Ratnamālāvadāna · Part 120

I Kauśīdyavīryotsāhanāvadāna
++ oṃ namaḥ śrīsarvabuddhabodhisatvebhyaḥ ++
yaḥ śrīmāñ chrīghano loke saddharmaṃ samupādiśat /
śāsanāni trilokeṣu jayantu tasya sarvadā // Rm_1.1{1} //
athāśoko mahārājaḥ kṛtāñjaliḥ pramoditaḥ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_1.2{2} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad yathā guruṇādiṣṭaṃ tathā deṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_1.3{3} //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ /
upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_1.4{3A} //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cāpy anumodaya // Rm_1.5{4} //
purāsau bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho dayānidhiḥ /
dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ // Rm_1.6{5} //
sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ // Rm_1.7{6} //
śravastyāṃ jetakāraṇye mahodyāne manorame /
anāthapiṇḍadākhyasya gṛhasthasya mahātmanaḥ // Rm_1.8{7} //
nānāvṛkṣaiḥ samāpanne nānāpuṣpapraśobhitaiḥ /
nānāphalabharānamraiḥ kalpapādapasannibhaiḥ // Rm_1.9{8} //
aṣṭāṅgaguṇasaṃpannajalaiḥ padmotpalādibhiḥ /
puṣpaiś ca paripūrṇābhiḥ puṣkariṇībhir āśrite // Rm_1.10{9} //
nānājantugaṇaiś cāpi mithasnehanivandhitaiḥ /
nānāpakṣigaṇaiś cāpi saṃrāvair upasevite // Rm_1.11{10} //
tasmin divyamanoramya ārāme pariśobhite /
puṇyakṣetre jināvāse vihāre maṇimaṇḍite // Rm_1.12{11} //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvagaṇair api /
sarvasatvahitārthena tasthau dharmaṃ prakāśituṃ // Rm_1.13{12} //
evaṃ tatra samāsīnaṃ saṃbuddhaṃ dharmadeśinaṃ /
dṛṣṭvā dharmottamaṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāyayuḥ // Rm_1.14{13} //
devā daityāś ca siddhāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
grahā vidyādharāś cāpi nāgāś ca garuḍā api // Rm_1.15{14} //
sarve 'pi lokapālāś ca munayaś ca maharṣayaḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ // Rm_1.16{15} //
amātyāḥ sādhavaḥ śūdrāḥ sārthavāhā mahājanāḥ /
dhanino vaṇijaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā api // Rm_1.17{16} //
tathā jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api /
evam anye 'pi satvāś ca saddharmaśravaṇārthinaḥ // Rm_1.18{17} //
pūjāpaṃcopahārāṇi gṛhītvā bhaktisaṃyutāḥ /
saddharmaṃ saugataṃ śrotum anumodya samāyayuḥ // Rm_1.19{18} //

sarve tatra praviṣṭās te dṛṣṭvā taṃ sugataṃ jinaṃ /
vismitānaṃditāḥ pūjāṃ kṛtvā natvā yathākramaṃ // Rm_1.20{19} //
sarve tatra samāsīnāḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ /
taṃ dṛṣṭvā sadguruṃ dharmaṃ śrotuṃ tasthuḥ samāhitāḥ // Rm_1.21{20} //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā lokān sarvān samāhitān /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_1.22{21} //
evaṃ nityam asau nāthaḥ sarvasatvahitārthikaḥ /
dharmaṃ prakāśayan loke tasthau bhānur ivoditaḥ // Rm_1.23{22} //
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastyāṃ sanmahājanaḥ /
āḍhyaḥ śreṣṭhī mahābhogo vistīrṇasuparigrahaḥ // Rm_1.24{23} //
śrāddho bhadrāśayo dhīmān sarvabandhusuhṛtpriyaḥ /
tīrthikaśrāvako mānī babhūva dhanagarvitaḥ // Rm_1.25{24} //
tadāsau sundarīṃ bhāryyāṃ kuladharmasamānikāṃ /
nītvā kāmaguṇāsakto reme nityaṃ tayā saha // Rm_1.26{25} //
tasyaivaṃ ramatas tasyāṃ bhāryāyāṃ sucirād api /
putro na duhitā vāpi nodbabhūva kathaṃ cana // Rm_1.27{26} //
tad aputro gṛhastho 'sau putrābhidarśanotsukaḥ /
kapolaṃ svakare dhṛtvā vyacintayad raho gataḥ // Rm_1.28{27} //
aho daivān na me putraḥ putrī vādyāpi nāsti yat /
tan me syuḥ saṃpado vyarthāyāsāṃ bhoktā na vidyate // Rm_1.29{29!} //
kiṃ mamaitair dhanai ratnaiḥ kevalaṃ duhkhasādhanaiḥ /
yeṣāṃ bhoktā na vidyeta vyarthaṃ mayā hy upārjitaṃ // Rm_1.30{30} //
hy aputrasya jagac chūnyaṃ saṃsāre niḥsukhaṃ mama /
yato na varddhate dharmas taj janmāpi ca nisphalaṃ // Rm_1.31{31} //
kim upāyaṃ kariṣyāmi yato bhāgyaṃ na vidyate /
daivo hi valavāṃl loke kim upāyair guṇair valaiḥ // Rm_1.32{32} //
kutrātra śaraṇaṃ yāsye hy aputro 'haṃ kulāntakaḥ /
tan me syāt ko 'tra sanmitraṃ saṃkaṭe yaḥ samuddharet // Rm_1.33{33} //
nūnaṃ me pitaraḥ sarve piṇḍavichedadarśinaḥ /
matparaṃ durlabhaṃ matvā bhaviṣyanti nirāśitāḥ // Rm_1.34{34} //
sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi kuladharmavināśakaḥ /
kiṃ paratra prabhokṣyāmi ko me piṇḍaṃ pradāsyati // Rm_1.35{35} //
iti cintāviṣaṇṇaṃ taṃ dṛṣṭvā sarve ca bāndhavāḥ /
samupetya samāmaṃtrya duhkhahetum apṛchan // Rm_1.36{36} //
kiṃ duḥsthito 'si sādho 'tra kiṃ cāpi duḥkhacintayā /
vaktavyaṃ cet tad asmākaṃ sarvathā vaktum arhasi // Rm_1.37{37} //
iti pṛṣṭe gṛhastho 'sau dīrghaniśvāsam utsṛjan /
sarvāṃs tān bāndhavān dṛṣṭvā duḥkhahetum udaharat // Rm_1.38{38} //
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvair mama duḥkhasya kāraṇaṃ /
yad adyāpi na me putraḥ putrī vāpi na vidyate // Rm_1.39{39} //

saṃpado me gṛhe santi sarvaratnasamanvitāḥ /
sarvadravyasamṛddhāś ca tāsāṃ bhoktā na vidyate // Rm_1.40{40} //
tat sarvaṃ nakṣyate vyarthaṃ mayā yātnair upārjitaṃ /
aputrasya hi sarvasvaṃ nūnaṃ rājā grahīṣyti // Rm_1.41{[41]} //
aputro 'haṃ hy apuṇyātmā gantavyaṃ maraṇaṃ dhruvaṃ /
pretībhūtasya me ko 'nyaḥ piṇḍadānaṃ pradāsyati // Rm_1.42{[42]} //
mayā na prakṛtaṃ puṇyaṃ saṃpadarthaprasaṃginā /
tan me sarvaṃ nirarthaṃ syāt ko māṃ pāpāt samuddharet // Rm_1.43{43} //
iha bhogyaṃ prabhuktvāpi kiṃ me sāram avasthitaṃ /
kevalaṃ dhanasaktasya paratra sadgatiḥ kathaṃ // Rm_1.44{44} //
iti cintā hṛdi sthitvā cittaṃ me tudate 'niśaṃ /
evaṃ cittavyathākrāntaḥ śalyaviddha ivāsmy ahaṃ // Rm_1.45{45} //
tad vyathāharaṇopāyaṃ dātavyaṃ mama taddhitaṃ /
anyathā ced ihāmutra vinaṣṭaḥ syāṃ nirāśitaḥ // Rm_1.46{46} //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te bāndhavā janāḥ /
karuṇāviṣṭacittās taṃ bodhayantaḥ samabruvan // Rm_1.47{47} //
mā mā bhaiṣṭhā mahābhāga tyaja cintāṃ vacaḥ śṛṇu /
tadupāyaṃ vayaṃ brūmas tat kuruṣva samāhitaḥ // Rm_1.48{48} //
devatārādhanāṃ kṛtvā kuruṣva vaṃśayācanāṃ /
nūnaṃ vaṃśaṃ pradāsyanti devatās te prasāditāḥ // Rm_1.49{49} //
eṣa loke pravādo 'sti yad āyācanahetutaḥ /
putrā duhitaro vāpi jātā devaprasādataḥ // Rm_1.50{50} //
tathā naiva pramāṇaṃ syāc chāstre karmapramāṇataḥ /
tat tu devaprasādena karmaś śīghraṃ prasiddhyate // Rm_1.51{51} //
tad eva devavairuddhe karma vighnair nihanyate /
tasmād daivaprasiddhyarthaṃ śraddhābhaktisamāhitaḥ // Rm_1.52{52} //
devatārādhanāṃ kṛtvā sarvakāryyaṃ prasādhayet /
iti matvā bhavāṃś cāpi satputrapratipattaye // Rm_1.53{53} //
bhāryyayā saha bhaktyā ca devatāyācanāṃ kuru /
tato raktaiḥ priyāṃ bhāryām ṛtusnātāṃ prakāmataḥ // Rm_1.54{54} //
gāḍham āliṃgya saṃrakto dharmavījaṃ praropaya /
tato devaprabhāvena suniṣpannaḥ prasiddhitaḥ // Rm_1.55{55} //
tvatputraḥ saṃprajāyeta satyam evaṃ pramāṇaya /
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau vinoditaḥ // Rm_1.56{56} //
tatheti ca pratiśrutya bhāryyayā saha moditaḥ /
śivabrahmādideveśān iṃdrādidigadhīśvarān // Rm_1.57{57} //
jalāśrayavanārāmacatvaramaṇḍapālayān /
sūryyādīṃś ca grahān sarvā bhairavādyāś ca mātṛkāḥ // Rm_1.58{58} //
svakulādhipatīṃ devān anyāṃś ca tribhavasthitān /
sarvān evaṃ samārādhya pūjayitvā vidhānataḥ // Rm_1.59{59} //

saṃtānaṃ prārthayitvāsau patnyā saha tathāramat /
tadā kaścin mahāsatvaḥ svargāc cyutvā bhuvaṃ gataḥ // Rm_1.60{60} //
tasya gṛhapateḥ patnyā garbhe sa samupāviśat /
tataḥ sā śreṣṭhino bhāryyāpannasatvāśu gurviṇī // Rm_1.61{61} //
garbhe satvaṃ samutpannaṃ matvā bharttāram abravīt /
svāmin prasīda mā bhūs tvaṃ viṣaṇno 'tra sukhī bhava // Rm_1.62{62} //
tava bhāgyād dhi me garbhe nūnaṃ satvaḥ pravarttate /
yad garbhe dakṣiṇe bhāge sthitaḥ saṃparivarttate // Rm_1.63{63} //
tan nūnaṃ dārako 'yaṃ syāt satyam eva na saṃśayaḥ /
iti bhāryāvacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau pramoditaḥ // Rm_1.64{64} //
bhāryāyā garbham ālokya satyam ity anvamanyata // Rm_1.65{56!} //
tato 'sau sahasā vandhusuhṛnmitrasahāyakān /
prāhūya puratas teṣāṃ mudaivaṃ samudānayat // Rm_1.66{66} //
aho bhāgyān mamotpannaṃ yad abhivāṃchitaṃ mayā /
dhanyo 'smi nāvagītaḥ syād devatānuprasādataḥ // Rm_1.67{67} //
cirābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeya sāṃprataṃ /
kṛtyā me pratikurvīta bhṛtaś ca prativibhṛyāt // Rm_1.68{68} //
dāyādyaṃ pratipadyeta vaṃśo me sthitiko bhavet /
suhṛdo me prasannāḥ syur dviṣantaś ca viṣāditāḥ // Rm_1.69{69} //
mayā yāvanti dānāni puṇyāni prakṛtāni ca /
etatpuṇyaphalair nityaṃ maṃgalaṃ bhavatu dvayoḥ // Rm_1.70{70} //
etatpuṇyānubhāvena bhūyān mātā nirāturā /
sukhaṃ sunotu satputraṃ mā pāpaṃ samudāgamat // Rm_1.71{71} //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve bandhusuhṛtsakhāḥ /
tathāstv ity anumodantaḥ svasvālayaṃ samāyayuḥ // Rm_1.72{72} //
tato 'sau garbhiṇī kāntā kramād garbhapravarddhitā /
vaidyopadiṣṭam āhāraṃ bhuktvācarad yathā sukhaṃ // Rm_1.73{73} //
tataś ca samaye 'sūta putraṃ kāntaṃ manoharaṃ /
sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ bhadrāṃśaṃ maṃgalānvitaṃ // Rm_1.74{74} //
tac chrutvaiva gṛhastho 'sau suprasannaḥ pramoditaḥ /
dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ saumyaṃ naiva tṛptiṃ samāyayau // Rm_1.75{75} //
tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ mudā /
putranāmābhisaṃskartuṃ bhūya etān samabravīt // Rm_1.76{76} //
bhavanto dṛśyatāṃ siddhaṃ mamabhilaṣitaṃ cirāt /
tan nāmāsya yathāyogyaṃ prasiddhaṃ kriyatāṃ śubhaṃ // Rm_1.77{76!} //
iti tasya vacaḥ śrutvā sarve te jñātayo mudā /
dārakaṃ taṃ samālokya naṃditāḥ samabhāṣata // Rm_1.78{78} //
yasmin dine hy ayaṃ jātas tadā sarve 'pi paurikāḥ /
nanditās tad bhavatv ayaṃ nāmnā nanda iti śrutaḥ // Rm_1.79{79} //
athāsau dārako nandaḥ samyag dehopacāraṇe /

pitrāṣṭāsu ca dhātrīṣu paritoṣya samarpitaḥ // Rm_1.80{80} //
tato 'sau kramaśas tāsāṃ dhātriṇām upacārataḥ /
dine dine pravṛddho 'bhūd dhradasthaṃ paṃkajaṃ yathā // Rm_1.81{81} //
evaṃ pravarddhamāno 'sau ṣaḍvarṣiko yadābhavat /
tadā kuśīdasaṃvṛtto babhūva viratotsavaḥ // Rm_1.82{82} //
sadā śayyāsanasthas tat samutthātuṃ na caichata /
śayyāsanasthitaś caiva bhuktvā naivācarat kvacit // Rm_1.83{83} //
sadā svāntargṛhastho 'pi sutīkṣṇabuddhimān sudhīḥ /
adhītya sarvaśāstrāṇi satyadharmarato 'bhavat // Rm_1.84{84} //
atha śreṣṭhī pitā dṛṣṭvā putram evaṃ kuśīditaṃ /
sarvavidyāguṇādhāraṃ dṛṣṭvā caivaṃ vyacintayat // Rm_1.85{85} //
kathaṃ cid yo mayā prāpto devatāsaṃprasādataḥ /
so 'pi putro mamābhāgyād bhavaty evaṃ kuśīditaḥ // Rm_1.86{86} //
sarvavidyāguṇādhāraṃ sarvaśāstravicakṣaṇaḥ /
kiṃ mamānena putreṇa dusthiteneva roginā /
yataḥ svasthaśarīro 'pi bhuktvaivaṃ paśuvat sthitaḥ // Rm_1.87{87} //
kim atrāhaṃ kariṣyāmi yat putro 'yaṃ ni rudyamaḥ /
kim īdrigjantunā kāryyaṃ kuladharmopahāriṇā // Rm_1.88{68!} //
dhig me daivaṃ prayatnaṃ ca sarvaṃ tat syān nirarthakaṃ /
kim upāyaṃ kariṣyāmi sarvathāhaṃ vibhagnitaḥ // Rm_1.89{78} //
evaṃ cintāparīto 'sau gṛhasthaś ca vyacintayat /
pūraṇo me 'sti śāstā yaḥ pṛcheyaṃ tad upāyakaṃ // Rm_1.90{79} //
iti matvā gṛhastho 'sau tad āśramaṃ samāgataḥ /
pūraṇaṃ taṃ guruṃ natvā papraccha tadupāyatāṃ // Rm_1.91{80} //
bhagavan bho mahābhijña śāstāsi me prasīda tat /
yan mayā pṛchyate kāryyaṃ tat samādeṣṭum arhasi // Rm_1.92{81} //
iti tenārthitaṃ śrutvā tīrthiko mānagarvitaḥ /
āśu siddhaṃ kariṣyāmo yat kāryyaṃ te 'tra tad vada // Rm_1.93{82} //
iti proktvaivam āśvāsya pūraṇo 'tyabhimānikaḥ /
pravadaṃs taṃ gṛhasthaṃ vai sarvathaivam abodhayat // Rm_1.94{83} //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā gṛhapatir mudā /
kṛtāñjalipuṭo natvā taṃ guruṃ samabhāṣata // Rm_1.95{84} //
bhagavan bho vijānīyā yo me putraḥ prajāyate /
sa pravṛddho nirutsāhī kuśīdo varttate 'dhunā // Rm_1.96{85} //
sadā śayyāsthito bhuṅkte bhuktvā śete nirudyamaḥ /
notsahati kvacid gaṃtuṃ paśuvat tiṣṭhate gṛhe // Rm_1.97{86} //
na śayanāt samutthāya śrotuṃ draṣṭuṃ samicchati /
gṛhe śayyāsanārūḍho rogīva vasate sadā // Rm_1.98{87} //
tadupāyaṃ kathaṃ kuryyāṃ yenāyaṃ śayanotthitaḥ /
śrotuṃ draṣṭuṃ ca gaṃtuṃ ca karttuṃ kāryyaṃ yathotsahet // Rm_1.99{88} //

tathā me bhagavan putraṃ kuladharme niyojaya /
bhavān eva hi me śāstā tad dhitaṃ kartum arhasi // Rm_1.100{89} //
ity evaṃ prārthitaṃ tena śrutvāsau pūraṇo yatiḥ /
tasya gṛhapateś cittaṃ praharṣayan samabravīt // Rm_1.101{90} //
are mā gā viṣādaṃ tvaṃ cintayā kiṃ pratapyase /
asmāsu vidyamāneṣu ṣaṭsu vijñeṣu śāstṛṣu // Rm_1.102{91} //
tad ahaṃ te mahābhāga sārddhaṃ sarvaiś ca tīrthikaiḥ /
ṛddhyā gatvā kariṣyāmi dārakaṃ vistayotthitaṃ // Rm_1.103{92} //
yadāsau dārako hy asmān sarvān dṛṣṭvā samutthitaḥ /
kṛtvā praṇāmam asmākaṃ dharmmaṃ śrotuṃ samutsahet // Rm_1.104{93} //
śrutvā dharmasamutsāhāt kuśalāni samācaret /
tatkuśalaiḥ samāpanno vīryavān sa bhavet sudhīḥ // Rm_1.105{94} //
tatas te sarvakāryāṇi sādhayet sa samudyataḥ /
svakuladharmakarmāṇi kuśalī saṃcariṣyate // Rm_1.106{95} //
evaṃ me vacanaṃ satyaṃ dṛṣṭvā samyak pramāṇaya /
tad viṣādaṃ parityajya karttavyaṃ hi tathā kuru // Rm_1.107{96} //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa gṛhabhṛn mudā /
sahasā svagṛhaṃ gatvā tad bhojyaṃ samasādhayat // Rm_1.108{97} //
athāsau pūraṇo 'nyaiś ca tīrthikaiḥ sārddham āgataḥ /
gṛhe gatvā puras tasya paryyaṅke samupāśrayat // Rm_1.109{98} //
tathāsau tān samāgatvā kramaśa āsane sthitān /
dṛṣṭvā saṃharṣitaḥ śreṣṭhī sahasā putram abravīt // Rm_1.110{99} //
putra paśya gṛhe 'smākaṃ śāstāraḥ samupasthitāḥ /
tat samutthāya natvaitāñ chāstṝn bhojyaiḥ pravāraya // Rm_1.111{100} //
ity uktvā janakenāsau dārako na samutthitaḥ /
draṣṭum api na cotsehe kiṃ namec ca pravārayet // Rm_1.112{1} //
bahuśaḥ preryyamāṇo 'pi pitrā sa bandhubhiḥ saha /
dārakas tān samāsīnān draṣṭum api na caichata // Rm_1.113{2} //
kiṃ punar utthito natvā bhojaṇaiḥ saṃpravārayet /
tathā śayyāsanārūḍha evaṃ tasthau nirutsavaḥ // Rm_1.114{3} //
tatas te tīrthikāḥ sarve dṛṣṭvaivaṃ nirutsavaṃ /
nānāvidhiprayatnais tam utthāpayitum ārabhan // Rm_1.115{4} //
tathāpi naiva śayyāyā udatiṣṭhat sa dārakaḥ /
svadharmadeśakāṃś cāpi tān draṣṭum api naihata // Rm_1.116{5} //
evaṃ cānutthitaṃ dṛṣṭvā taṃ te sarve ca tīrthikāḥ /
haṭhāc cainaṃ samutthāpya vaśīkarttuṃ parākraman // Rm_1.117{6} //
tathaitāṃs tīrthikān sarvān eva garvābhivāditān /
dṛṣṭvābhisaṃmukhāyātān bhīto 'rautsīt sa dārakaḥ // Rm_1.118{7} //
tathā taṃ ruditaṃ dṛṣṭvā sarve te lajjayā bhiyā /
pratijagmur vibhinnāsyāḥ svasvālayāni bheditāḥ // Rm_1.119{8} //

tathā gṛhapatir dṛṣṭvā sarvān etān parāyitān /
pratibhinnaviṣaṇnātmā tasthau cintāvimohitaḥ // Rm_1.120{9} //
atha śrībhagavān buddhaḥ sarvadarśī vināyakaḥ /
paśyan satvān samuddhartuṃ dadarśa taṃ kuśīditaṃ // Rm_1.121{10} //
dṛṣṭvā tasya kuśīdasya karmavṛttiparaṃparāṃ /
tat kuśīdaṃ samuddhartum aryānaṃdaṃ samabravīt // Rm_1.122{11} //
paśyānaṃda gṛhasthasya śrāvastīpuravāsinaḥ /
putro naṃda iti khyātaḥ sāmprataṃ saṃkuśīdikaḥ // Rm_1.123{12} //
asau me darśanād eva nūnaṃ vīryyaṃ samārabhan /
sahasotthāya sa natvā dharmaṃ praśṛṇuyān mudā // Rm_1.124{13} //
tato me śāsane dharmaṃ pracaret sa sudhīḥ sadā /
kramād bodhicarīṃ pūryya saṃbodhiṃ cāpi lapsyati // Rm_1.125{14} //
tasmāt tasya gṛhe gatvā tīrthikadarppachittaye /
saddharme saṃpratiṣṭhāpya sarvān bodhau niyojaye // Rm_1.126{15} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānandaḥ sa harṣitaḥ /
karttavyaṃ bhagavann evam ity anumodito 'bhavat // Rm_1.127{16} //
tato bhagavatā tena suvarṇābhā marīcayaḥ /
utsṛṣṭās taiś ca tad geham avabhāsya vyaśodhayat // Rm_1.128{17} //
yadā tair dārakaḥ spṛṣṭo buddhamaitrīmarīcibhiḥ /
tadā prahlāditaś cāsāv ity evaṃ samacintayat // Rm_1.129{18} //
aho kasya prabhāvo 'yaṃ yenaivam avabhāsitaṃ /
prahlāditaś ca me kāyas tan na jāne kutaḥ kathaṃ // Rm_1.130{19} //
iti cintāṃ samālambya kautukākrāntamānasaḥ /
samantato nirīkṣyaivaṃ tasthau gehe suvismitaḥ // Rm_1.131{20} //
tathā taṃ vismitaṃ dṛṣṭvā bhagavān bhikṣubhiḥ saha /
sahasā tadgṛhaṃ gatvā prādur āsīt prabhāsayan // Rm_1.132{21} //
tatra sa dārako 'paśyad bhagavantaṃ tam āsthitaṃ /
kāntaṃ divyātiriktābhaṃ samantabhadrarūpiṇaṃ // Rm_1.133{22} //
dṛṣṭvaiva sahasotthāya natvā pādau pramoditaḥ /
svayam evāsanaṃ tasmai prajñapyaivam abhāṣata // Rm_1.134{23} //
svāgataṃ bhagavan nātha vijayasva munīśvara /
prasīdānugrahārthena niṣīdātra śubhāsane // Rm_1.135{24} //
iti tenodite tatra bhagavān bhikṣubhiḥ saha /
tat prajñaptāsane sthitvā dharmaṃ deṣṭuṃ samārabhat // Rm_1.136{25} //
tad dṛṣṭvā dārakasyaivaṃ dharmotsāhaṃ samutthitaṃ /
pitarau jñātivargāś ca sarve 'py āsan suvismitāḥ // Rm_1.137{26} //
tatrāsau dārako harṣād utphullanayano mudā /
natvā pādau muneś cāgre dharmaṃ śrotum upāśrayat // Rm_1.138{27} //
athāsau bhagavāṃs tasya jñātvāśayaviśuddhatāṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ deṣṭuṃ tam abravīt // Rm_1.139{27} //

śṛṇu vatsa mahābhāga pāpapuṇyārthasādhane /
hetuṃ vakṣye śubhārthe te tad atra tvaṃ samācara // Rm_1.140{29} //
mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya vidyuttaraṃgacaṃcalaṃ /
pāpakṣaye matiḥ kāryā puṇyārthasādhaneṣu ca // Rm_1.141{30} //
pāpena durgatiṃ yāyāt puṇyena sadgatiṃ vrajet /
pāpamitrānurāgeṇa matiḥ pāpe pravarttate // Rm_1.142{31} //
tataḥ pāparataḥ kuryāt pāpāni dāruṇāny api /
tato duṣṭaḥ supāpiṣṭhaḥ saddharmāṇi vinindayet // Rm_1.143{32} //
tato dharmaviruddhatvāt kuśaktiḥ kutsito bhavet /
tataḥ sa kutsitātmā hi sarvasatvair vinindyate // Rm_1.144{33} //
paribhūto viṣādena bhavet mūḍho nirutsahaḥ /
utsāhavarjite citte ālasyaṃ samupāśrayet // Rm_1.145{34} //
ālasvī sādhayen naiva kiṃcid dharmaṃ guṇāni vā /
dharmakarmaviraktātmā nirguṇī kiṃ kariṣyati /
bhogya eva sadāsaktaḥ paśor apy adhamo naraḥ /
kiṃ tena puruṣeṇāpi nirguṇena sukhāśinā /
yasya puṇye guṇe vāpi kadāpi notsahen manaḥ /
puṇyotsāhavipannātmā duṣṭakleśair vihanyate /
kleśito mārasaṃghaiś ca vaśīkṛtya nivaddhyate // Rm_1.146{36} //
mārasya vaśagaḥ strīṇāṃ dāsatvaṃ samupāśrayet /
sa dāsanirato bhuktvā paśuvat tiṣṭhate gṛhe // Rm_1.147{36} //
naiva dharmaṃ kvacic chrotuṃ draṣṭuṃ vāpi na cotsahet /
dharmaṃ vinā vrajen naiva sadgatiṃ hi kadā cana // Rm_1.148{37} //
tasmād dharme samācartuṃ puṇyotsāhaṃ pravarddhayan /
trimaṇḍalaviśuddhena dānaṃ dadyāc chubhāptaye // Rm_1.149{39} //
dānena siddhyate dharmaṃ dharmāc cittaṃ viśuddhyate /
śuddhacittaś carec chīle śīlavān hi bhavet sudhīḥ // Rm_1.150{40} //
sudhīro bhāvayet kṣāṃtiṃ kṣāntimān duṣṭajit kṛtī /
kuśalī prārabhed vīryyaṃ vīryyavān puruṣottamaḥ // Rm_1.151{41} //
mahāsatvo labhed dhyānaṃ dhyātā brahmavihārikaḥ /
saṃsmṛtaḥ sādhayet prajñāṃ prajñāvān hi guṇālayaḥ // Rm_1.152{42} //
guṇajñaḥ samupāyaiś ca satvān dharme niyojayet /
etat puṇyānubhāvena bodhau praṇidhim ācaret // Rm_1.153{43} //
bodhipraṇidhicittena balāni sādhayed daśa /
tad balaiś ca mahāghorāṃ mārasaṃghān parājayet // Rm_1.154{44} //
jitvā māragaṇān sarvān saṃbodhijñānam āpnuyāt /
tataḥ sarvatra lokeṣu dharmacakraṃ pravarttayet // Rm_1.155{45} //
evaṃ pravarttayan dharmaṃ śāstā lokādhipo bhavet /
sarvalokahitaṃ kurvan mahatpuṇyaiḥ samṛddhitaḥ // Rm_1.156{46} //
sadaivaṃ sadgatau sthitvā saṃbuddhapadam āpnuyāt /

evaṃ matvā tvayā vatsa caritavyaṃ tathā śubhe // Rm_1.157{47} //
ity ādiṣṭaṃ jinendreṇa śrutvā sa dārako mudā /
kṛtāṃjaliḥ punar natvā bhagavantam abhāṣata // Rm_1.158{48} //
adyārabhya sadā śāstar bhavataḥ śaraṇaṃ vraje /
tadyathā bhavatājñaptaṃ tathā satyaṃ carāmy ahaṃ // Rm_1.159{49} //
kṛpādṛṣṭim upasthāpya samanvāhara māṃ sadā /
bhavān eva hi sarvajñas traidhātukavināyakaḥ // Rm_1.160{50} //
yadaivaṃ te dayā nāsti mayy udyamavivarjite /
ka evaṃ samupāgatya proddharen māṃ kuśīdikaṃ // Rm_1.161{51} //
pavitrībhūtam ātmānaṃ manye 'haṃ te prasādataḥ /
dhanyo 'smi tan mahābhadro yac chāstraivaṃ pradarśitaḥ // Rm_1.162{52} //
iti tenodite bhūyaḥ sarvajñaḥ sa munīśvaraḥ /
sucaṃdanamayīṃ yaṣṭiṃ datvainaṃ samabhāṣata // Rm_1.163{53} //
vatsemāṃ yaṣṭim ādhāya prakoṭaya samāhitaḥ /
tatas tvaṃ sarvadāvaśyaṃ labheḥ puṇyamahotsavaṃ // Rm_1.164{54} //
iti śāstrā pradattāṃ tāṃ natvāsau dārako 'grahīt /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā kartum udācarat // Rm_1.165{55} //
ity evaṃ taṃ samādiśya sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ /
svaṃ vihāram upāśritya dharmaṃ diśan samāvasat // Rm_1.166{56} //
athāsau dārako harṣāt tāṃ yaṣṭiṃ svayam ādadhat /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa prākoṭayat samāhitaḥ // Rm_1.167{57} //
tasyām ākoṭyamānāyāṃ puṇyaśabda udācarat /
gṛhe ratnanidhānāni prādur āsan bahūni ca // Rm_1.168{57} //
tacchabdaśravaṇaṃ kṛtvā dārako 'sau pramoditaḥ /
gṛhe ratnanidhānāni dṛṣṭvāścaryyaṃ samāyayau // Rm_1.169{59} //
tataś ca vismito harṣāt punar evaṃ vyacintayat /
batedaṃ sumahāśauryyaṃ vīryyaṃ prārambhaye tataḥ // Rm_1.170{60} //
tathā ratnākaraṃ gatvā ratnāni samupārjayan /
sasaṃghaṃ sugataṃ nityaṃ upatiṣṭheya saṃbhajan // Rm_1.171{61} //
iti dhyātvā samutsāhaṃ saṃnibadhya sa dārakaḥ /
ratnākaraṃ samāgantuṃ prārebhe saha vāṇijaiḥ // Rm_1.172{62} //
tato 'sau dārako vīras tasyāṃ pūryyāṃ samantataḥ /
sārthavāhaṃ svam ātmānaṃ kṛtvā ghoṣam akārayat // Rm_1.173{63} //
tathā tad ghoṣaṇāṃ śrutvā ye vīrās te vaṇigjanāḥ /
tena sārddhaṃ mahotsāhair mahābdhiṃ gantum aichan // Rm_1.174{64} //
tato 'sau puruṣo vīraḥ sarvais taiś ca vaṇigjanaiḥ /
saha ratnākaraṃ gatvā bahuratnāny asādhayat // Rm_1.175{65} //
tataḥ sārthapatiḥ sarvaiḥ sārthaiḥ sārddhaṃ mahodadheḥ /
kṣemena sahasottīryya svadeśaṃ samupāyayau // Rm_1.176{66} //
atha sārthapatis tatra yātrāsiddhipramoditaḥ /

sarvān sārthān samāmaṃtrya dṛṣṭvaivaṃ samabhāṣata // Rm_1.177{67} //
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvair yat svasti prāgatā vayaṃ /
tat prabhāvaṃ vijānīdhvaṃ jinendrasya prasādatāḥ // Rm_1.178{68} //
tasmād asya munīndrasya kṛtvā darśanam ādarāt /
pūjayitvā praṇatvā ca paścād gehaṃ vrajema hi /
iti tasya vacaḥ śrutvā sarvve 'pi te vaṇigjanāḥ /
dṛṣṭasatyānumodantaḥ tatheti pratimenire /
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarvvasārthasamanvitaḥ /
tataḥ sārthapatiḥ śīghraṃ vihāraṃ samupāyayau /
tatra dṛṣṭvā jinendraṃ taṃ sarvve te saṃpraharṣitāḥ /
pādau natvā munes tasya parivṛtyopatasthire // Rm_1.179{69} //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā sarvān sārthagaṇān api /
dharmotsāhaprāvṛddhyarthaiḥ samāmaṃtrya samabravīt // Rm_1.180{70} //
āgatāḥ stha samāyāta mā stha śrāntāś ca kheditāḥ /
yātrāsāphalyasiddhiś ca kaccid vaḥ kuśalāni ca // Rm_1.181{71} //
evaṃ pṛṣṭe jinendreṇa sarve te saṃpramoditāḥ /
kṛtāñjalipuṭo natvā saṃbuddhaṃ procur ādarāt // Rm_1.182{72} //
bhagavan bhavatām evaṃ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
yātrāsiddhiḥ kathaṃ na syāt sarvatra kuśalaṃ hi naḥ // Rm_1.183{73} //
yad vayaṃ śāstar āyātāḥ śubharatnasamanvitāḥ /
tat sarvaṃ tvatprabhāvena satyam etat pramāṇyate // Rm_1.184{74} //
tad bhavantaṃ suśāstāraṃ draṣṭuṃ sarve samāgatāḥ /
pūjayituṃ samichāmas tat prasīda jagadguro // Rm_1.185{75} //
iti vijñāpanāṃ kṛtvā saha sārthaiḥ sa sārthabhṛt /
sasaṃghaṃ pūjayitvā ca ratnāni samaḍhaukata // Rm_1.186{76} //
namas te bhagavan nātha vrajāmaḥ śaraṇaṃ tava /
pāhi naḥ sarvadāpy evaṃ tvam eva jagadīśvaraḥ // Rm_1.187{77} //
evaṃ stutvā munīndraṃ taṃ sarve te saṃprasāditāḥ /
kṛtāñjalipuṭā natvā svagṛhaṃ gantum īhire // Rm_1.188{78} //
tataś ca bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān svagṛhotsukān /
datvāśīrvacanaṃ spṛṣṭvā vrajateti vyasarjayat // Rm_1.189{79} //
tataḥ sarve 'pi te sārthāḥ kṛtvā pradakṣiṇatrayaṃ /
śāstāraṃ sugataṃ natvā svaṃ svaṃ gehaṃ samāyayuḥ // Rm_1.190{80} //
tato bhūyas tathānyaiś ca prārthyamānaḥ sa vīryyavān /
ṣaḍḍhā ratnākaraṃ gatvā bahuratnāny asādhayat // Rm_1.191{81} //
tataś ca gṛhapatiḥ śreṣṭhī sārthavāhaḥ suvīryyavān /
sasaṅghaṃ sugataṃ gehe praṇītvārcitum ārabhat // Rm_1.192{[82]} //
tato bhojanasāmagrīṃ sādhayitvā niveśane /
sasaṃghaiḥ buddham āmaṃtrya nyaveśayac chubhāsane // Rm_1.193{[83]} //
tataḥ pūjopahāraiś ca pūjayitvā vidhānataḥ /

pratyekaṃ cīvaraṃ datvā bhojanaiḥ samatoṣayat // Rm_1.194{84!} //
tataś ca bhojanānte 'sau sārthavāhaḥ kṛtāñjaliḥ /
sasaṃghaṃ sugataṃ natvā praṇidhānaṃ tathākarot // Rm_1.195{85} //
yat kiñcit prakṛtaṃ dānaṃ saṃbuddhaśāsane mayā /
etatpuṇyaphalena syāṃ saṃbuddho 'yaṃ jino yathā // Rm_1.196{86} //
iti tasya gṛhasthasya cittaṃ saṃbodhivāṃchitaṃ /
jñātvāsau bhagavān buddhaḥ smitaṃ kṛtvābhyanaṃdata // Rm_1.197{87} //
tadā bhagavato vaktrān niśceruḥ paṃcavarṇikāḥ /
raśmayas tāḥ samantāc ca trailokyaṃ śāmabhāsayan // Rm_1.198{88} //
yāḥ kāś cid raśmayo yātā adhastān narakeṣv api /
tāś ca niścaritās tāvat saṃjīvaṃ kālasūtrakaṃ // Rm_1.199{[89]} //
saṃghātaṃ rauravaṃ cāpi mahārauravaviśrutaṃ /
tapanākhyaṃ tathā caivaṃ pratāpanāhvayaṃ tataḥ // Rm_1.200{90} //
avīcim arbudaṃ caivaṃ nirarbudaṃ tathāṭaṭaṃ /
hahavaṃ huhuvaṃ caivam utpalaṃ padmakaṃ tataḥ // Rm_1.201{91} //
mahāpadmākhyam etāni ṣoḍaśa nilayāni hi /
tatroṣṇanarakā ye tu teṣu sarveṣu niḥsṛtāḥ // Rm_1.202{92} //
śītībhūtā viniḥpatya prabhāsayan samaṃtataḥ /
ye śītanarakās teṣu tūṣṇībhūtāpy abhāsayan // Rm_1.203{93} //
teṣu ye nārakāḥ satvā nānāduḥkhābhivedinaḥ /
te tābhī raśmibhiḥ spṛṣṭā mahatsaukhyaṃ prarebhire // Rm_1.204{94} //
atha sarve 'pi te satvā mahatsaukhyasamanvitāḥ /
vismitās tatra saṃmīlya mithaś caivaṃ vabhāṣire // Rm_1.205{95} //
aho bhavanta āścaryyaṃ kiṃ cāsmākaṃ bhavet khalu /
yad vayaṃ sarvadāpītthaṃ nānāduḥkhaiḥ prapīḍitāḥ /
tanmuktāḥ sāṃprataṃ sarve vayaṃ saukhyasamanvitāḥ // Rm_1.206{96} //
kiṃ tato hi vayaṃ muktā anyatra caritā nanu /
iti vismitacittānāṃ sarveṣāṃ cittabodhane // Rm_1.207{97} //
bhagavān nirmitaṃ teṣāṃ purastāt samadarśayat // Rm_1.208{98} //
tatra taṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te 'tivismitāḥ /
parasparaṃ mukhaṃ dṛṣṭvā tathaivaṃ saṃvabhāṣire // Rm_1.209{99} //
bho bhavanta itaś cyutvā nānyatra gamitā vayaṃ /
kiṃ tv ayaṃ sugatākāra āyāto 'pūrvadarśanaḥ // Rm_1.210{100} //
nūnam asyānubhāvena vayam itthaṃ sukhānvitāḥ // Rm_1.211{1} //
iti saṃbhāṣya te sarve tasmiṃ saugatanirmite /
cittaṃ prasādya buddhāya nama iti praṇemire // Rm_1.212{2} //
tatas te nirmitaṃ dṛṣṭvā natva cittaprasāditaḥ /
sarvapāpavinirmuktāḥ sarve 'pi sugatiṃ yayuḥ // Rm_1.213{3} //
yāś ca kāś cid gatā ūrddhvaṃ tā mahārājikān gatāḥ /
trayastriṃśāṃś ca yāmāṃś ca tuṣitāṃś ca gatās tataḥ // Rm_1.214{4} //

nirmāṇaratim ābhāsya nirmitavaśavarttikān /
brahmakāyikalokāṃś ca gatā brahmapurohitān // Rm_1.215{5} //
mahābrahmālayaṃ cāpi parītābhāṃs tathā gatāḥ /
apramāṇābhalokāṃś ca tata ābhāsvarān gatāḥ // Rm_1.216{6} //
parīttaśubhalokāṃs tadāpramāṇaśubhān gatāḥ /
śubhakṛtsnān anabhrāṃś ca puṇyaprasavakāṃs tataḥ // Rm_1.217{7} //
bṛhatphalāṃs tataś caivam avṛhān atapān gatāḥ /
ḥsudṛśāṃś ca tato yātā tathā caivaṃ sudarśanān // Rm_1.218{8} //
akaniṣṭhaṃ tathā gatvā sarvān etān vyabhāsayan /
teṣu ye saṃsthitā lokāḥ sarve tābhiś ca raśmibhiḥ // Rm_1.219{9} //
parispṛṣṭāḥ sukhaprāptā dṛṣṭvā tāṃ caivam ūcire /
aho citraṃ śubhā kāmyā kasya puṇyaprabhā imāḥ // Rm_1.220{10} //
yābhir vayaṃ parispṛṣṭā mahatsaukhyaṃ labhāmahe /
iti vismitacittānāṃ teṣāṃ cittavinodane // Rm_1.221{11} //
tathā tā raśmayaś caināṃ gāthābhiḥ samacodayan /
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ // Rm_1.222{12} //
ataḥ kleśagaṇāṃs tyaktvā bhajadhvaṃ sugataṃ sadā /
niṣkrāmatārabhadhvaṃ kaṃ yujyadhvaṃ buddhaśāsane // Rm_1.223{13} //
dhunīta mārasainyāṃś ca naḍāgāram iva dvipaḥ /
yo hy asmiṃ dharmavaineye 'tyapramattaś caret sudhīḥ // Rm_1.224{14} //
prahāya sa bhave kleśān duḥkhasyāntaṃ kariṣyati /
iti tā raśmayaḥ sarvā avabhāsya samantataḥ // Rm_1.225{15} //
prerayitvā śubhe satvān punar muneḥ purogatāḥ /
tato bhagavatas tasya kṛtvā trayapradakṣiṇāṃ // Rm_1.226{16} //
tathā tā raśmayaḥ sarvā uṣṇīṣe 'ntarhitaṃ yayuḥ /
athānandaḥ samutthāya kṛtāñjalipuṭo mudā // Rm_1.227{17} //
bhagavantaṃ praṇamyaivaṃ papraccha smitakāraṇaṃ /
bhagavaṃs tava śubhā raśmiḥ smitodbhavā vinirgatā // Rm_1.228{18} //
yayāvabhāsitā lokāḥ sūryyeṇodayatā yathā /
nākasmād darśayanty evaṃ smitaṃ buddhā jināḥ kvacit // Rm_1.229{19} //
tat kasmād bhagavān smitaṃ saṃdarśayati sāṃprataṃ /
yasyārthe bhavatāpy evaṃ smitaṃ saṃdarśitaṃ tathā // Rm_1.230{20} //
taṃ dṛṣṭvā vismitāḥ sarve śrotum ichanti sajjanāḥ /
tad atra bhagavāñ chāstā hy esāṃ dharmābhikāṃkṣiṇāṃ // Rm_1.231{21} //
sarveṣāṃ tat samādiśya saṃdehaṃ chettum arhati /
ity ānaṃdoditaṃ śrutvā bhagavāṃś ca tam abravīt // Rm_1.232{22} //
evam etat tathānaṃda yathā tvaṃ bhāṣase kila /
nākāraṇe jinaṃ sarvaṃ smitaṃ saṃdarśitaṃ kvacit // Rm_1.233{23} //
tad arthaṃ śṛṇu vakṣye 'haṃ yad arthaṃ saṃsmitaṃ mama /
paśyānanda gṛhastho 'yaṃ dārako yaḥ kuśīditaḥ // Rm_1.234{24} //

mama saṃdarśanād evaṃ viryyotsāhaṃ samāpnuvan /
itthaṃ ratnāni saṃsādhya buddhimāṃś ca samṛddhitaḥ // Rm_1.235{25} //
evaṃ śrāddhaḥ prasannātmā śāsane me 'numoditaḥ /
satkṛtya śaraṇaṃ kṛtvā bhajati māṃ sasāṃghikaṃ // Rm_1.236{26} //
yad ayaṃ sārthabhṛn nando mama dharmābhisaṃrataḥ /
asya puṇyavipākena bodhicittaṃ samāpnuyāt // Rm_1.237{27} //
tataḥ cikṣāḥ samāsādya pūryya pāramitā daśa /
kramān māragaṇāñ jitvā saṃbodhiṃ samavāpnuyāt // Rm_1.238{28} //
tato 'rhann abhivandyo 'tibalavīryyaparākramaḥ /
iti nāmnā prasiddho 'yaṃ saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ // Rm_1.239{29} //
sarvadharmādhipaḥ śāstā sarvavidyāguṇākaraḥ /
sarvajñas trijagadbharttā tathāgato bhaviṣyati // Rm_1.240{30} //
tasmād evaṃ sadānaṃda karttavyaṃ buddhadarśanaṃ /
buddhadarśanapuṇyena dharmotsāhaṃ samāpuṇyāt // Rm_1.241{31} //
tato vīryyasamārūḍhaḥ saddharmaṃ sādhayen mudā /
tato dharmabalair mārāñ jitvā saṃbodhim āpnuyāt // Rm_1.242{32} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sasāṃghikaḥ /
anumodya guruṃ natvā tatheti prābhyanaṃdata // Rm_1.243{33} //
evaṃ me guruṇādiṣṭaṃ dharmotsāhapravṛddhaye /
tathā tava mayā khyātaṃ satyam etat pradhāryyatāṃ // Rm_1.244{34} //
evaṃ rājaṃs tvayāpy evaṃ kṛtvānumodanāṃ tathā /
dharmaprotsāhanāṃ kṛtvā karttavyaṃ buddhadarśanaṃ // Rm_1.245{35} //
saddharmacaraṇotsāhe cāraṇīyāḥ prajāḥ sadā /
ity etad guruṇādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ // Rm_1.246{36} //
satyam evaṃ pratiśrutya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_1.247{37!} //
tat kauśīdyāvadānaṃ munivarakathitaṃ śraddhayā yaḥ śṛṇoti /
śrutvā yaḥ śrāvayed yaḥ pratidinam aniśaṃ buddhasevānuraktaḥ /
hitvā kleśān praduṣṭān sakalakalivalān mārapakṣāṃś ca jitvā /
pāraṃ gatvā guṇābdher vrajati sa subhagaṃ śrīghanasya caritraṃ /
++ iti ratnamālāyāṃ kauśīdyavīryyotsāhanāvadānaṃ ++
II Snātāvadāna
athāśoko nṛpendro 'sau saddharmacaraṇotsavaḥ /
upaguptaṃ guruṃ natvā kṛtāñjalipuṭo 'vadat // Rm_2.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇā khyātaṃ tathā me khyātum arhasi // Rm_2.2{2} //
iti tena nṛpeśena prārthyamāno jināṃśajaḥ /
upaguptaḥ samāmaṃtrya taṃ kṣitīśaṃ samabravīt // Rm_2.3{3} //
sādhu suṣṭhu mahāraja śṛṇu dharmaṃ samāhitaḥ /
yathā me guruṇādiṣṭaṃ tathātra te pracakṣyate // Rm_2.4{5!} //
puraikasamaye yo 'bhūc chākyasiṃho dayākaraḥ /

dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ // Rm_2.5{6} //
sarvavidyākalāvijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
samantabhadrakṛn nātho vināyakas tathāgataḥ // Rm_2.6{7} //
sa śrāvastyāṃ mahodyāne jetārāme manohare /
anāthapiṇḍadasyaiva vihāre maṇimaṇḍite // Rm_2.7{8} //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvair upāsakaiḥ /
devāsuramahārājair manujendraṃ sapārṣadaiḥ // Rm_2.8{9} //
sarvalokādhipaiś cāpi traidhātukanivāsitaiḥ /
caturvarṇaiś ca pauraiś ca tathānyaiś ca śubhārthibhiḥ // Rm_2.9{10} //
satkṛto mānitaś cābhivanditaḥ saṃstuto 'rcitaḥ /
gurukṛtaḥ puraskṛtya parivṛto 'valokitaḥ // Rm_2.10{11} //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ loke prakāśayan /
sarvasatvahitārthena vijahāra samāhitaḥ // Rm_2.11{12} //
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastyāṃ ye vaṇigjanāḥ /
te paṃcaśatamātrāṇi ratnākaraṃ samāgatāḥ // Rm_2.12{13} //
tataḥ pratyāgatāḥ sarve kāntāraṃ samupāviśan /
tatra te bhramitā mārgāt paribhraṣṭā vicerire // Rm_2.13{14} //
vimārgeṇa carantas te vālukāsthalam upāviśan /
tatra praptāś ca te sarve madhyāhne dyotitātape // Rm_2.14{15} //
bhānos tīkṣṇakarais taptā gharmatāpābhikheditāḥ /
kṣīṇapathyādanāś cāpi kṣuttṛṣṇā paripīḍitāḥ // Rm_2.15{16} //
tīvraduḥkhābhisaṃtaptāḥ paryāvarttanta tatra ca /
sthalaprāptā yathā mīnā mṛtyubhayavikaṃpitāḥ // Rm_2.16{17} //
tadā sarve 'pi te sārthāḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
svasvakuleśasvasveṣṭadevatāḥ saṃyayācire // Rm_2.17{18} //
kecit svayaṃbhuvaṃ smṛtvā kecin nārāyaṇaṃ tathā /
kecic chivaṃ mahāraudraṃ kecit sūryyagrahādhipaṃ // Rm_2.18{19} //
kecic caṃdraṃ ca tāreśaṃ kecid iṃdraṃ surādhipaṃ /
kecid agniṃ yamaṃ caiva naiṛtyaṃ ca tathāpare // Rm_2.19{20} //
vāruṇaṃ ca tathā vāyukuveraṃ ca maheśvaraiḥ /
bhairavaṃ mātṛkāś caivaṃ kecit skandhaṃ vināyakaṃ // Rm_2.20{21} //
mahākālaṃ tathā caivaṃ kecid ṛṣīn yatīśvarān /
kecid daityādhipān vīrān kecin nāgādhipāṃs tathā // Rm_2.21{22} //
kecic cāturmahārājān kecid yakṣādhipān tathā /
evam anyāṃs tridhātusthāṃs sarvān smṛtvā yayācire // Rm_2.22{23} //
tair evaṃ yācyamānānāṃ devatānaṃ na kaś cana /
eko 'py āsīt tadā trātā vāṇijāṃ duḥkhabhāgināṃ // Rm_2.23{24} //
tatas te vaṇijaḥ sarve mṛtyubhayavikaṃpitāḥ /
nirāśayā viṣīdantas tasthur niśceṣṭamānasāḥ // Rm_2.24{25} //
tatra yaḥ sugatopāsī dṛṣṭasatyaḥ sa dhīravān /

tān sārthān vipannāśāṃ dṛṣṭvāmaṃtryaivam abravīt // Rm_2.25{26} //
bhavanto mā viṣīdadhvaṃ kiṃ viṣādena setsyate /
tasmāt tyaktvā viṣādatvaṃ dhīryyam ālambya tiṣṭhata // Rm_2.26{27} //
dhairyyeṇa tārayed duḥkhaṃ mahākṛcchraṃ vipatsv api /
tasmād dhairyyaṃ samādhāya smaradhvaṃ ca jinaṃ drutaṃ // Rm_2.27{28} //
jina eva jagannāthas trātā sarvānukaṃpakaḥ /
tad asmadvacanaṃ śrutvā saṃbuddhaṃ smaratādarāt // Rm_2.28{29} //
tatrāpy evaṃ bhaye 'smākaṃ trātā ko 'nyo bhaviṣyati /
buddha eva jagadbaṃdhus tad vrajadhvaṃ jinaṃ drutaṃ // Rm_2.29{30} //
sarvathā no jinendro 'sau sarvasatvānukanipakaḥ /
ḍṛṣṭvāsmān karuṇādṛṣṭyā saṃrakṣet sahasā khalu // Rm_2.30{31} //
iti tenoditaṃ śrutva sarve te vaṇijas tathā /
saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ kṛtvā smṛtvābhayaṃ yayācire // Rm_2.31{32} //
namas te bhagavan nātha sarvajño 'si jagatprabhuḥ /
bhavataiva jagat sarvaṃ pālitaṃ putravat sadā // Rm_2.32{33} //
adyāgreṇa vayaṃ sarve yāvajjīvaṃ sadāpi hi /
bhavatāṃ śaraṇaṃ yāmas tad rakṣāsmāñ jagadguro // Rm_2.33{34} //
bhavān eva jagaddharmaṃ saṃsāre pālitaṃ sadā /
bhagavan sarvavin nātha trātum arhasi sarvathā // Rm_2.34{35} //
paṃcaśatasarvāṇi vāṇijāś ca samāgatāḥ /
vimārgeṇa carantas te madhyāhne dyotitātape // Rm_2.35{36} //
tatra prāptāś ca te sarve vālukāsthale saṃsthitāḥ /
bhāno tīkṣṇakare taptā kṣuttṛṣārttā paripīḍitāḥ // Rm_2.36{37} //
tīvrātivedanākrāntā mṛtyubhayaṃ samāgatāḥ /
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti namo namaḥ // Rm_2.37{38} //
dṛṣṭvāsmān karuṇā sarvān paṃcaśatāni vāṇijān /
bhavān eva jagatsvāmiṃ tathā buddhānubhāvatāṃ // Rm_2.38{39} //
tadā sa bhagavān tebhya māhendravṛṣṭim ācaran /
śītalā vāyavo yāti tena śītatvam āgatāḥ // Rm_2.39{40} //
tad dṛṣṭvā sārthapatinā sarvān sārthān samabravīt /
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarve yan mayā procyate hitaṃ // Rm_2.40{41} //
tad bhavadbhiḥ samādhṛtvā karttavyaṃ kṛtavedibhiḥ /
yad vayaṃ mṛtyusaṃprāptā paralokād ivāgatāḥ // Rm_2.41{42} //
tad jñeyaṃ jinendrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
tasmāt sarve vayaṃ tasya buddhasya śaraṇaṃ gatāḥ // Rm_2.42{43} //
saddharmmaṃ samupāśritya caremahi sadāpi hi /
anityaṃ khalu saṃsāram anityaṃ jīvitaṃ sukhaṃ // Rm_2.43{44} //
kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca bhave nityaṃ na kiṃ cana /
dharma eva mahāsāraṃ yenaivaṃ rakṣyate jagat // Rm_2.44{45} //
tasmād dharmaṃ samādhartuṃ gantavyaṃ śaraṇaṃ muneḥ /

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te vaṇijo mudā // Rm_2.45{46} //
tathety abhyanumodantas tato gaṃtum upākramat /
atha sārthapatiś caivaṃ kṛtvā taṃ saha saṃmataṃ // Rm_2.46{47} //
vihāre sugataṃ draṣṭuṃ dharmaṃ cāptum agān mudā /
tatropetya praviṣṭo 'sau sarvasārthagaṇānvitaḥ // Rm_2.47{48} //
dṛṣṭvā taṃ sugataṃ natvā viṣasāda puro muneḥ /
athāsau bhagavāṃs teṣāṃ dṛṣṭvāśayaviśuddhatāṃ /
āryyasatyāryyamārgāṅgaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_2.48{49} //
tadā sarve 'pi te satvāḥ śrutvā taṃ dharmam ādarāt /
satkāyadṛṣṭinirmuktā bodhicittaṃ pralebhire // Rm_2.49{50} //
tatra kecin mahāśrāddhā dharmānusāriṇo 'bhavan /
śrotāpannās tathā kecit sakṛdāgāmino pare // Rm_2.50{51} //
tathānāgāminaḥ kecit kecid bhavaparāṅmukhāḥ /
saṃsārakleśasaṃghāṃś ca hitvā suvimalāśayāḥ // Rm_2.51{52} //
sākṣāt saddharmmam āsādya babhūvur dharmacāriṇaḥ /
kecic chrāvakabodhau ca pratyekāyāṃ tathāpare // Rm_2.52{53} //
kecid anuttarāyāṃ ca saṃbodhau praṇidhiṃ dadhuḥ /
evaṃ tāḥ parṣadaḥ sarvāḥ saṃbuddhaśaraṇe sthitāḥ // Rm_2.53{54} //
saddharmmācaraṇe raktāḥ saṃghabhaktā babhūvire /
atha te bhikṣavo dṛṣṭvā tān sarvān bodhicāriṇaḥ // Rm_2.54{55} //
saṃbuddhaṃ prayatā natvā paprachur vismayānvitāḥ /
āścaryyaṃ bhagavan yāvad yad ime vaṇijas tathā // Rm_2.55{56} //
kāṃtārapatitāḥ sarve bhavatā paripālitāḥ /
bhavaccintitamātre 'pi māhendravṛṣṭim ācaran // Rm_2.56{57} //
śītalā vāyavo vātās tat kathaṃ vaktum arhasi /
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭo bhagavāṃs tān abhāṣata // Rm_2.57{58} //
śṛṇudhvaṃ bhikṣavaḥ karmma yan mayā kṛta kṛtaṃ kathyate /
yan mayā prakṛtaṃ karma ko 'nyo bhuṃjyād dhi tatphalaṃ // Rm_2.58{59} //
yena yat prakṛtaṃ karma sa evādyād dhi tat phalaṃ /
abhuktaṃ kṣīyate karma naiva kvāpi kathaṃ cana // Rm_2.59{60} //
agnibhir dahyate naiva vāyubhir nāpi śuṣyate /
udakaiḥ klidyate nāpi bhūmiṣu // Rm_2.60{61} //
api tu pacyate skandhaṣaḍdhātvāyataneṣu hi /
anyathā cāpi karmāṇi na dadanti phalāni ca // Rm_2.61{62} //
yathaiva yat kṛtaṃ karma tathaiva tat phalaṃ mataṃ /
śubhakarma śubhaṃ dadyāt pāpakarmāśubhaṃ khalu // Rm_2.62{63} //
miśritam ubhayaṃ dadyād iti matvā śubhe caret /
na praṇaśyaṃti karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_2.63{64} //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehināṃ /
yan mayā prakṛtaṃ pūrvaṃ tat phalaṃ prāpyate 'dhunā // Rm_2.64{65} //

kathyate tat purāvṛttaṃ sādhu śṛṇuta sādaraṃ /
puraikasamaye buddhaś caṃdano nāma dharmarāṭ // Rm_2.65{66} //
sarvajño 'rhañ jagannāthaḥ śāstā lokādhipeśvaraḥ /
vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavij jinaḥ // Rm_2.66{67} //
tathāgato mahābhijñaḥ saṃbuddho 'bhūd vināyakaḥ /
tadaikasamaye tatra caṃdanaḥ sa munīśvaraḥ // Rm_2.67{38!} //
bhikṣubhiḥ saha saddharmmaṃ prakāśayan samaṃtataḥ /
hitāya sarvasatvānāṃ jānapadeṣu saṃcaran // Rm_2.68{69} //
anyatamāṃ purīṃ ramyāṃ rājadhānīm upāśrayat /
tatra satvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan // Rm_2.69{70} //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ vijahāra jināśrame /
atha tadādhipo rājā śrutvā taṃ buddham āgataṃ // Rm_2.70{71} //
sa maṃtrijanapauraiś ca saha pratyudyayau mudā /
tatrāsau sahasopetya dṛṣṭvā taṃ sugataṃ muniṃ // Rm_2.71{72} //
kṛtāṃjalipuṭo natvā tasthāv ekāṃtike mudā /
athāsau bhagavān dṛṣṭvā taṃ nṛpaṃ samupasthitaṃ // Rm_2.72{73} //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ /
śṛṇu rājan bhave sāraṃ dharmaṃ nityam ataṃdritaṃ // Rm_2.73{74} //
dharmeṇa jāyate loko dharmeṇa svargam āruhet /
tasmād dharmaṃ puraskṛtya saṃpālayan prajā sadā // Rm_2.74{75} //
prajārakṣāvrataṃ dharmaṃ mūlaṃ rājñāṃ vidur budhāḥ /
prajārakṣāvrataṃ tyaktvā kim anyair bahubhir vrataiḥ // Rm_2.75{76} //
tena rājan tvayā dharme pālanīyāḥ prajāḥ śubhe /
tad daśākuśalebhyaś ca vinivārya tvayā sadā // Rm_2.76{77} //
yojanīyāḥ prajā dharme tatpuṇyais tvaṃ pramokṣyase /
ādau dāne prajān yojyāḥ saṃbodhipadakāraṇe // Rm_2.77{78} //
tatpuṇyaiḥ pracariṣyanti prajāḥ saṃvarddhitāḥ śubhe /
śubhakarmarate loke tatpuṇyaiḥ varddhyate nṛpaḥ // Rm_2.78{79} //
tasmād dānaṃ svayaṃ datvā prajā śīle niyojaya /
śīlena śuddhyate kāyaḥ śuddhakāyo bhavet sudhīḥ // Rm_2.79{80} //
subuddhiḥ kṣamayā sarvāc chatrūṃ jitvā virājate /
tato vīryyabalaiḥ sarvān satvān saukhye niyojayet // Rm_2.80{81} //
tataḥ kleśān vinirjitya dhyātvā bodhiṃ prasādhayet /
bodhipraṇidhicittena kṛtī prajñāṃ prasādhayet // Rm_2.81{82} //
tataḥ prājña upāyaiś ca jagad bodhau niyojayet /
tato mārān vinirjitya saṃbodhijñānam āpnuyāt // Rm_2.82{83} //
tatra prāpya rasābhijñā daśabhūmīśvaro bhavet /
tataḥ kṛtvā vaśe sarvāṃs traidhātukanivāśinaḥ // Rm_2.83{84} //
saṃsthāpya saugate dharme svayaṃ nirvṛtim ācaret // Rm_2.84{85} //
evaṃ jñātvā mahārāja nirvāṇagatisādhanaṃ /

yadi te nirvṛtau vāṃchā tadaitāsu samācara // Rm_2.85{86} //
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ saṃvṛttisukham āpnuyāḥ /
kramāt pāramitāḥ pūryya nirvṛtiṃ samavāpnuyāḥ // Rm_2.86{87} //
nirvāṇaṃ paramaṃ jñānaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ sukhaṃ /
nirvāṇaṃ paramaṃ puṇyaṃ nirvāṇaṃ paramāṃ gatiṃ // Rm_2.87{88} //
evaṃ hi sukṛtaṃ sarvaṃ jñātvā nirvāṇakāraṇaṃ /
tathā dharme svayaṃ sthitvā preraṇīyāḥ prajā api // Rm_2.88{89} //
evaṃ sa caṃdano buddho bodhayitvā ca taṃ nṛpaṃ /
bodhimārge pratisthāpya virarāma kṣaṇaṃ tataḥ // Rm_2.89{90} //
atha sa nṛpatī rājā śrutvā tad dharmam ādarāt /
pramoditaḥ samutthāya uttarāsaṃgam udvahan // Rm_2.90{91} //
jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā kṛtāṃjalipuṭo nataḥ /
suprasannamukhaḥ pādau natvā taṃ prārthayan muniṃ // Rm_2.91{92} //
namas te bhagavan nātha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
saddharmam ādiśann atra vijayasva gaṇaiḥ saha // Rm_2.92{93} //
iti tena nṛpendreṇa prārthite sa munīśvaraḥ /
tatheti pratisaṃśrutya traimāsyam adhyavāsayat // Rm_2.93{94} //
tataḥ sāntaḥpurā rājā taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ /
sadā satkārapūjāṅgair bhojyaiḥ prārāgayan mudā // Rm_2.94{95} //
tasmiṃś ca samaye tatra lokānācarakopitāḥ /
varṣādhidevatā meghāvṛṣṭiṃ na mumucur bhuvi // Rm_2.95{96} //
tatas tasyām anāvṛṣṭyāṃ taḍāgādi jalāśrayāḥ /
dine dine prahīnāṃbhaḥ paṃkaśeṣaviśoṣitāḥ // Rm_2.96{97} //
niḥpuṣpā niṣphalā vṛkṣāḥ śākhāpattraviśīrṇṇitāḥ // Rm_2.97{97!} //
sthāṇukalpā nirābhogyāḥ pakṣisaṃpātavarjitāḥ /
mahīśasyavipannāś ca bījāṃkulaviśoṣitāḥ // Rm_2.98{98} //
nistṛṇā prakhalībhūtā marukalpābhavat tadā /
annapānaviyogena mṛtā anekajantavaḥ // Rm_2.99{99} //
kṣutpipāsahatāḥ kecin nyaṣīdanta mṛtā iva /
kecid gehe viṣaṇṇāsyā mṛtyuśaṃkāviṣāditāḥ // Rm_2.100{100} //
parasparaṃ mukhaṃ dṛṣṭvā niḥśvasanto niṣedire /
kecin meghaṃ ca khe dṛṣṭvā prāyācanta divāniśaṃ // Rm_2.101{1} //
hā hatāsma iti proktvā kecit tasthur nirāśitāḥ /
evaṃ nānāprakāreṇa vilapanto vikheditāḥ // Rm_2.102{2} //
sarve 'pi paurikās tatra cikhedur mṛtyuśaṃkitāḥ /
tad dṛṣṭvā nṛpatiś cāpi mṛtyutrastānukaṃpitaḥ // Rm_2.103{3} //
maṃtriṇaḥ sacivān sarvān samāmaṃtryābravīd iti /
hā kaṣṭaṃ katham atraivaṃ durbhikṣaṃ varttate 'dhunā /
kiṃ karomi na manye 'haṃ vadadhvaṃ tat pratikriyāṃ // Rm_2.104{4} //
yena tadā mahāpāpadurbhikṣaṃ śāmyate drutaṃ /

tadupāyaṃ prakuryāma tat kurudhvaṃ yathāvidhiṃ // Rm_2.105{5} //
iti śrutvā nṛpājñāṃ te samaṃtrijanapaurikāḥ /
devatā vidhinārādhya tac chāntiṃ saṃyayācire // Rm_2.106{6} //
bho devatāḥ prasīdadhvaṃ namo vaḥ praṇatā vayaṃ /
aparādhaṃ yad asmāsu kṣantavyaṃ sarvathāpi tat // Rm_2.107{7} //
imaṃ durbhikṣanirvṛṣṭiṃ prāptaṃ śamayata drutaṃ /
suvṛṣṭiṃ kārayitvātra subhikṣaṃ kuruta dhruvaṃ // Rm_2.108{8} //
evaṃ kecid vidhātāraṃ kecid viṣṇuṃ janārdanaṃ /
kecic chivaṃ maheśānaṃ iṃdraṃ kecit surādhipaṃ // Rm_2.109{9} //
kecid grahādhipaṃ kecil lokapālān maharddhikān /
kecic ca mātṛkādevīṃ skaṃdavighneśabhairavān // Rm_2.110{10} //
mahākālagaṇāṃś cāpi kecin nāgāñ jalādhipān /
kecin meghān samālokya natvā vṛṣṭiṃ yayācire // Rm_2.111{11} //
evaṃ sarve 'pi lokāś ca svasveṣṭakuladevatāḥ /
vidhinārādhya saṃprārthya suvṛṣṭiṃ prayayācire // Rm_2.112{12} //
evaṃ taiḥ prārthyamānās tāḥ sarvāś ca devatā api /
tatra vṛṣṭiṃ samutsraṣṭuṃ naiva śekur vighātitāḥ // Rm_2.113{13} //
tataḥ sarve ca te lokā dṛṣṭvā tad vṛṣṭighātitāṃ /
hāhākāravirāvanto vicikhedur nirāśitāḥ // Rm_2.114{14} //
atha rājā sa tān dṛṣṭvā durbhikṣākṣobhitāśāyān /
tathā ca grahām ālokya visaṇṇāsyo vyacintayat // Rm_2.115{15} //
aho kaṣṭaṃ mahotpātaṃ mama rājye bhaviṣyati /
katham atra pratīkāraṃ tat praśāntyai kariṣyate // Rm_2.116{16} //
kiṃ mayā nṛpabhūtena yaśodharmavighātinā /
na śakyaṃte prajā yena rakṣitum ītipīḍite /
dhig māṃ nṛpādhamībhūtaṃ kiṃ pāpaṃ prakṛtaṃ mayā /
yena yasya prajā eva kṣutpipāsahatā mṛtāḥ /
kim eva mama rājye na bhogyaiś cāpi dhanair api /
kiṃ tena jīvitenāpi yaśodharmavināśinā // Rm_2.117{18} //
yena rājñā na rakṣyante prajāḥ svaviṣayāśritāḥ /
sa kiṃ rājā baliṣṭho 'pi kṛtānta iva manyate // Rm_2.118{19} //
yaś ca rājā svabhogyārthaṃ kevalaṃ daṇḍam āharan /
na vipatsu prajāḥ pāti sa kiṃ rājāpi cauravat // Rm_2.119{20} //
yeṣām eva hitārthāya yaś ca rājābhiṣicyate /
sa teṣāṃ na hitaṃ kuryyāt sa kiṃ rājā kṛtārthahā // Rm_2.120{21} //
dhik pravādahataḥ so 'tra yaśodharmasukhārthahā /
svayaṃ naṣṭaḥ parān hatvā narakeṣu vrajed dhruvaṃ // Rm_2.121{21!} //
kiṃ cāham api mānuṣyaḥ samāna iṃdriyair api /
yato me kriyate sarvaiḥ sevo nityaṃ samāhitaiḥ // Rm_2.122{22} //
yadi na kriyate rakṣā mayāpy eṣāṃ vipatsv api /

katham etadṛśair muktaḥ kadā yāsyāmi sadgatiṃ // Rm_2.123{23} //
sarvadaitadṛṇair baddhaḥ sarvathā pratibaṃdhitaḥ /
karmabhiḥ preryyamāṇo 'haṃ yāsyāmi narakān dhruvaṃ // Rm_2.124{24} //
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi yamadūtair adhiṣṭhite /
dṛṣṭvā tāṃ bhīṣaṇāṃ krūrān patiṣyāmi vimohitaḥ // Rm_2.125{25} //
tadā tatra na vidyeta kaścit trātā dayānvitaḥ /
dharma eva tadā rakṣet tad dharmaṃ sādhayec chubhaṃ // Rm_2.126{26} //
dharmāś ca bahudhā proktās teṣāṃ prāhur munīśvarāḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ saugataṃ dharmam uttamaṃ // Rm_2.127{27} //
yenaiva śubhatāṃ kṛtvā sarvatra bhuvaneṣv api /
sarvasatvāś ca pālyante sarvadeha paratra ca // Rm_2.128{28} //
tathātrāpi śubhaṃ kartuṃ saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ vrajan /
saddharmaṃ samavāptuṃ ca sevitavyaṃ sasāṃghike // Rm_2.129{29} //
tenātra sahasā kṛtvā puṣkaraṇīmanoramāṃ /
saṃbuddhasugataṃ tatra snāpayitvā sasāṃghikaṃ // Rm_2.130{30} //
mahatsatkārapūjābhir bhojanaiś ca pratoṣayan /
tatas taṃ sugataṃ natvā tad durbhikṣaṃ praśāṃtaye // Rm_2.131{31} //
suvṛṣṭicāraṇe loke prārthayiṣyāmi sādaraṃ /
tadā sa bhagavān atra suvṛṣṭiṃ cārayed dhruvaṃ // Rm_2.132{32} //
sarvatra śubhatāṃ kṛtvā subhikṣaṃ kārayet sadā /
tato 'tra sarvadāpy evaṃ durbhikṣaṃ na kadā cana // Rm_2.133{33} //
subhikṣaṃ sarvato bhadraṃ bhaven nūnaṃ samaṃtataḥ /
iti dhyātvā viniścitya manasā sa narādhipaḥ // Rm_2.134{34} //
sahasā sacivān sarvān samāmaṃtryābravīt tathā /
śṛṇudhvaṃ maṃtriṇo yan me manasā saṃviciṃtitaṃ // Rm_2.135{35} //
tad anumodya yuṣmābhiḥ prakarttavyaṃ samāhitaiḥ /
yad adya jāyate 'vṛṣṭiṃ durbhikṣaṃ copavarttate // Rm_2.136{36} //
tad asmatpāpato nūnaṃ tat pāpaparihāṇaye /
saṃbuddhaśaraṇaṃ kṛtvā saddharmasamavāptaye // Rm_2.137{37} //
sasaṃghaṃ sevituṃ nityam iche tad anumodyatāṃ /
sa eva bhagavān nāthaḥ kṛtvātra śubhatāṃ sadā // Rm_2.138{38} //
suvṛṣṭiṃ cārayitvā ca subhikṣaṃ kārayed dhruvaṃ /
tato 'smākaṃ tadāpy atra maṃgalaṃ syāt samaṃtataḥ // Rm_2.139{39} //
sadā saddharmam ādhāya saukhyaṃ bhuktvā bhajemahi /
dharmeṇa śubhatā nityaṃ dharmeṇa jīyate vipat // Rm_2.140{40} //
dharmeṇa pālyate sarvaṃ dharmeṇa sadgatiṃ vrajet /
dharmaṃ tu saugataṃ bhadraṃ sarve prāhur munīśvarāḥ // Rm_2.141{41} //
saddharmaṃ samavāptuṃ taṃ saṃbuddhaṃ bhajatādarāt /
buddha eva jagadbaṃdhuḥ sarvasatvahitaṃkaraḥ // Rm_2.142{42} //
buddha eva jaganmitraṃ sarvasatvasukhapradaḥ /