhitaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā pracerire śubhe sadā // Rm_32.126{25} //
tatra sa bhagavān puṣyo buddhadṛṣṭya samaṃtataḥ /
loke paśyan hitaṃ kartuṃ dadarśa dvau jinātmajau // Rm_32.127{26} //
ekaḥ śākyamunir nāma maitreyaś cāparaḥ sudhīḥ /
tasmin kāle ubhav etau bodhisatvau jinātmajau // Rm_32.128{27} //
maitreyasya subuddheḥ svasaṃtatiḥ paripākitā /
tasya śāstuś ca vaineyāḥ satvā na paripācitāḥ // Rm_32.129{28} //
śākyamunes tu vaineyāḥ paripakvā na saṃtatiḥ /
evaṃ sa sugataḥ puṣyo dṛṣṭvaivaṃ samaciṃtayat // Rm_32.130{29} //
aho śākyamuner na svasantatiḥ paripācitā /
tatsvasantatipākārthaṃ careyāhaṃ tadantike // Rm_32.131{30} //
iti vicintya puṣyaḥ sa tathāgataḥ sasāṃghikaḥ /
himavaṃtaṃ giriṃ gatvā pracakrāma prabhāsayan // Rm_32.132{31} //
tatra ratnaguhāyāṃ sa praviśya sa munīśvaraḥ /
tejodhātusamāpanno dhyātvā tasthau śubhāsane // Rm_32.133{32} //
tasmiṃś ca samaye tatra śākyamuniḥ sa sanmatiḥ /
phalamūlasamāhartuṃ tadantikam upācarat // Rm_32.134{33} //

tatra ratnaguhāyāṃ taṃ puṣyaṃ tathāgataṃ muniṃ /
suparyaṅkasamāsīnaṃ dhyānalīnaṃ prabhāsitaṃ // Rm_32.135{34} //
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ paribhūṣitaṃ /
ratnāvalim ivojvālaṃ śatasūryyādhikaprabhaṃ // Rm_32.136{35} //
saumyaṃ divyātiriktābhaṃ samaṃtabhadrarūpiṇaṃ /
suprasannamukhāmbhojaṃ dharmarājaṃ samaikṣata // Rm_32.137{36} //
tatra taṃ sugataṃ dṛṣṭvā śākyamuniḥ sa moditaḥ /
sahasā sāṃjalir natvā pūjāṃgainārcayan mudā // Rm_32.138{37} //
tataḥ sa ekapādena sthitvā saptaniśāṃ mudā /
sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā tuṣṭāva gāthayānayā // Rm_32.139{38} //
na divi bhuvi vā nāsmil loke na vaiśravaṇālaye /
na marubhavane divye sthāne na dikṣu vidikṣu vā // Rm_32.140{39} //
caratu vasudhāṃ sphītāṃ kṛtsnāṃ saparvatakānanāṃ /
puruṣavṛṣabhasya tulyānyo mahāśramaṇaḥ kutaḥ // Rm_32.141{40} //
etayo gāthayā stutvā taṃ puṣyaṃ sugataṃ muniṃ /
sa śākyamunir utsāhāt saptarātriṃ mudā bhajan // Rm_32.142{41} //
tataḥ saptadinānte sa puṣyathāgato mudā /
paristutas tam ālokya śākyamunim abhāṣata // Rm_32.143{42} //
sādhu sādhu mahāsatva tvam evaṃ yat samudyataḥ /
anena balavīryeṇa saṃpannena dvijottama // Rm_32.144{43} //
navakalpāḥ parāvṛttāḥ saṃstutyādya tathāgataṃ /
kramāt pāramitāḥ pūrya saṃbodhiṃ samavāpnuyāḥ // Rm_32.145{44} //
ity ādiśya munīndro 'sau puṣyo dharmādhipo jinaḥ /
parivṛtto maheśākhyais tatra dhyānārato 'bhasat // Rm_32.146{45} //
so 'pi śākyamunir bodhisatvo dvijottamaḥ sudhīḥ /
tasya puṣyasya sadbhaktya śaraṇasthaḥ sadābhajat // Rm_32.147{46} //
tatra tasmin sthite buddhe devī guhānivāsinī /
tadguhāyāṃ praveṣṭum 'sau na śaśāka kathaṃ cana // Rm_32.148{47} //
tataḥ sātivirūpākṣā vikṛtāṃśā durākṛtiḥ /
bhūtvā taṃ sugataṃ puṣyaṃ dhyānālīnam abhīṣapat // Rm_32.149{48} //
tathā sā sucireṇāpi bhīṣapītvāpi durmatiḥ /
kiñcit tasya muneś cittaṃ cārayituṃ śaśāka na // Rm_32.150{49} //
tadā sā śaṃkitākhinnā vismayāhatamānasā /
svarūpeṇaiva taṃ draṣṭuṃ praṇatā samupācarat // Rm_32.151{50} //
tatra taṃ sugataṃ puṣyaṃ tathāgatam munīśvaraṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ parimaṇḍitaṃ // Rm_32.152{51} //
sarvātikrāṃtasaumyābhaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ /
śāntarūpaṃ subhadrāṃgaṃ dhyānālīnam apaśyata // Rm_32.153{52} //
dṛṣṭvaiva sā prasādantī puṇyātmāyaṃ susiddhimān /
iti dhyātvā surūpeṇa tadantikam upācarat // Rm_32.154{53} //

tatra sā sāṃjalir natvā pādau tasya muneḥ puraḥ /
sthitvā kṣamārthanāṃ karttuṃ prārthayad evam ānatā // Rm_32.155{54} //
bhagavan nātha sarvajña yan mayā prakṛtaṃ tvayi /
tat kṣamasva jagannātha kṣāntidharmādhipo 'si hi // Rm_32.156{55} //
tad atrāhaṃ jagacchāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ gatā /
sarvadā samupāśritya bhajeyaṃ śraddhayā mudā // Rm_32.157{56} //
yad atra te sasaṃghasya yathāvidhi samarcituṃ /
ichāmy ahaṃ jagannātha tad adhyuṣitum arhati // Rm_32.158{57} //
iti tenārthite puṣyo bhagavān sa munīśvaraḥ /
tāṃ viśuddhāśayāṃ dṛṣṭvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_32.159{58} //
tathādhivāsitaṃ śāstrā matvā sābhyanumoditā /
āśu tadbhojyasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // Rm_32.160{59} //
tataḥ sā muditopetya pūjāṃgais taṃ munīśvaraṃ /
abhyarcya bhojanair divyaiḥ sasaṃghaṃ samatoṣayat // Rm_32.161{60} //
tataḥ sā bhojanānte 'pi praṇatvā sāñjalir mudā /
bhūtvā kṣamāpayitvā ca prārthayad evam ānatā // Rm_32.162{61} //
bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇe sthitā /
sadopasthānam ādhāya bhajiṣyāmi samāhitā // Rm_32.163{62} //
tat kṣamasva jagannātha yan mayāpakṛtaṃ vṛthā /
prasīdatu bhavāñ chāstā saṃbuddho hi kṣamākaraḥ // Rm_32.164{63} //
iti tayārthitaṃ śrutvā puṣyaḥ sa bhagavān muniḥ /
devatāṃ tāṃ samālokya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_32.165{64} //
śṛṇuṣva devate dharmam ihāmutra śubhāptaye /
dharmeṇa rakṣitā loke sarvatrāpi sukhī bhavet // Rm_32.166{65} //
tad ādau śraddhayā dharmaṃ śrotavyaṃ saugataṃ varaṃ /
tatas triratnam abhyarcya dātavyaṃ dānam arthine // Rm_32.167{66} //
tataḥ śuddhatrikāyaḥ syāc chuddhaśīlaḥ śubhāśayaḥ /
tataḥ satyasamādhānaḥ sarvasatvakṣamākaraḥ // Rm_32.168{67} //
saṃbodhisādhanodyogāt sarvakleśān vinirjayet /
tato dhyānasamādhisthaḥ prajñāratnam avāpnuyāt // Rm_32.169{68} //
tat suratnānubhāvena sarvamārān vinirjayan /
sarvasatvahitārthena saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_32.170{69} //
evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāñchibhiḥ /
dharmaṃ śrutvā sadā dānaṃ prakarttavyaṃ yathepsitaṃ // Rm_32.171{70} //
tvaṃ cāpy evaṃ sadā saukhyaṃ yadīchasi śubhānvitaṃ /
triratnaṃ bhajanaṃ kṛtvā kuru dānaṃ yathepsitaṃ // Rm_32.172{71} //
etat puṇyaṃ tu saṃbodhiprāptaye pariṇāmaya /
etatpuṇyavipākena nūnaṃ bodhiṃ samāpnuyāḥ // Rm_32.173{72} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā devatā mudā /
tathā hītipratijñāya prābhyanandat prabodhitā // Rm_32.174{73} //

tataḥ sa sugataḥ puṣyas tathāgataḥ sasāṃghikaḥ /
prabhāsayan samutthāya svāśrame samupāśrayat // Rm_32.175{74} //
eṣa hy ayaṃ virūpo 'sau devatā yā guhāśritā /
yuṣmābhiḥ satyam eveti manyatāṃ nānyathā khalu // Rm_32.176{75} //
evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā sukhavāñchibhiḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_32.177{76} //
śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataivaṃ sadā bhave /
kṛṣṇasya duḥkhataivaṃ hi miśritasyāpi miśritaṃ // Rm_32.178{77} //
abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana /
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva bhujyate phalaṃ // Rm_32.179{78} //
nāgnibhir dahyate karma klidyate nāpi codakaiḥ /
śuṣyate vāyubhir naiva kṣīyate ca na bhūmiṣu // Rm_32.180{79} //
nānyathāpi bhave naiva karma kvāpi kathaṃ cana /
yad yathā prakṛtaṃ karmaṃ tat tathaiva kuled dhruvaṃ // Rm_32.181{80} //
yad asau devatā tatra guhāśritā durāśayā /
vikṛtāṅgā virūpākṣā bhūtvā puṣyaṃ vyabhīṣapat // Rm_32.182{81} //
etatpāpavipākena paṃcajanmaśatāny api /
vikṛtāṅgo virūpākṣo babhūvāyaṃ bhave sadā // Rm_32.183{82} //
etatpāpāvimukto 'yaṃ virūpo vikṛtākṛtiḥ /
vibhransyo durbhagākāro bhavaty atrāpi sāṃprataṃ // Rm_32.184{83} //
yac cāsau devatā paścāttāpasaṃtapitāśayā /
tasya puṣyasya buddhasya prasannā śaraṇaṃ gatā // Rm_32.185{84} //
śraddhayā bhojanair divyaiḥ satkṛtya prābhajan mudā /
etatpuṇyavipākena lebhe 'nantaṃ sukhaṃ bhave // Rm_32.186{85} //
atrāpi śāsane bauddhe śraddhayā samupāgataḥ /
pravrajyāsaṃvaraprāptaḥ sākṣād arhatvam āptavān // Rm_32.187{86} //
iti yūyaṃ parijñāya caradhvaṃ sarvadā śubhe /
tato bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_32.188{87} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa sarve te sāṃghikā api /
śrutvānumoditāḥ satyam ity uktvā parimenire // Rm_32.189{88} //
iti me guruṇādiṣṭaṃ mayātra kathyate /
tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_32.190{89} //
prajāś cāpi tathā rājan bodhayitvā prayatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya pālanīyaḥ sadādarāt // Rm_32.191{90} //
tena te sarvadā nityaṃ sarvatrāpi śubhaṃ bhavet /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_32.192{91} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tathā hīti pratijñāya prābhyanandat prabodhitaḥ // Rm_32.193{92} //
śāstrādiṣṭaṃ prasannā idam api manuja ye virūpāvadānaṃ śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanaso ye ca puṇyābhirāgāḥ /
sarve te śrīsametāḥ sakalaguṇadharāḥ satsukhāni prabhuktvā saṃbuddhabhaktiraktāḥ sugatavaragṛhe saṃprayānti pramodaṃ // Rm_32.194{93} //

++ iti ratnāvadānatatve virūpāvadānaṃ samāptam ++
XXXIṃ Kṣemāvadāna
athāśoko mahārājaḥ kṛtāṃjaliḥ puraḥ sthitaḥ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_33.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ samarhasi // Rm_33.2{2} //
iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
aśokaṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // Rm_33.3{3} //
śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ tat pravakṣyāmi tava dharmavivṛddhaye // Rm_33.4{4} //
tadyathābhūt purā pūryyāṃ śrāvastyāṃ kauśalādhipaḥ /
prasenajid iti khyāto mahārājā mahīpatiḥ // Rm_33.5{5} //
vārāṇasyāṃ tadācāro brahmadattābhidho nṛpaḥ /
mahārājo mahīpālanṛpādhipas tadābhavat // Rm_33.6{6} //
tadā tayor mahībhoktroḥ parasparaviruddhayoḥ /
mahāhavasamāraṃbhād babhūva kṣubhitāśayaṃ // Rm_33.7{7} //
tatra sa kṣatriyo rājā prasenajin narādhipaḥ /
svastyayanavidhiṃ kṛtvā sarvāntaḥpurikānvitaḥ // Rm_33.8{8} //
caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ mahotsāhaṃ praṇādayan /
vaijayantīṃ samucchrāya kośalāviṣayāntataḥ // Rm_33.9{9} //
paryante sahasā gatvā vīryotsāhasamanvitaḥ /
vadhvā kāṣṭapaṭaṃ tatra prāvatasthe pure yathā // Rm_33.10{10} //
tac chrutvā brahmadatto 'pi kṣatriyo bhūpatir nṛpaḥ /
svastyayanavidhiṃ dhṛtvā svāntaḥpurasamanvitaḥ // Rm_33.11{11} //
caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ jayotsāhaṃ ninādayan /
vaijayantīṃ samucchrāya nadyā tīram upācarat // Rm_33.12{12} //
tatraiva samupāśritya vīryotsāhasamanvitaḥ /
vadhvā kāṣṭapaṭaṃ tatra saṃtasthe nagare yathā // Rm_33.13{13} //
tatra sa bhūpatī rājā brahmadatto narādhipaḥ /
agrarājñyā sahāraktaḥ saṃreme paricārayan // Rm_33.14{14} //
tadā sa mahiṣī rājñā saha krīḍāratā satī /
svalpāhāraratā gaurā dohadalakṣaṇaṃ dadhau // Rm_33.15{15} //
tathā tasmin kṣaṇe so 'pi prasenajin narādhipaḥ /
mahiṣyā saha saṃraktaḥ prareme paricārayan // Rm_33.16{16} //
tadā sāpi mahārājñī svāmikrīḍānucāriṇī /
svalpāhārotsahā gaurā dadhau dohadalakṣaṇaṃ // Rm_33.17{17} //
kramāt to 'pi mahārājñyāṃ pravṛddhagarbhahārite /
pīnastane haridrābhavarṇe 'bhūtāṃ kṛśāṅgike // Rm_33.18{18} //
tato 'gramahiṣī rājño brahmadattasya bhūpateḥ /
sā sūta samaye putraṃ divyāṃśam atisuṃdaraṃ // Rm_33.19{19} //