રત્નમાલાવદાન · ભાગ 120

ઇ કૌશીદ્યવીર્યોત્સાહનાવદાન
++ ઓં નમઃ શ્રીસર્વબુદ્ધબોધિસત્વેભ્યઃ ++
યઃ શ્રીમાઞ્ છ્રીઘનો લોકે સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ।
શાસનાનિ ત્રિલોકેષુ જયન્તુ તસ્ય સર્વદા ॥ ર્મ્_1.1{1} ॥
અથાશોકો મહારાજઃ કૃતાઞ્જલિઃ પ્રમોદિતઃ ।
ઉપગુપ્તં યતિં નત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_1.2{2} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
તદ્ યથા ગુરુણાદિષ્ટં તથા દેષ્ટું ચ મે ઽર્હતિ ॥ ર્મ્_1.3{3} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં રાજ્ઞા શ્રુત્વા સો ઽર્હન્ યતિઃ સુધીઃ ।
ઉપગુપ્તો નરેન્દ્રં તં સમાલોક્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_1.4{3અ} ॥
સાધુ શૃણુ મહારાજ યથા મે ગુરુણોદિતં ।
તથાહં તે પ્રવક્ષ્યામિ શ્રુત્વા ચાપ્ય્ અનુમોદય ॥ ર્મ્_1.5{4} ॥
પુરાસૌ ભગવાન્ બુદ્ધઃ શાક્યસિંહો દયાનિધિઃ ।
ધર્મરાજો જગચ્છાસ્તા સર્વજ્ઞઃ સુગતો જિનઃ ॥ ર્મ્_1.6{5} ॥
સર્વવિદ્યાકલાભિજ્ઞઃ ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ।
મારજિલ્ લોકવિન્ નાથો વિનાયકસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_1.7{6} ॥
શ્રવસ્ત્યાં જેતકારણ્યે મહોદ્યાને મનોરમે ।
અનાથપિણ્ડદાખ્યસ્ય ગૃહસ્થસ્ય મહાત્મનઃ ॥ ર્મ્_1.8{7} ॥
નાનાવૃક્ષૈઃ સમાપન્ને નાનાપુષ્પપ્રશોભિતૈઃ ।
નાનાફલભરાનમ્રૈઃ કલ્પપાદપસન્નિભૈઃ ॥ ર્મ્_1.9{8} ॥
અષ્ટાઙ્ગગુણસંપન્નજલૈઃ પદ્મોત્પલાદિભિઃ ।
પુષ્પૈશ્ ચ પરિપૂર્ણાભિઃ પુષ્કરિણીભિર્ આશ્રિતે ॥ ર્મ્_1.10{9} ॥
નાનાજન્તુગણૈશ્ ચાપિ મિથસ્નેહનિવન્ધિતૈઃ ।
નાનાપક્ષિગણૈશ્ ચાપિ સંરાવૈર્ ઉપસેવિતે ॥ ર્મ્_1.11{10} ॥
તસ્મિન્ દિવ્યમનોરમ્ય આરામે પરિશોભિતે ।
પુણ્યક્ષેત્રે જિનાવાસે વિહારે મણિમણ્ડિતે ॥ ર્મ્_1.12{11} ॥
શ્રાવકૈર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધં બોધિસત્વગણૈર્ અપિ ।
સર્વસત્વહિતાર્થેન તસ્થૌ ધર્મં પ્રકાશિતું ॥ ર્મ્_1.13{12} ॥
એવં તત્ર સમાસીનં સંબુદ્ધં ધર્મદેશિનં ।
દૃષ્ટ્વા ધર્મોત્તમં શ્રોતું સર્વે લોકાઃ સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_1.14{13} ॥
દેવા દૈત્યાશ્ ચ સિદ્ધાશ્ ચ યક્ષગંધર્વકિન્નરાઃ ।
ગ્રહા વિદ્યાધરાશ્ ચાપિ નાગાશ્ ચ ગરુડા અપિ ॥ ર્મ્_1.15{14} ॥
સર્વે ઽપિ લોકપાલાશ્ ચ મુનયશ્ ચ મહર્ષયઃ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચાપિ વૈશ્યાશ્ ચ મંત્રિણો જનાઃ ॥ ર્મ્_1.16{15} ॥
અમાત્યાઃ સાધવઃ શૂદ્રાઃ સાર્થવાહા મહાજનાઃ ।
ધનિનો વણિજશ્ ચાપિ ગૃહસ્થાઃ પૌરિકા અપિ ॥ ર્મ્_1.17{16} ॥
તથા જાનપદાશ્ ચાપિ ગ્રામ્યાઃ કાર્પટિકા અપિ ।
એવમ્ અન્યે ઽપિ સત્વાશ્ ચ સદ્ધર્મશ્રવણાર્થિનઃ ॥ ર્મ્_1.18{17} ॥
પૂજાપંચોપહારાણિ ગૃહીત્વા ભક્તિસંયુતાઃ ।
સદ્ધર્મં સૌગતં શ્રોતુમ્ અનુમોદ્ય સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_1.19{18} ॥

સર્વે તત્ર પ્રવિષ્ટાસ્ તે દૃષ્ટ્વા તં સુગતં જિનં ।
વિસ્મિતાનંદિતાઃ પૂજાં કૃત્વા નત્વા યથાક્રમં ॥ ર્મ્_1.20{19} ॥
સર્વે તત્ર સમાસીનાઃ પરિવૃતાઃ પુરસ્કૃતાઃ ।
તં દૃષ્ટ્વા સદ્ગુરું ધર્મં શ્રોતું તસ્થુઃ સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_1.21{20} ॥
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા લોકાન્ સર્વાન્ સમાહિતાન્ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_1.22{21} ॥
એવં નિત્યમ્ અસૌ નાથઃ સર્વસત્વહિતાર્થિકઃ ।
ધર્મં પ્રકાશયન્ લોકે તસ્થૌ ભાનુર્ ઇવોદિતઃ ॥ ર્મ્_1.23{22} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર શ્રાવસ્ત્યાં સન્મહાજનઃ ।
આઢ્યઃ શ્રેષ્ઠી મહાભોગો વિસ્તીર્ણસુપરિગ્રહઃ ॥ ર્મ્_1.24{23} ॥
શ્રાદ્ધો ભદ્રાશયો ધીમાન્ સર્વબન્ધુસુહૃત્પ્રિયઃ ।
તીર્થિકશ્રાવકો માની બભૂવ ધનગર્વિતઃ ॥ ર્મ્_1.25{24} ॥
તદાસૌ સુન્દરીં ભાર્ય્યાં કુલધર્મસમાનિકાં ।
નીત્વા કામગુણાસક્તો રેમે નિત્યં તયા સહ ॥ ર્મ્_1.26{25} ॥
તસ્યૈવં રમતસ્ તસ્યાં ભાર્યાયાં સુચિરાદ્ અપિ ।
પુત્રો ન દુહિતા વાપિ નોદ્બભૂવ કથં ચન ॥ ર્મ્_1.27{26} ॥
તદ્ અપુત્રો ગૃહસ્થો ઽસૌ પુત્રાભિદર્શનોત્સુકઃ ।
કપોલં સ્વકરે ધૃત્વા વ્યચિન્તયદ્ રહો ગતઃ ॥ ર્મ્_1.28{27} ॥
અહો દૈવાન્ ન મે પુત્રઃ પુત્રી વાદ્યાપિ નાસ્તિ યત્ ।
તન્ મે સ્યુઃ સંપદો વ્યર્થાયાસાં ભોક્તા ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_1.29{29!} ॥
કિં મમૈતૈર્ ધનૈ રત્નૈઃ કેવલં દુહ્ખસાધનૈઃ ।
યેષાં ભોક્તા ન વિદ્યેત વ્યર્થં મયા હ્ય્ ઉપાર્જિતં ॥ ર્મ્_1.30{30} ॥
હ્ય્ અપુત્રસ્ય જગચ્ છૂન્યં સંસારે નિઃસુખં મમ ।
યતો ન વર્દ્ધતે ધર્મસ્ તજ્ જન્માપિ ચ નિસ્ફલં ॥ ર્મ્_1.31{31} ॥
કિમ્ ઉપાયં કરિષ્યામિ યતો ભાગ્યં ન વિદ્યતે ।
દૈવો હિ વલવાંલ્ લોકે કિમ્ ઉપાયૈર્ ગુણૈર્ વલૈઃ ॥ ર્મ્_1.32{32} ॥
કુત્રાત્ર શરણં યાસ્યે હ્ય્ અપુત્રો ઽહં કુલાન્તકઃ ।
તન્ મે સ્યાત્ કો ઽત્ર સન્મિત્રં સંકટે યઃ સમુદ્ધરેત્ ॥ ર્મ્_1.33{33} ॥
નૂનં મે પિતરઃ સર્વે પિણ્ડવિછેદદર્શિનઃ ।
મત્પરં દુર્લભં મત્વા ભવિષ્યન્તિ નિરાશિતાઃ ॥ ર્મ્_1.34{34} ॥
સર્વથાહં વિનષ્ટો ઽસ્મિ કુલધર્મવિનાશકઃ ।
કિં પરત્ર પ્રભોક્ષ્યામિ કો મે પિણ્ડં પ્રદાસ્યતિ ॥ ર્મ્_1.35{35} ॥
ઇતિ ચિન્તાવિષણ્ણં તં દૃષ્ટ્વા સર્વે ચ બાન્ધવાઃ ।
સમુપેત્ય સમામંત્ર્ય દુહ્ખહેતુમ્ અપૃછન્ ॥ ર્મ્_1.36{36} ॥
કિં દુઃસ્થિતો ઽસિ સાધો ઽત્ર કિં ચાપિ દુઃખચિન્તયા ।
વક્તવ્યં ચેત્ તદ્ અસ્માકં સર્વથા વક્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_1.37{37} ॥
ઇતિ પૃષ્ટે ગૃહસ્થો ઽસૌ દીર્ઘનિશ્વાસમ્ ઉત્સૃજન્ ।
સર્વાંસ્ તાન્ બાન્ધવાન્ દૃષ્ટ્વા દુઃખહેતુમ્ ઉદહરત્ ॥ ર્મ્_1.38{38} ॥
ભવન્તઃ શ્રૂયતાં સર્વૈર્ મમ દુઃખસ્ય કારણં ।
યદ્ અદ્યાપિ ન મે પુત્રઃ પુત્રી વાપિ ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_1.39{39} ॥

સંપદો મે ગૃહે સન્તિ સર્વરત્નસમન્વિતાઃ ।
સર્વદ્રવ્યસમૃદ્ધાશ્ ચ તાસાં ભોક્તા ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_1.40{40} ॥
તત્ સર્વં નક્ષ્યતે વ્યર્થં મયા યાત્નૈર્ ઉપાર્જિતં ।
અપુત્રસ્ય હિ સર્વસ્વં નૂનં રાજા ગ્રહીષ્ય્તિ ॥ ર્મ્_1.41{[41]} ॥
અપુત્રો ઽહં હ્ય્ અપુણ્યાત્મા ગન્તવ્યં મરણં ધ્રુવં ।
પ્રેતીભૂતસ્ય મે કો ઽન્યઃ પિણ્ડદાનં પ્રદાસ્યતિ ॥ ર્મ્_1.42{[42]} ॥
મયા ન પ્રકૃતં પુણ્યં સંપદર્થપ્રસંગિના ।
તન્ મે સર્વં નિરર્થં સ્યાત્ કો માં પાપાત્ સમુદ્ધરેત્ ॥ ર્મ્_1.43{43} ॥
ઇહ ભોગ્યં પ્રભુક્ત્વાપિ કિં મે સારમ્ અવસ્થિતં ।
કેવલં ધનસક્તસ્ય પરત્ર સદ્ગતિઃ કથં ॥ ર્મ્_1.44{44} ॥
ઇતિ ચિન્તા હૃદિ સ્થિત્વા ચિત્તં મે તુદતે ઽનિશં ।
એવં ચિત્તવ્યથાક્રાન્તઃ શલ્યવિદ્ધ ઇવાસ્મ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_1.45{45} ॥
તદ્ વ્યથાહરણોપાયં દાતવ્યં મમ તદ્ધિતં ।
અન્યથા ચેદ્ ઇહામુત્ર વિનષ્ટઃ સ્યાં નિરાશિતઃ ॥ ર્મ્_1.46{46} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે બાન્ધવા જનાઃ ।
કરુણાવિષ્ટચિત્તાસ્ તં બોધયન્તઃ સમબ્રુવન્ ॥ ર્મ્_1.47{47} ॥
મા મા ભૈષ્ઠા મહાભાગ ત્યજ ચિન્તાં વચઃ શૃણુ ।
તદુપાયં વયં બ્રૂમસ્ તત્ કુરુષ્વ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_1.48{48} ॥
દેવતારાધનાં કૃત્વા કુરુષ્વ વંશયાચનાં ।
નૂનં વંશં પ્રદાસ્યન્તિ દેવતાસ્ તે પ્રસાદિતાઃ ॥ ર્મ્_1.49{49} ॥
એષ લોકે પ્રવાદો ઽસ્તિ યદ્ આયાચનહેતુતઃ ।
પુત્રા દુહિતરો વાપિ જાતા દેવપ્રસાદતઃ ॥ ર્મ્_1.50{50} ॥
તથા નૈવ પ્રમાણં સ્યાચ્ છાસ્ત્રે કર્મપ્રમાણતઃ ।
તત્ તુ દેવપ્રસાદેન કર્મશ્ શીઘ્રં પ્રસિદ્ધ્યતે ॥ ર્મ્_1.51{51} ॥
તદ્ એવ દેવવૈરુદ્ધે કર્મ વિઘ્નૈર્ નિહન્યતે ।
તસ્માદ્ દૈવપ્રસિદ્ધ્યર્થં શ્રદ્ધાભક્તિસમાહિતઃ ॥ ર્મ્_1.52{52} ॥
દેવતારાધનાં કૃત્વા સર્વકાર્ય્યં પ્રસાધયેત્ ।
ઇતિ મત્વા ભવાંશ્ ચાપિ સત્પુત્રપ્રતિપત્તયે ॥ ર્મ્_1.53{53} ॥
ભાર્ય્યયા સહ ભક્ત્યા ચ દેવતાયાચનાં કુરુ ।
તતો રક્તૈઃ પ્રિયાં ભાર્યામ્ ઋતુસ્નાતાં પ્રકામતઃ ॥ ર્મ્_1.54{54} ॥
ગાઢમ્ આલિંગ્ય સંરક્તો ધર્મવીજં પ્રરોપય ।
તતો દેવપ્રભાવેન સુનિષ્પન્નઃ પ્રસિદ્ધિતઃ ॥ ર્મ્_1.55{55} ॥
ત્વત્પુત્રઃ સંપ્રજાયેત સત્યમ્ એવં પ્રમાણય ।
ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા ગૃહસ્થો ઽસૌ વિનોદિતઃ ॥ ર્મ્_1.56{56} ॥
તથેતિ ચ પ્રતિશ્રુત્ય ભાર્ય્યયા સહ મોદિતઃ ।
શિવબ્રહ્માદિદેવેશાન્ ઇંદ્રાદિદિગધીશ્વરાન્ ॥ ર્મ્_1.57{57} ॥
જલાશ્રયવનારામચત્વરમણ્ડપાલયાન્ ।
સૂર્ય્યાદીંશ્ ચ ગ્રહાન્ સર્વા ભૈરવાદ્યાશ્ ચ માતૃકાઃ ॥ ર્મ્_1.58{58} ॥
સ્વકુલાધિપતીં દેવાન્ અન્યાંશ્ ચ ત્રિભવસ્થિતાન્ ।
સર્વાન્ એવં સમારાધ્ય પૂજયિત્વા વિધાનતઃ ॥ ર્મ્_1.59{59} ॥

સંતાનં પ્રાર્થયિત્વાસૌ પત્ન્યા સહ તથારમત્ ।
તદા કશ્ચિન્ મહાસત્વઃ સ્વર્ગાચ્ ચ્યુત્વા ભુવં ગતઃ ॥ ર્મ્_1.60{60} ॥
તસ્ય ગૃહપતેઃ પત્ન્યા ગર્ભે સ સમુપાવિશત્ ।
તતઃ સા શ્રેષ્ઠિનો ભાર્ય્યાપન્નસત્વાશુ ગુર્વિણી ॥ ર્મ્_1.61{61} ॥
ગર્ભે સત્વં સમુત્પન્નં મત્વા ભર્ત્તારમ્ અબ્રવીત્ ।
સ્વામિન્ પ્રસીદ મા ભૂસ્ ત્વં વિષણ્નો ઽત્ર સુખી ભવ ॥ ર્મ્_1.62{62} ॥
તવ ભાગ્યાદ્ ધિ મે ગર્ભે નૂનં સત્વઃ પ્રવર્ત્તતે ।
યદ્ ગર્ભે દક્ષિણે ભાગે સ્થિતઃ સંપરિવર્ત્તતે ॥ ર્મ્_1.63{63} ॥
તન્ નૂનં દારકો ઽયં સ્યાત્ સત્યમ્ એવ ન સંશયઃ ।
ઇતિ ભાર્યાવચઃ શ્રુત્વા ગૃહસ્થો ઽસૌ પ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_1.64{64} ॥
ભાર્યાયા ગર્ભમ્ આલોક્ય સત્યમ્ ઇત્ય્ અન્વમન્યત ॥ ર્મ્_1.65{56!} ॥
તતો ઽસૌ સહસા વન્ધુસુહૃન્મિત્રસહાયકાન્ ।
પ્રાહૂય પુરતસ્ તેષાં મુદૈવં સમુદાનયત્ ॥ ર્મ્_1.66{66} ॥
અહો ભાગ્યાન્ મમોત્પન્નં યદ્ અભિવાંછિતં મયા ।
ધન્યો ઽસ્મિ નાવગીતઃ સ્યાદ્ દેવતાનુપ્રસાદતઃ ॥ ર્મ્_1.67{67} ॥
ચિરાભિલષિતં પુત્રમુખં પશ્યેય સાંપ્રતં ।
કૃત્યા મે પ્રતિકુર્વીત ભૃતશ્ ચ પ્રતિવિભૃયાત્ ॥ ર્મ્_1.68{68} ॥
દાયાદ્યં પ્રતિપદ્યેત વંશો મે સ્થિતિકો ભવેત્ ।
સુહૃદો મે પ્રસન્નાઃ સ્યુર્ દ્વિષન્તશ્ ચ વિષાદિતાઃ ॥ ર્મ્_1.69{69} ॥
મયા યાવન્તિ દાનાનિ પુણ્યાનિ પ્રકૃતાનિ ચ ।
એતત્પુણ્યફલૈર્ નિત્યં મંગલં ભવતુ દ્વયોઃ ॥ ર્મ્_1.70{70} ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન ભૂયાન્ માતા નિરાતુરા ।
સુખં સુનોતુ સત્પુત્રં મા પાપં સમુદાગમત્ ॥ ર્મ્_1.71{71} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે બન્ધુસુહૃત્સખાઃ ।
તથાસ્ત્વ્ ઇત્ય્ અનુમોદન્તઃ સ્વસ્વાલયં સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_1.72{72} ॥
તતો ઽસૌ ગર્ભિણી કાન્તા ક્રમાદ્ ગર્ભપ્રવર્દ્ધિતા ।
વૈદ્યોપદિષ્ટમ્ આહારં ભુક્ત્વાચરદ્ યથા સુખં ॥ ર્મ્_1.73{73} ॥
તતશ્ ચ સમયે ઽસૂત પુત્રં કાન્તં મનોહરં ।
સર્વલક્ષણસંપન્નં ભદ્રાંશં મંગલાન્વિતં ॥ ર્મ્_1.74{74} ॥
તચ્ છ્રુત્વૈવ ગૃહસ્થો ઽસૌ સુપ્રસન્નઃ પ્રમોદિતઃ ।
દૃષ્ટ્વા તં દારકં સૌમ્યં નૈવ તૃપ્તિં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_1.75{75} ॥
તતો જ્ઞાતીન્ સમાહૂય કૃત્વા જાતિમહં મુદા ।
પુત્રનામાભિસંસ્કર્તું ભૂય એતાન્ સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.76{76} ॥
ભવન્તો દૃશ્યતાં સિદ્ધં મમભિલષિતં ચિરાત્ ।
તન્ નામાસ્ય યથાયોગ્યં પ્રસિદ્ધં ક્રિયતાં શુભં ॥ ર્મ્_1.77{76!} ॥
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે જ્ઞાતયો મુદા ।
દારકં તં સમાલોક્ય નંદિતાઃ સમભાષત ॥ ર્મ્_1.78{78} ॥
યસ્મિન્ દિને હ્ય્ અયં જાતસ્ તદા સર્વે ઽપિ પૌરિકાઃ ।
નન્દિતાસ્ તદ્ ભવત્વ્ અયં નામ્ના નન્દ ઇતિ શ્રુતઃ ॥ ર્મ્_1.79{79} ॥
અથાસૌ દારકો નન્દઃ સમ્યગ્ દેહોપચારણે ।

પિત્રાષ્ટાસુ ચ ધાત્રીષુ પરિતોષ્ય સમર્પિતઃ ॥ ર્મ્_1.80{80} ॥
તતો ઽસૌ ક્રમશસ્ તાસાં ધાત્રિણામ્ ઉપચારતઃ ।
દિને દિને પ્રવૃદ્ધો ઽભૂદ્ ધ્રદસ્થં પંકજં યથા ॥ ર્મ્_1.81{81} ॥
એવં પ્રવર્દ્ધમાનો ઽસૌ ષડ્વર્ષિકો યદાભવત્ ।
તદા કુશીદસંવૃત્તો બભૂવ વિરતોત્સવઃ ॥ ર્મ્_1.82{82} ॥
સદા શય્યાસનસ્થસ્ તત્ સમુત્થાતું ન ચૈછત ।
શય્યાસનસ્થિતશ્ ચૈવ ભુક્ત્વા નૈવાચરત્ ક્વચિત્ ॥ ર્મ્_1.83{83} ॥
સદા સ્વાન્તર્ગૃહસ્થો ઽપિ સુતીક્ષ્ણબુદ્ધિમાન્ સુધીઃ ।
અધીત્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ સત્યધર્મરતો ઽભવત્ ॥ ર્મ્_1.84{84} ॥
અથ શ્રેષ્ઠી પિતા દૃષ્ટ્વા પુત્રમ્ એવં કુશીદિતં ।
સર્વવિદ્યાગુણાધારં દૃષ્ટ્વા ચૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_1.85{85} ॥
કથં ચિદ્ યો મયા પ્રાપ્તો દેવતાસંપ્રસાદતઃ ।
સો ઽપિ પુત્રો મમાભાગ્યાદ્ ભવત્ય્ એવં કુશીદિતઃ ॥ ર્મ્_1.86{86} ॥
સર્વવિદ્યાગુણાધારં સર્વશાસ્ત્રવિચક્ષણઃ ।
કિં મમાનેન પુત્રેણ દુસ્થિતેનેવ રોગિના ।
યતઃ સ્વસ્થશરીરો ઽપિ ભુક્ત્વૈવં પશુવત્ સ્થિતઃ ॥ ર્મ્_1.87{87} ॥
કિમ્ અત્રાહં કરિષ્યામિ યત્ પુત્રો ઽયં નિ રુદ્યમઃ ।
કિમ્ ઈદ્રિગ્જન્તુના કાર્ય્યં કુલધર્મોપહારિણા ॥ ર્મ્_1.88{68!} ॥
ધિગ્ મે દૈવં પ્રયત્નં ચ સર્વં તત્ સ્યાન્ નિરર્થકં ।
કિમ્ ઉપાયં કરિષ્યામિ સર્વથાહં વિભગ્નિતઃ ॥ ર્મ્_1.89{78} ॥
એવં ચિન્તાપરીતો ઽસૌ ગૃહસ્થશ્ ચ વ્યચિન્તયત્ ।
પૂરણો મે ઽસ્તિ શાસ્તા યઃ પૃછેયં તદ્ ઉપાયકં ॥ ર્મ્_1.90{79} ॥
ઇતિ મત્વા ગૃહસ્થો ઽસૌ તદ્ આશ્રમં સમાગતઃ ।
પૂરણં તં ગુરું નત્વા પપ્રચ્છ તદુપાયતાં ॥ ર્મ્_1.91{80} ॥
ભગવન્ ભો મહાભિજ્ઞ શાસ્તાસિ મે પ્રસીદ તત્ ।
યન્ મયા પૃછ્યતે કાર્ય્યં તત્ સમાદેષ્ટુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_1.92{81} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતં શ્રુત્વા તીર્થિકો માનગર્વિતઃ ।
આશુ સિદ્ધં કરિષ્યામો યત્ કાર્ય્યં તે ઽત્ર તદ્ વદ ॥ ર્મ્_1.93{82} ॥
ઇતિ પ્રોક્ત્વૈવમ્ આશ્વાસ્ય પૂરણો ઽત્યભિમાનિકઃ ।
પ્રવદંસ્ તં ગૃહસ્થં વૈ સર્વથૈવમ્ અબોધયત્ ॥ ર્મ્_1.94{83} ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા ગૃહપતિર્ મુદા ।
કૃતાઞ્જલિપુટો નત્વા તં ગુરું સમભાષત ॥ ર્મ્_1.95{84} ॥
ભગવન્ ભો વિજાનીયા યો મે પુત્રઃ પ્રજાયતે ।
સ પ્રવૃદ્ધો નિરુત્સાહી કુશીદો વર્ત્તતે ઽધુના ॥ ર્મ્_1.96{85} ॥
સદા શય્યાસ્થિતો ભુઙ્ક્તે ભુક્ત્વા શેતે નિરુદ્યમઃ ।
નોત્સહતિ ક્વચિદ્ ગંતું પશુવત્ તિષ્ઠતે ગૃહે ॥ ર્મ્_1.97{86} ॥
ન શયનાત્ સમુત્થાય શ્રોતું દ્રષ્ટું સમિચ્છતિ ।
ગૃહે શય્યાસનારૂઢો રોગીવ વસતે સદા ॥ ર્મ્_1.98{87} ॥
તદુપાયં કથં કુર્ય્યાં યેનાયં શયનોત્થિતઃ ।
શ્રોતું દ્રષ્ટું ચ ગંતું ચ કર્ત્તું કાર્ય્યં યથોત્સહેત્ ॥ ર્મ્_1.99{88} ॥

તથા મે ભગવન્ પુત્રં કુલધર્મે નિયોજય ।
ભવાન્ એવ હિ મે શાસ્તા તદ્ ધિતં કર્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_1.100{89} ॥
ઇત્ય્ એવં પ્રાર્થિતં તેન શ્રુત્વાસૌ પૂરણો યતિઃ ।
તસ્ય ગૃહપતેશ્ ચિત્તં પ્રહર્ષયન્ સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.101{90} ॥
અરે મા ગા વિષાદં ત્વં ચિન્તયા કિં પ્રતપ્યસે ।
અસ્માસુ વિદ્યમાનેષુ ષટ્સુ વિજ્ઞેષુ શાસ્તૃષુ ॥ ર્મ્_1.102{91} ॥
તદ્ અહં તે મહાભાગ સાર્દ્ધં સર્વૈશ્ ચ તીર્થિકૈઃ ।
ઋદ્ધ્યા ગત્વા કરિષ્યામિ દારકં વિસ્તયોત્થિતં ॥ ર્મ્_1.103{92} ॥
યદાસૌ દારકો હ્ય્ અસ્માન્ સર્વાન્ દૃષ્ટ્વા સમુત્થિતઃ ।
કૃત્વા પ્રણામમ્ અસ્માકં ધર્મ્મં શ્રોતું સમુત્સહેત્ ॥ ર્મ્_1.104{93} ॥
શ્રુત્વા ધર્મસમુત્સાહાત્ કુશલાનિ સમાચરેત્ ।
તત્કુશલૈઃ સમાપન્નો વીર્યવાન્ સ ભવેત્ સુધીઃ ॥ ર્મ્_1.105{94} ॥
તતસ્ તે સર્વકાર્યાણિ સાધયેત્ સ સમુદ્યતઃ ।
સ્વકુલધર્મકર્માણિ કુશલી સંચરિષ્યતે ॥ ર્મ્_1.106{95} ॥
એવં મે વચનં સત્યં દૃષ્ટ્વા સમ્યક્ પ્રમાણય ।
તદ્ વિષાદં પરિત્યજ્ય કર્ત્તવ્યં હિ તથા કુરુ ॥ ર્મ્_1.107{96} ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ ગૃહભૃન્ મુદા ।
સહસા સ્વગૃહં ગત્વા તદ્ ભોજ્યં સમસાધયત્ ॥ ર્મ્_1.108{97} ॥
અથાસૌ પૂરણો ઽન્યૈશ્ ચ તીર્થિકૈઃ સાર્દ્ધમ્ આગતઃ ।
ગૃહે ગત્વા પુરસ્ તસ્ય પર્ય્યઙ્કે સમુપાશ્રયત્ ॥ ર્મ્_1.109{98} ॥
તથાસૌ તાન્ સમાગત્વા ક્રમશ આસને સ્થિતાન્ ।
દૃષ્ટ્વા સંહર્ષિતઃ શ્રેષ્ઠી સહસા પુત્રમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.110{99} ॥
પુત્ર પશ્ય ગૃહે ઽસ્માકં શાસ્તારઃ સમુપસ્થિતાઃ ।
તત્ સમુત્થાય નત્વૈતાઞ્ છાસ્તૄન્ ભોજ્યૈઃ પ્રવારય ॥ ર્મ્_1.111{100} ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા જનકેનાસૌ દારકો ન સમુત્થિતઃ ।
દ્રષ્ટુમ્ અપિ ન ચોત્સેહે કિં નમેચ્ ચ પ્રવારયેત્ ॥ ર્મ્_1.112{1} ॥
બહુશઃ પ્રેર્ય્યમાણો ઽપિ પિત્રા સ બન્ધુભિઃ સહ ।
દારકસ્ તાન્ સમાસીનાન્ દ્રષ્ટુમ્ અપિ ન ચૈછત ॥ ર્મ્_1.113{2} ॥
કિં પુનર્ ઉત્થિતો નત્વા ભોજણૈઃ સંપ્રવારયેત્ ।
તથા શય્યાસનારૂઢ એવં તસ્થૌ નિરુત્સવઃ ॥ ર્મ્_1.114{3} ॥
તતસ્ તે તીર્થિકાઃ સર્વે દૃષ્ટ્વૈવં નિરુત્સવં ।
નાનાવિધિપ્રયત્નૈસ્ તમ્ ઉત્થાપયિતુમ્ આરભન્ ॥ ર્મ્_1.115{4} ॥
તથાપિ નૈવ શય્યાયા ઉદતિષ્ઠત્ સ દારકઃ ।
સ્વધર્મદેશકાંશ્ ચાપિ તાન્ દ્રષ્ટુમ્ અપિ નૈહત ॥ ર્મ્_1.116{5} ॥
એવં ચાનુત્થિતં દૃષ્ટ્વા તં તે સર્વે ચ તીર્થિકાઃ ।
હઠાચ્ ચૈનં સમુત્થાપ્ય વશીકર્ત્તું પરાક્રમન્ ॥ ર્મ્_1.117{6} ॥
તથૈતાંસ્ તીર્થિકાન્ સર્વાન્ એવ ગર્વાભિવાદિતાન્ ।
દૃષ્ટ્વાભિસંમુખાયાતાન્ ભીતો ઽરૌત્સીત્ સ દારકઃ ॥ ર્મ્_1.118{7} ॥
તથા તં રુદિતં દૃષ્ટ્વા સર્વે તે લજ્જયા ભિયા ।
પ્રતિજગ્મુર્ વિભિન્નાસ્યાઃ સ્વસ્વાલયાનિ ભેદિતાઃ ॥ ર્મ્_1.119{8} ॥

તથા ગૃહપતિર્ દૃષ્ટ્વા સર્વાન્ એતાન્ પરાયિતાન્ ।
પ્રતિભિન્નવિષણ્નાત્મા તસ્થૌ ચિન્તાવિમોહિતઃ ॥ ર્મ્_1.120{9} ॥
અથ શ્રીભગવાન્ બુદ્ધઃ સર્વદર્શી વિનાયકઃ ।
પશ્યન્ સત્વાન્ સમુદ્ધર્તું દદર્શ તં કુશીદિતં ॥ ર્મ્_1.121{10} ॥
દૃષ્ટ્વા તસ્ય કુશીદસ્ય કર્મવૃત્તિપરંપરાં ।
તત્ કુશીદં સમુદ્ધર્તુમ્ અર્યાનંદં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.122{11} ॥
પશ્યાનંદ ગૃહસ્થસ્ય શ્રાવસ્તીપુરવાસિનઃ ।
પુત્રો નંદ ઇતિ ખ્યાતઃ સામ્પ્રતં સંકુશીદિકઃ ॥ ર્મ્_1.123{12} ॥
અસૌ મે દર્શનાદ્ એવ નૂનં વીર્ય્યં સમારભન્ ।
સહસોત્થાય સ નત્વા ધર્મં પ્રશૃણુયાન્ મુદા ॥ ર્મ્_1.124{13} ॥
તતો મે શાસને ધર્મં પ્રચરેત્ સ સુધીઃ સદા ।
ક્રમાદ્ બોધિચરીં પૂર્ય્ય સંબોધિં ચાપિ લપ્સ્યતિ ॥ ર્મ્_1.125{14} ॥
તસ્માત્ તસ્ય ગૃહે ગત્વા તીર્થિકદર્પ્પછિત્તયે ।
સદ્ધર્મે સંપ્રતિષ્ઠાપ્ય સર્વાન્ બોધૌ નિયોજયે ॥ ર્મ્_1.126{15} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વાનન્દઃ સ હર્ષિતઃ ।
કર્ત્તવ્યં ભગવન્ન્ એવમ્ ઇત્ય્ અનુમોદિતો ઽભવત્ ॥ ર્મ્_1.127{16} ॥
તતો ભગવતા તેન સુવર્ણાભા મરીચયઃ ।
ઉત્સૃષ્ટાસ્ તૈશ્ ચ તદ્ ગેહમ્ અવભાસ્ય વ્યશોધયત્ ॥ ર્મ્_1.128{17} ॥
યદા તૈર્ દારકઃ સ્પૃષ્ટો બુદ્ધમૈત્રીમરીચિભિઃ ।
તદા પ્રહ્લાદિતશ્ ચાસાવ્ ઇત્ય્ એવં સમચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_1.129{18} ॥
અહો કસ્ય પ્રભાવો ઽયં યેનૈવમ્ અવભાસિતં ।
પ્રહ્લાદિતશ્ ચ મે કાયસ્ તન્ ન જાને કુતઃ કથં ॥ ર્મ્_1.130{19} ॥
ઇતિ ચિન્તાં સમાલમ્બ્ય કૌતુકાક્રાન્તમાનસઃ ।
સમન્તતો નિરીક્ષ્યૈવં તસ્થૌ ગેહે સુવિસ્મિતઃ ॥ ર્મ્_1.131{20} ॥
તથા તં વિસ્મિતં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ ભિક્ષુભિઃ સહ ।
સહસા તદ્ગૃહં ગત્વા પ્રાદુર્ આસીત્ પ્રભાસયન્ ॥ ર્મ્_1.132{21} ॥
તત્ર સ દારકો ઽપશ્યદ્ ભગવન્તં તમ્ આસ્થિતં ।
કાન્તં દિવ્યાતિરિક્તાભં સમન્તભદ્રરૂપિણં ॥ ર્મ્_1.133{22} ॥
દૃષ્ટ્વૈવ સહસોત્થાય નત્વા પાદૌ પ્રમોદિતઃ ।
સ્વયમ્ એવાસનં તસ્મૈ પ્રજ્ઞપ્યૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_1.134{23} ॥
સ્વાગતં ભગવન્ નાથ વિજયસ્વ મુનીશ્વર ।
પ્રસીદાનુગ્રહાર્થેન નિષીદાત્ર શુભાસને ॥ ર્મ્_1.135{24} ॥
ઇતિ તેનોદિતે તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષુભિઃ સહ ।
તત્ પ્રજ્ઞપ્તાસને સ્થિત્વા ધર્મં દેષ્ટું સમારભત્ ॥ ર્મ્_1.136{25} ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા દારકસ્યૈવં ધર્મોત્સાહં સમુત્થિતં ।
પિતરૌ જ્ઞાતિવર્ગાશ્ ચ સર્વે ઽપ્ય્ આસન્ સુવિસ્મિતાઃ ॥ ર્મ્_1.137{26} ॥
તત્રાસૌ દારકો હર્ષાદ્ ઉત્ફુલ્લનયનો મુદા ।
નત્વા પાદૌ મુનેશ્ ચાગ્રે ધર્મં શ્રોતુમ્ ઉપાશ્રયત્ ॥ ર્મ્_1.138{27} ॥
અથાસૌ ભગવાંસ્ તસ્ય જ્ઞાત્વાશયવિશુદ્ધતાં ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં ધર્મં દેષ્ટું તમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.139{27} ॥

શૃણુ વત્સ મહાભાગ પાપપુણ્યાર્થસાધને ।
હેતું વક્ષ્યે શુભાર્થે તે તદ્ અત્ર ત્વં સમાચર ॥ ર્મ્_1.140{29} ॥
માનુષ્યં દુર્લભં પ્રાપ્ય વિદ્યુત્તરંગચંચલં ।
પાપક્ષયે મતિઃ કાર્યા પુણ્યાર્થસાધનેષુ ચ ॥ ર્મ્_1.141{30} ॥
પાપેન દુર્ગતિં યાયાત્ પુણ્યેન સદ્ગતિં વ્રજેત્ ।
પાપમિત્રાનુરાગેણ મતિઃ પાપે પ્રવર્ત્તતે ॥ ર્મ્_1.142{31} ॥
તતઃ પાપરતઃ કુર્યાત્ પાપાનિ દારુણાન્ય્ અપિ ।
તતો દુષ્ટઃ સુપાપિષ્ઠઃ સદ્ધર્માણિ વિનિન્દયેત્ ॥ ર્મ્_1.143{32} ॥
તતો ધર્મવિરુદ્ધત્વાત્ કુશક્તિઃ કુત્સિતો ભવેત્ ।
તતઃ સ કુત્સિતાત્મા હિ સર્વસત્વૈર્ વિનિન્દ્યતે ॥ ર્મ્_1.144{33} ॥
પરિભૂતો વિષાદેન ભવેત્ મૂઢો નિરુત્સહઃ ।
ઉત્સાહવર્જિતે ચિત્તે આલસ્યં સમુપાશ્રયેત્ ॥ ર્મ્_1.145{34} ॥
આલસ્વી સાધયેન્ નૈવ કિંચિદ્ ધર્મં ગુણાનિ વા ।
ધર્મકર્મવિરક્તાત્મા નિર્ગુણી કિં કરિષ્યતિ ।
ભોગ્ય એવ સદાસક્તઃ પશોર્ અપ્ય્ અધમો નરઃ ।
કિં તેન પુરુષેણાપિ નિર્ગુણેન સુખાશિના ।
યસ્ય પુણ્યે ગુણે વાપિ કદાપિ નોત્સહેન્ મનઃ ।
પુણ્યોત્સાહવિપન્નાત્મા દુષ્ટક્લેશૈર્ વિહન્યતે ।
ક્લેશિતો મારસંઘૈશ્ ચ વશીકૃત્ય નિવદ્ધ્યતે ॥ ર્મ્_1.146{36} ॥
મારસ્ય વશગઃ સ્ત્રીણાં દાસત્વં સમુપાશ્રયેત્ ।
સ દાસનિરતો ભુક્ત્વા પશુવત્ તિષ્ઠતે ગૃહે ॥ ર્મ્_1.147{36} ॥
નૈવ ધર્મં ક્વચિચ્ છ્રોતું દ્રષ્ટું વાપિ ન ચોત્સહેત્ ।
ધર્મં વિના વ્રજેન્ નૈવ સદ્ગતિં હિ કદા ચન ॥ ર્મ્_1.148{37} ॥
તસ્માદ્ ધર્મે સમાચર્તું પુણ્યોત્સાહં પ્રવર્દ્ધયન્ ।
ત્રિમણ્ડલવિશુદ્ધેન દાનં દદ્યાચ્ છુભાપ્તયે ॥ ર્મ્_1.149{39} ॥
દાનેન સિદ્ધ્યતે ધર્મં ધર્માચ્ ચિત્તં વિશુદ્ધ્યતે ।
શુદ્ધચિત્તશ્ ચરેચ્ છીલે શીલવાન્ હિ ભવેત્ સુધીઃ ॥ ર્મ્_1.150{40} ॥
સુધીરો ભાવયેત્ ક્ષાંતિં ક્ષાન્તિમાન્ દુષ્ટજિત્ કૃતી ।
કુશલી પ્રારભેદ્ વીર્ય્યં વીર્ય્યવાન્ પુરુષોત્તમઃ ॥ ર્મ્_1.151{41} ॥
મહાસત્વો લભેદ્ ધ્યાનં ધ્યાતા બ્રહ્મવિહારિકઃ ।
સંસ્મૃતઃ સાધયેત્ પ્રજ્ઞાં પ્રજ્ઞાવાન્ હિ ગુણાલયઃ ॥ ર્મ્_1.152{42} ॥
ગુણજ્ઞઃ સમુપાયૈશ્ ચ સત્વાન્ ધર્મે નિયોજયેત્ ।
એતત્ પુણ્યાનુભાવેન બોધૌ પ્રણિધિમ્ આચરેત્ ॥ ર્મ્_1.153{43} ॥
બોધિપ્રણિધિચિત્તેન બલાનિ સાધયેદ્ દશ ।
તદ્ બલૈશ્ ચ મહાઘોરાં મારસંઘાન્ પરાજયેત્ ॥ ર્મ્_1.154{44} ॥
જિત્વા મારગણાન્ સર્વાન્ સંબોધિજ્ઞાનમ્ આપ્નુયાત્ ।
તતઃ સર્વત્ર લોકેષુ ધર્મચક્રં પ્રવર્ત્તયેત્ ॥ ર્મ્_1.155{45} ॥
એવં પ્રવર્ત્તયન્ ધર્મં શાસ્તા લોકાધિપો ભવેત્ ।
સર્વલોકહિતં કુર્વન્ મહત્પુણ્યૈઃ સમૃદ્ધિતઃ ॥ ર્મ્_1.156{46} ॥
સદૈવં સદ્ગતૌ સ્થિત્વા સંબુદ્ધપદમ્ આપ્નુયાત્ ।

એવં મત્વા ત્વયા વત્સ ચરિતવ્યં તથા શુભે ॥ ર્મ્_1.157{47} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં જિનેન્દ્રેણ શ્રુત્વા સ દારકો મુદા ।
કૃતાંજલિઃ પુનર્ નત્વા ભગવન્તમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_1.158{48} ॥
અદ્યારભ્ય સદા શાસ્તર્ ભવતઃ શરણં વ્રજે ।
તદ્યથા ભવતાજ્ઞપ્તં તથા સત્યં ચરામ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_1.159{49} ॥
કૃપાદૃષ્ટિમ્ ઉપસ્થાપ્ય સમન્વાહર માં સદા ।
ભવાન્ એવ હિ સર્વજ્ઞસ્ ત્રૈધાતુકવિનાયકઃ ॥ ર્મ્_1.160{50} ॥
યદૈવં તે દયા નાસ્તિ મય્ય્ ઉદ્યમવિવર્જિતે ।
ક એવં સમુપાગત્ય પ્રોદ્ધરેન્ માં કુશીદિકં ॥ ર્મ્_1.161{51} ॥
પવિત્રીભૂતમ્ આત્માનં મન્યે ઽહં તે પ્રસાદતઃ ।
ધન્યો ઽસ્મિ તન્ મહાભદ્રો યચ્ છાસ્ત્રૈવં પ્રદર્શિતઃ ॥ ર્મ્_1.162{52} ॥
ઇતિ તેનોદિતે ભૂયઃ સર્વજ્ઞઃ સ મુનીશ્વરઃ ।
સુચંદનમયીં યષ્ટિં દત્વૈનં સમભાષત ॥ ર્મ્_1.163{53} ॥
વત્સેમાં યષ્ટિમ્ આધાય પ્રકોટય સમાહિતઃ ।
તતસ્ ત્વં સર્વદાવશ્યં લભેઃ પુણ્યમહોત્સવં ॥ ર્મ્_1.164{54} ॥
ઇતિ શાસ્ત્રા પ્રદત્તાં તાં નત્વાસૌ દારકો ઽગ્રહીત્ ।
યથાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ તથા કર્તુમ્ ઉદાચરત્ ॥ ર્મ્_1.165{55} ॥
ઇત્ય્ એવં તં સમાદિશ્ય સ સંબુદ્ધઃ સસાંઘિકઃ ।
સ્વં વિહારમ્ ઉપાશ્રિત્ય ધર્મં દિશન્ સમાવસત્ ॥ ર્મ્_1.166{56} ॥
અથાસૌ દારકો હર્ષાત્ તાં યષ્ટિં સ્વયમ્ આદધત્ ।
યથાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ પ્રાકોટયત્ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_1.167{57} ॥
તસ્યામ્ આકોટ્યમાનાયાં પુણ્યશબ્દ ઉદાચરત્ ।
ગૃહે રત્નનિધાનાનિ પ્રાદુર્ આસન્ બહૂનિ ચ ॥ ર્મ્_1.168{57} ॥
તચ્છબ્દશ્રવણં કૃત્વા દારકો ઽસૌ પ્રમોદિતઃ ।
ગૃહે રત્નનિધાનાનિ દૃષ્ટ્વાશ્ચર્ય્યં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_1.169{59} ॥
તતશ્ ચ વિસ્મિતો હર્ષાત્ પુનર્ એવં વ્યચિન્તયત્ ।
બતેદં સુમહાશૌર્ય્યં વીર્ય્યં પ્રારમ્ભયે તતઃ ॥ ર્મ્_1.170{60} ॥
તથા રત્નાકરં ગત્વા રત્નાનિ સમુપાર્જયન્ ।
સસંઘં સુગતં નિત્યં ઉપતિષ્ઠેય સંભજન્ ॥ ર્મ્_1.171{61} ॥
ઇતિ ધ્યાત્વા સમુત્સાહં સંનિબધ્ય સ દારકઃ ।
રત્નાકરં સમાગન્તું પ્રારેભે સહ વાણિજૈઃ ॥ ર્મ્_1.172{62} ॥
તતો ઽસૌ દારકો વીરસ્ તસ્યાં પૂર્ય્યાં સમન્તતઃ ।
સાર્થવાહં સ્વમ્ આત્માનં કૃત્વા ઘોષમ્ અકારયત્ ॥ ર્મ્_1.173{63} ॥
તથા તદ્ ઘોષણાં શ્રુત્વા યે વીરાસ્ તે વણિગ્જનાઃ ।
તેન સાર્દ્ધં મહોત્સાહૈર્ મહાબ્ધિં ગન્તુમ્ ઐછન્ ॥ ર્મ્_1.174{64} ॥
તતો ઽસૌ પુરુષો વીરઃ સર્વૈસ્ તૈશ્ ચ વણિગ્જનૈઃ ।
સહ રત્નાકરં ગત્વા બહુરત્નાન્ય્ અસાધયત્ ॥ ર્મ્_1.175{65} ॥
તતઃ સાર્થપતિઃ સર્વૈઃ સાર્થૈઃ સાર્દ્ધં મહોદધેઃ ।
ક્ષેમેન સહસોત્તીર્ય્ય સ્વદેશં સમુપાયયૌ ॥ ર્મ્_1.176{66} ॥
અથ સાર્થપતિસ્ તત્ર યાત્રાસિદ્ધિપ્રમોદિતઃ ।

સર્વાન્ સાર્થાન્ સમામંત્ર્ય દૃષ્ટ્વૈવં સમભાષત ॥ ર્મ્_1.177{67} ॥
ભવન્તઃ શ્રૂયતાં સર્વૈર્ યત્ સ્વસ્તિ પ્રાગતા વયં ।
તત્ પ્રભાવં વિજાનીધ્વં જિનેન્દ્રસ્ય પ્રસાદતાઃ ॥ ર્મ્_1.178{68} ॥
તસ્માદ્ અસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય કૃત્વા દર્શનમ્ આદરાત્ ।
પૂજયિત્વા પ્રણત્વા ચ પશ્ચાદ્ ગેહં વ્રજેમ હિ ।
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વ્વે ઽપિ તે વણિગ્જનાઃ ।
દૃષ્ટસત્યાનુમોદન્તઃ તથેતિ પ્રતિમેનિરે ।
ઇતિ સંભાષણાં કૃત્વા સર્વ્વસાર્થસમન્વિતઃ ।
તતઃ સાર્થપતિઃ શીઘ્રં વિહારં સમુપાયયૌ ।
તત્ર દૃષ્ટ્વા જિનેન્દ્રં તં સર્વ્વે તે સંપ્રહર્ષિતાઃ ।
પાદૌ નત્વા મુનેસ્ તસ્ય પરિવૃત્યોપતસ્થિરે ॥ ર્મ્_1.179{69} ॥
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા સર્વાન્ સાર્થગણાન્ અપિ ।
ધર્મોત્સાહપ્રાવૃદ્ધ્યર્થૈઃ સમામંત્ર્ય સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.180{70} ॥
આગતાઃ સ્થ સમાયાત મા સ્થ શ્રાન્તાશ્ ચ ખેદિતાઃ ।
યાત્રાસાફલ્યસિદ્ધિશ્ ચ કચ્ચિદ્ વઃ કુશલાનિ ચ ॥ ર્મ્_1.181{71} ॥
એવં પૃષ્ટે જિનેન્દ્રેણ સર્વે તે સંપ્રમોદિતાઃ ।
કૃતાઞ્જલિપુટો નત્વા સંબુદ્ધં પ્રોચુર્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_1.182{72} ॥
ભગવન્ ભવતામ્ એવં કૃપાદૃષ્ટિપ્રસાદતઃ ।
યાત્રાસિદ્ધિઃ કથં ન સ્યાત્ સર્વત્ર કુશલં હિ નઃ ॥ ર્મ્_1.183{73} ॥
યદ્ વયં શાસ્તર્ આયાતાઃ શુભરત્નસમન્વિતાઃ ।
તત્ સર્વં ત્વત્પ્રભાવેન સત્યમ્ એતત્ પ્રમાણ્યતે ॥ ર્મ્_1.184{74} ॥
તદ્ ભવન્તં સુશાસ્તારં દ્રષ્ટું સર્વે સમાગતાઃ ।
પૂજયિતું સમિછામસ્ તત્ પ્રસીદ જગદ્ગુરો ॥ ર્મ્_1.185{75} ॥
ઇતિ વિજ્ઞાપનાં કૃત્વા સહ સાર્થૈઃ સ સાર્થભૃત્ ।
સસંઘં પૂજયિત્વા ચ રત્નાનિ સમઢૌકત ॥ ર્મ્_1.186{76} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ વ્રજામઃ શરણં તવ ।
પાહિ નઃ સર્વદાપ્ય્ એવં ત્વમ્ એવ જગદીશ્વરઃ ॥ ર્મ્_1.187{77} ॥
એવં સ્તુત્વા મુનીન્દ્રં તં સર્વે તે સંપ્રસાદિતાઃ ।
કૃતાઞ્જલિપુટા નત્વા સ્વગૃહં ગન્તુમ્ ઈહિરે ॥ ર્મ્_1.188{78} ॥
તતશ્ ચ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ સ્વગૃહોત્સુકાન્ ।
દત્વાશીર્વચનં સ્પૃષ્ટ્વા વ્રજતેતિ વ્યસર્જયત્ ॥ ર્મ્_1.189{79} ॥
તતઃ સર્વે ઽપિ તે સાર્થાઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણત્રયં ।
શાસ્તારં સુગતં નત્વા સ્વં સ્વં ગેહં સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_1.190{80} ॥
તતો ભૂયસ્ તથાન્યૈશ્ ચ પ્રાર્થ્યમાનઃ સ વીર્ય્યવાન્ ।
ષડ્ઢા રત્નાકરં ગત્વા બહુરત્નાન્ય્ અસાધયત્ ॥ ર્મ્_1.191{81} ॥
તતશ્ ચ ગૃહપતિઃ શ્રેષ્ઠી સાર્થવાહઃ સુવીર્ય્યવાન્ ।
સસઙ્ઘં સુગતં ગેહે પ્રણીત્વાર્ચિતુમ્ આરભત્ ॥ ર્મ્_1.192{[82]} ॥
તતો ભોજનસામગ્રીં સાધયિત્વા નિવેશને ।
સસંઘૈઃ બુદ્ધમ્ આમંત્ર્ય ન્યવેશયચ્ છુભાસને ॥ ર્મ્_1.193{[83]} ॥
તતઃ પૂજોપહારૈશ્ ચ પૂજયિત્વા વિધાનતઃ ।

પ્રત્યેકં ચીવરં દત્વા ભોજનૈઃ સમતોષયત્ ॥ ર્મ્_1.194{84!} ॥
તતશ્ ચ ભોજનાન્તે ઽસૌ સાર્થવાહઃ કૃતાઞ્જલિઃ ।
સસંઘં સુગતં નત્વા પ્રણિધાનં તથાકરોત્ ॥ ર્મ્_1.195{85} ॥
યત્ કિઞ્ચિત્ પ્રકૃતં દાનં સંબુદ્ધશાસને મયા ।
એતત્પુણ્યફલેન સ્યાં સંબુદ્ધો ઽયં જિનો યથા ॥ ર્મ્_1.196{86} ॥
ઇતિ તસ્ય ગૃહસ્થસ્ય ચિત્તં સંબોધિવાંછિતં ।
જ્ઞાત્વાસૌ ભગવાન્ બુદ્ધઃ સ્મિતં કૃત્વાભ્યનંદત ॥ ર્મ્_1.197{87} ॥
તદા ભગવતો વક્ત્રાન્ નિશ્ચેરુઃ પંચવર્ણિકાઃ ।
રશ્મયસ્ તાઃ સમન્તાચ્ ચ ત્રૈલોક્યં શામભાસયન્ ॥ ર્મ્_1.198{88} ॥
યાઃ કાશ્ ચિદ્ રશ્મયો યાતા અધસ્તાન્ નરકેષ્વ્ અપિ ।
તાશ્ ચ નિશ્ચરિતાસ્ તાવત્ સંજીવં કાલસૂત્રકં ॥ ર્મ્_1.199{[89]} ॥
સંઘાતં રૌરવં ચાપિ મહારૌરવવિશ્રુતં ।
તપનાખ્યં તથા ચૈવં પ્રતાપનાહ્વયં તતઃ ॥ ર્મ્_1.200{90} ॥
અવીચિમ્ અર્બુદં ચૈવં નિરર્બુદં તથાટટં ।
હહવં હુહુવં ચૈવમ્ ઉત્પલં પદ્મકં તતઃ ॥ ર્મ્_1.201{91} ॥
મહાપદ્માખ્યમ્ એતાનિ ષોડશ નિલયાનિ હિ ।
તત્રોષ્ણનરકા યે તુ તેષુ સર્વેષુ નિઃસૃતાઃ ॥ ર્મ્_1.202{92} ॥
શીતીભૂતા વિનિઃપત્ય પ્રભાસયન્ સમંતતઃ ।
યે શીતનરકાસ્ તેષુ તૂષ્ણીભૂતાપ્ય્ અભાસયન્ ॥ ર્મ્_1.203{93} ॥
તેષુ યે નારકાઃ સત્વા નાનાદુઃખાભિવેદિનઃ ।
તે તાભી રશ્મિભિઃ સ્પૃષ્ટા મહત્સૌખ્યં પ્રરેભિરે ॥ ર્મ્_1.204{94} ॥
અથ સર્વે ઽપિ તે સત્વા મહત્સૌખ્યસમન્વિતાઃ ।
વિસ્મિતાસ્ તત્ર સંમીલ્ય મિથશ્ ચૈવં વભાષિરે ॥ ર્મ્_1.205{95} ॥
અહો ભવન્ત આશ્ચર્ય્યં કિં ચાસ્માકં ભવેત્ ખલુ ।
યદ્ વયં સર્વદાપીત્થં નાનાદુઃખૈઃ પ્રપીડિતાઃ ।
તન્મુક્તાઃ સાંપ્રતં સર્વે વયં સૌખ્યસમન્વિતાઃ ॥ ર્મ્_1.206{96} ॥
કિં તતો હિ વયં મુક્તા અન્યત્ર ચરિતા નનુ ।
ઇતિ વિસ્મિતચિત્તાનાં સર્વેષાં ચિત્તબોધને ॥ ર્મ્_1.207{97} ॥
ભગવાન્ નિર્મિતં તેષાં પુરસ્તાત્ સમદર્શયત્ ॥ ર્મ્_1.208{98} ॥
તત્ર તં નિર્મિતં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ તે ઽતિવિસ્મિતાઃ ।
પરસ્પરં મુખં દૃષ્ટ્વા તથૈવં સંવભાષિરે ॥ ર્મ્_1.209{99} ॥
ભો ભવન્ત ઇતશ્ ચ્યુત્વા નાન્યત્ર ગમિતા વયં ।
કિં ત્વ્ અયં સુગતાકાર આયાતો ઽપૂર્વદર્શનઃ ॥ ર્મ્_1.210{100} ॥
નૂનમ્ અસ્યાનુભાવેન વયમ્ ઇત્થં સુખાન્વિતાઃ ॥ ર્મ્_1.211{1} ॥
ઇતિ સંભાષ્ય તે સર્વે તસ્મિં સૌગતનિર્મિતે ।
ચિત્તં પ્રસાદ્ય બુદ્ધાય નમ ઇતિ પ્રણેમિરે ॥ ર્મ્_1.212{2} ॥
તતસ્ તે નિર્મિતં દૃષ્ટ્વા નત્વ ચિત્તપ્રસાદિતઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તાઃ સર્વે ઽપિ સુગતિં યયુઃ ॥ ર્મ્_1.213{3} ॥
યાશ્ ચ કાશ્ ચિદ્ ગતા ઊર્દ્ધ્વં તા મહારાજિકાન્ ગતાઃ ।
ત્રયસ્ત્રિંશાંશ્ ચ યામાંશ્ ચ તુષિતાંશ્ ચ ગતાસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_1.214{4} ॥

નિર્માણરતિમ્ આભાસ્ય નિર્મિતવશવર્ત્તિકાન્ ।
બ્રહ્મકાયિકલોકાંશ્ ચ ગતા બ્રહ્મપુરોહિતાન્ ॥ ર્મ્_1.215{5} ॥
મહાબ્રહ્માલયં ચાપિ પરીતાભાંસ્ તથા ગતાઃ ।
અપ્રમાણાભલોકાંશ્ ચ તત આભાસ્વરાન્ ગતાઃ ॥ ર્મ્_1.216{6} ॥
પરીત્તશુભલોકાંસ્ તદાપ્રમાણશુભાન્ ગતાઃ ।
શુભકૃત્સ્નાન્ અનભ્રાંશ્ ચ પુણ્યપ્રસવકાંસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_1.217{7} ॥
બૃહત્ફલાંસ્ તતશ્ ચૈવમ્ અવૃહાન્ અતપાન્ ગતાઃ ।
ઃસુદૃશાંશ્ ચ તતો યાતા તથા ચૈવં સુદર્શનાન્ ॥ ર્મ્_1.218{8} ॥
અકનિષ્ઠં તથા ગત્વા સર્વાન્ એતાન્ વ્યભાસયન્ ।
તેષુ યે સંસ્થિતા લોકાઃ સર્વે તાભિશ્ ચ રશ્મિભિઃ ॥ ર્મ્_1.219{9} ॥
પરિસ્પૃષ્ટાઃ સુખપ્રાપ્તા દૃષ્ટ્વા તાં ચૈવમ્ ઊચિરે ।
અહો ચિત્રં શુભા કામ્યા કસ્ય પુણ્યપ્રભા ઇમાઃ ॥ ર્મ્_1.220{10} ॥
યાભિર્ વયં પરિસ્પૃષ્ટા મહત્સૌખ્યં લભામહે ।
ઇતિ વિસ્મિતચિત્તાનાં તેષાં ચિત્તવિનોદને ॥ ર્મ્_1.221{11} ॥
તથા તા રશ્મયશ્ ચૈનાં ગાથાભિઃ સમચોદયન્ ।
અનિત્યં ખલુ સંસારં દુઃખં શૂન્યં હ્ય્ અનાત્મકં ॥ ર્મ્_1.222{12} ॥
અતઃ ક્લેશગણાંસ્ ત્યક્ત્વા ભજધ્વં સુગતં સદા ।
નિષ્ક્રામતારભધ્વં કં યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને ॥ ર્મ્_1.223{13} ॥
ધુનીત મારસૈન્યાંશ્ ચ નડાગારમ્ ઇવ દ્વિપઃ ।
યો હ્ય્ અસ્મિં ધર્મવૈનેયે ઽત્યપ્રમત્તશ્ ચરેત્ સુધીઃ ॥ ર્મ્_1.224{14} ॥
પ્રહાય સ ભવે ક્લેશાન્ દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ ।
ઇતિ તા રશ્મયઃ સર્વા અવભાસ્ય સમન્તતઃ ॥ ર્મ્_1.225{15} ॥
પ્રેરયિત્વા શુભે સત્વાન્ પુનર્ મુનેઃ પુરોગતાઃ ।
તતો ભગવતસ્ તસ્ય કૃત્વા ત્રયપ્રદક્ષિણાં ॥ ર્મ્_1.226{16} ॥
તથા તા રશ્મયઃ સર્વા ઉષ્ણીષે ઽન્તર્હિતં યયુઃ ।
અથાનન્દઃ સમુત્થાય કૃતાઞ્જલિપુટો મુદા ॥ ર્મ્_1.227{17} ॥
ભગવન્તં પ્રણમ્યૈવં પપ્રચ્છ સ્મિતકારણં ।
ભગવંસ્ તવ શુભા રશ્મિઃ સ્મિતોદ્ભવા વિનિર્ગતા ॥ ર્મ્_1.228{18} ॥
યયાવભાસિતા લોકાઃ સૂર્ય્યેણોદયતા યથા ।
નાકસ્માદ્ દર્શયન્ત્ય્ એવં સ્મિતં બુદ્ધા જિનાઃ ક્વચિત્ ॥ ર્મ્_1.229{19} ॥
તત્ કસ્માદ્ ભગવાન્ સ્મિતં સંદર્શયતિ સાંપ્રતં ।
યસ્યાર્થે ભવતાપ્ય્ એવં સ્મિતં સંદર્શિતં તથા ॥ ર્મ્_1.230{20} ॥
તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતાઃ સર્વે શ્રોતુમ્ ઇછન્તિ સજ્જનાઃ ।
તદ્ અત્ર ભગવાઞ્ છાસ્તા હ્ય્ એસાં ધર્માભિકાંક્ષિણાં ॥ ર્મ્_1.231{21} ॥
સર્વેષાં તત્ સમાદિશ્ય સંદેહં છેત્તુમ્ અર્હતિ ।
ઇત્ય્ આનંદોદિતં શ્રુત્વા ભગવાંશ્ ચ તમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_1.232{22} ॥
એવમ્ એતત્ તથાનંદ યથા ત્વં ભાષસે કિલ ।
નાકારણે જિનં સર્વં સ્મિતં સંદર્શિતં ક્વચિત્ ॥ ર્મ્_1.233{23} ॥
તદ્ અર્થં શૃણુ વક્ષ્યે ઽહં યદ્ અર્થં સંસ્મિતં મમ ।
પશ્યાનન્દ ગૃહસ્થો ઽયં દારકો યઃ કુશીદિતઃ ॥ ર્મ્_1.234{24} ॥

મમ સંદર્શનાદ્ એવં વિર્ય્યોત્સાહં સમાપ્નુવન્ ।
ઇત્થં રત્નાનિ સંસાધ્ય બુદ્ધિમાંશ્ ચ સમૃદ્ધિતઃ ॥ ર્મ્_1.235{25} ॥
એવં શ્રાદ્ધઃ પ્રસન્નાત્મા શાસને મે ઽનુમોદિતઃ ।
સત્કૃત્ય શરણં કૃત્વા ભજતિ માં સસાંઘિકં ॥ ર્મ્_1.236{26} ॥
યદ્ અયં સાર્થભૃન્ નન્દો મમ ધર્માભિસંરતઃ ।
અસ્ય પુણ્યવિપાકેન બોધિચિત્તં સમાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_1.237{27} ॥
તતઃ ચિક્ષાઃ સમાસાદ્ય પૂર્ય્ય પારમિતા દશ ।
ક્રમાન્ મારગણાઞ્ જિત્વા સંબોધિં સમવાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_1.238{28} ॥
તતો ઽર્હન્ન્ અભિવન્દ્યો ઽતિબલવીર્ય્યપરાક્રમઃ ।
ઇતિ નામ્ના પ્રસિદ્ધો ઽયં સંબુદ્ધઃ સુગતો જિનઃ ॥ ર્મ્_1.239{29} ॥
સર્વધર્માધિપઃ શાસ્તા સર્વવિદ્યાગુણાકરઃ ।
સર્વજ્ઞસ્ ત્રિજગદ્ભર્ત્તા તથાગતો ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_1.240{30} ॥
તસ્માદ્ એવં સદાનંદ કર્ત્તવ્યં બુદ્ધદર્શનં ।
બુદ્ધદર્શનપુણ્યેન ધર્મોત્સાહં સમાપુણ્યાત્ ॥ ર્મ્_1.241{31} ॥
તતો વીર્ય્યસમારૂઢઃ સદ્ધર્મં સાધયેન્ મુદા ।
તતો ધર્મબલૈર્ મારાઞ્ જિત્વા સંબોધિમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_1.242{32} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વાનંદઃ સસાંઘિકઃ ।
અનુમોદ્ય ગુરું નત્વા તથેતિ પ્રાભ્યનંદત ॥ ર્મ્_1.243{33} ॥
એવં મે ગુરુણાદિષ્ટં ધર્મોત્સાહપ્રવૃદ્ધયે ।
તથા તવ મયા ખ્યાતં સત્યમ્ એતત્ પ્રધાર્ય્યતાં ॥ ર્મ્_1.244{34} ॥
એવં રાજંસ્ ત્વયાપ્ય્ એવં કૃત્વાનુમોદનાં તથા ।
ધર્મપ્રોત્સાહનાં કૃત્વા કર્ત્તવ્યં બુદ્ધદર્શનં ॥ ર્મ્_1.245{35} ॥
સદ્ધર્મચરણોત્સાહે ચારણીયાઃ પ્રજાઃ સદા ।
ઇત્ય્ એતદ્ ગુરુણાદિષ્ટં શ્રુત્વાશોકઃ સ ભૂમિપઃ ॥ ર્મ્_1.246{36} ॥
સત્યમ્ એવં પ્રતિશ્રુત્ય પ્રાભ્યનન્દત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_1.247{37!} ॥
તત્ કૌશીદ્યાવદાનં મુનિવરકથિતં શ્રદ્ધયા યઃ શૃણોતિ ।
શ્રુત્વા યઃ શ્રાવયેદ્ યઃ પ્રતિદિનમ્ અનિશં બુદ્ધસેવાનુરક્તઃ ।
હિત્વા ક્લેશાન્ પ્રદુષ્ટાન્ સકલકલિવલાન્ મારપક્ષાંશ્ ચ જિત્વા ।
પારં ગત્વા ગુણાબ્ધેર્ વ્રજતિ સ સુભગં શ્રીઘનસ્ય ચરિત્રં ।
++ ઇતિ રત્નમાલાયાં કૌશીદ્યવીર્ય્યોત્સાહનાવદાનં ++
ઇઇ સ્નાતાવદાન
અથાશોકો નૃપેન્દ્રો ઽસૌ સદ્ધર્મચરણોત્સવઃ ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા કૃતાઞ્જલિપુટો ઽવદત્ ॥ ર્મ્_2.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણા ખ્યાતં તથા મે ખ્યાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_2.2{2} ॥
ઇતિ તેન નૃપેશેન પ્રાર્થ્યમાનો જિનાંશજઃ ।
ઉપગુપ્તઃ સમામંત્ર્ય તં ક્ષિતીશં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_2.3{3} ॥
સાધુ સુષ્ઠુ મહારજ શૃણુ ધર્મં સમાહિતઃ ।
યથા મે ગુરુણાદિષ્ટં તથાત્ર તે પ્રચક્ષ્યતે ॥ ર્મ્_2.4{5!} ॥
પુરૈકસમયે યો ઽભૂચ્ છાક્યસિંહો દયાકરઃ ।

ધર્મરાજો જગચ્છાસ્તા સર્વજ્ઞઃ સુગતો જિનઃ ॥ ર્મ્_2.5{6} ॥
સર્વવિદ્યાકલાવિજ્ઞઃ ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ।
સમન્તભદ્રકૃન્ નાથો વિનાયકસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_2.6{7} ॥
સ શ્રાવસ્ત્યાં મહોદ્યાને જેતારામે મનોહરે ।
અનાથપિણ્ડદસ્યૈવ વિહારે મણિમણ્ડિતે ॥ ર્મ્_2.7{8} ॥
શ્રાવકૈર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધં બોધિસત્વૈર્ ઉપાસકૈઃ ।
દેવાસુરમહારાજૈર્ મનુજેન્દ્રં સપાર્ષદૈઃ ॥ ર્મ્_2.8{9} ॥
સર્વલોકાધિપૈશ્ ચાપિ ત્રૈધાતુકનિવાસિતૈઃ ।
ચતુર્વર્ણૈશ્ ચ પૌરૈશ્ ચ તથાન્યૈશ્ ચ શુભાર્થિભિઃ ॥ ર્મ્_2.9{10} ॥
સત્કૃતો માનિતશ્ ચાભિવન્દિતઃ સંસ્તુતો ઽર્ચિતઃ ।
ગુરુકૃતઃ પુરસ્કૃત્ય પરિવૃતો ઽવલોકિતઃ ॥ ર્મ્_2.10{11} ॥
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં ધર્મં લોકે પ્રકાશયન્ ।
સર્વસત્વહિતાર્થેન વિજહાર સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_2.11{12} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર શ્રાવસ્ત્યાં યે વણિગ્જનાઃ ।
તે પંચશતમાત્રાણિ રત્નાકરં સમાગતાઃ ॥ ર્મ્_2.12{13} ॥
તતઃ પ્રત્યાગતાઃ સર્વે કાન્તારં સમુપાવિશન્ ।
તત્ર તે ભ્રમિતા માર્ગાત્ પરિભ્રષ્ટા વિચેરિરે ॥ ર્મ્_2.13{14} ॥
વિમાર્ગેણ ચરન્તસ્ તે વાલુકાસ્થલમ્ ઉપાવિશન્ ।
તત્ર પ્રપ્તાશ્ ચ તે સર્વે મધ્યાહ્ને દ્યોતિતાતપે ॥ ર્મ્_2.14{15} ॥
ભાનોસ્ તીક્ષ્ણકરૈસ્ તપ્તા ઘર્મતાપાભિખેદિતાઃ ।
ક્ષીણપથ્યાદનાશ્ ચાપિ ક્ષુત્તૃષ્ણા પરિપીડિતાઃ ॥ ર્મ્_2.15{16} ॥
તીવ્રદુઃખાભિસંતપ્તાઃ પર્યાવર્ત્તન્ત તત્ર ચ ।
સ્થલપ્રાપ્તા યથા મીના મૃત્યુભયવિકંપિતાઃ ॥ ર્મ્_2.16{17} ॥
તદા સર્વે ઽપિ તે સાર્થાઃ શ્રદ્ધયા શરણં ગતાઃ ।
સ્વસ્વકુલેશસ્વસ્વેષ્ટદેવતાઃ સંયયાચિરે ॥ ર્મ્_2.17{18} ॥
કેચિત્ સ્વયંભુવં સ્મૃત્વા કેચિન્ નારાયણં તથા ।
કેચિચ્ છિવં મહારૌદ્રં કેચિત્ સૂર્ય્યગ્રહાધિપં ॥ ર્મ્_2.18{19} ॥
કેચિચ્ ચંદ્રં ચ તારેશં કેચિદ્ ઇંદ્રં સુરાધિપં ।
કેચિદ્ અગ્નિં યમં ચૈવ નૈઋત્યં ચ તથાપરે ॥ ર્મ્_2.19{20} ॥
વારુણં ચ તથા વાયુકુવેરં ચ મહેશ્વરૈઃ ।
ભૈરવં માતૃકાશ્ ચૈવં કેચિત્ સ્કન્ધં વિનાયકં ॥ ર્મ્_2.20{21} ॥
મહાકાલં તથા ચૈવં કેચિદ્ ઋષીન્ યતીશ્વરાન્ ।
કેચિદ્ દૈત્યાધિપાન્ વીરાન્ કેચિન્ નાગાધિપાંસ્ તથા ॥ ર્મ્_2.21{22} ॥
કેચિચ્ ચાતુર્મહારાજાન્ કેચિદ્ યક્ષાધિપાન્ તથા ।
એવમ્ અન્યાંસ્ ત્રિધાતુસ્થાંસ્ સર્વાન્ સ્મૃત્વા યયાચિરે ॥ ર્મ્_2.22{23} ॥
તૈર્ એવં યાચ્યમાનાનાં દેવતાનં ન કશ્ ચન ।
એકો ઽપ્ય્ આસીત્ તદા ત્રાતા વાણિજાં દુઃખભાગિનાં ॥ ર્મ્_2.23{24} ॥
તતસ્ તે વણિજઃ સર્વે મૃત્યુભયવિકંપિતાઃ ।
નિરાશયા વિષીદન્તસ્ તસ્થુર્ નિશ્ચેષ્ટમાનસાઃ ॥ ર્મ્_2.24{25} ॥
તત્ર યઃ સુગતોપાસી દૃષ્ટસત્યઃ સ ધીરવાન્ ।

તાન્ સાર્થાન્ વિપન્નાશાં દૃષ્ટ્વામંત્ર્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_2.25{26} ॥
ભવન્તો મા વિષીદધ્વં કિં વિષાદેન સેત્સ્યતે ।
તસ્માત્ ત્યક્ત્વા વિષાદત્વં ધીર્ય્યમ્ આલમ્બ્ય તિષ્ઠત ॥ ર્મ્_2.26{27} ॥
ધૈર્ય્યેણ તારયેદ્ દુઃખં મહાકૃચ્છ્રં વિપત્સ્વ્ અપિ ।
તસ્માદ્ ધૈર્ય્યં સમાધાય સ્મરધ્વં ચ જિનં દ્રુતં ॥ ર્મ્_2.27{28} ॥
જિન એવ જગન્નાથસ્ ત્રાતા સર્વાનુકંપકઃ ।
તદ્ અસ્મદ્વચનં શ્રુત્વા સંબુદ્ધં સ્મરતાદરાત્ ॥ ર્મ્_2.28{29} ॥
તત્રાપ્ય્ એવં ભયે ઽસ્માકં ત્રાતા કો ઽન્યો ભવિષ્યતિ ।
બુદ્ધ એવ જગદ્બંધુસ્ તદ્ વ્રજધ્વં જિનં દ્રુતં ॥ ર્મ્_2.29{30} ॥
સર્વથા નો જિનેન્દ્રો ઽસૌ સર્વસત્વાનુકનિપકઃ ।
ડૃષ્ટ્વાસ્માન્ કરુણાદૃષ્ટ્યા સંરક્ષેત્ સહસા ખલુ ॥ ર્મ્_2.30{31} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વ સર્વે તે વણિજસ્ તથા ।
સંબુદ્ધં શરણં કૃત્વા સ્મૃત્વાભયં યયાચિરે ॥ ર્મ્_2.31{32} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞો ઽસિ જગત્પ્રભુઃ ।
ભવતૈવ જગત્ સર્વં પાલિતં પુત્રવત્ સદા ॥ ર્મ્_2.32{33} ॥
અદ્યાગ્રેણ વયં સર્વે યાવજ્જીવં સદાપિ હિ ।
ભવતાં શરણં યામસ્ તદ્ રક્ષાસ્માઞ્ જગદ્ગુરો ॥ ર્મ્_2.33{34} ॥
ભવાન્ એવ જગદ્ધર્મં સંસારે પાલિતં સદા ।
ભગવન્ સર્વવિન્ નાથ ત્રાતુમ્ અર્હસિ સર્વથા ॥ ર્મ્_2.34{35} ॥
પંચશતસર્વાણિ વાણિજાશ્ ચ સમાગતાઃ ।
વિમાર્ગેણ ચરન્તસ્ તે મધ્યાહ્ને દ્યોતિતાતપે ॥ ર્મ્_2.35{36} ॥
તત્ર પ્રાપ્તાશ્ ચ તે સર્વે વાલુકાસ્થલે સંસ્થિતાઃ ।
ભાનો તીક્ષ્ણકરે તપ્તા ક્ષુત્તૃષાર્ત્તા પરિપીડિતાઃ ॥ ર્મ્_2.36{37} ॥
તીવ્રાતિવેદનાક્રાન્તા મૃત્યુભયં સમાગતાઃ ।
નમો બુદ્ધાય ધર્માય સંઘાયેતિ નમો નમઃ ॥ ર્મ્_2.37{38} ॥
દૃષ્ટ્વાસ્માન્ કરુણા સર્વાન્ પંચશતાનિ વાણિજાન્ ।
ભવાન્ એવ જગત્સ્વામિં તથા બુદ્ધાનુભાવતાં ॥ ર્મ્_2.38{39} ॥
તદા સ ભગવાન્ તેભ્ય માહેન્દ્રવૃષ્ટિમ્ આચરન્ ।
શીતલા વાયવો યાતિ તેન શીતત્વમ્ આગતાઃ ॥ ર્મ્_2.39{40} ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા સાર્થપતિના સર્વાન્ સાર્થાન્ સમબ્રવીત્ ।
ભવન્તઃ શ્રૂયતાં સર્વે યન્ મયા પ્રોચ્યતે હિતં ॥ ર્મ્_2.40{41} ॥
તદ્ ભવદ્ભિઃ સમાધૃત્વા કર્ત્તવ્યં કૃતવેદિભિઃ ।
યદ્ વયં મૃત્યુસંપ્રાપ્તા પરલોકાદ્ ઇવાગતાઃ ॥ ર્મ્_2.41{42} ॥
તદ્ જ્ઞેયં જિનેન્દ્રસ્ય કૃપાદૃષ્ટિપ્રસાદતઃ ।
તસ્માત્ સર્વે વયં તસ્ય બુદ્ધસ્ય શરણં ગતાઃ ॥ ર્મ્_2.42{43} ॥
સદ્ધર્મ્મં સમુપાશ્રિત્ય ચરેમહિ સદાપિ હિ ।
અનિત્યં ખલુ સંસારમ્ અનિત્યં જીવિતં સુખં ॥ ર્મ્_2.43{44} ॥
ક્ષણધ્વંસિ શરીરં ચ ભવે નિત્યં ન કિં ચન ।
ધર્મ એવ મહાસારં યેનૈવં રક્ષ્યતે જગત્ ॥ ર્મ્_2.44{45} ॥
તસ્માદ્ ધર્મં સમાધર્તું ગન્તવ્યં શરણં મુનેઃ ।

ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે વણિજો મુદા ॥ ર્મ્_2.45{46} ॥
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદન્તસ્ તતો ગંતુમ્ ઉપાક્રમત્ ।
અથ સાર્થપતિશ્ ચૈવં કૃત્વા તં સહ સંમતં ॥ ર્મ્_2.46{47} ॥
વિહારે સુગતં દ્રષ્ટું ધર્મં ચાપ્તુમ્ અગાન્ મુદા ।
તત્રોપેત્ય પ્રવિષ્ટો ઽસૌ સર્વસાર્થગણાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_2.47{48} ॥
દૃષ્ટ્વા તં સુગતં નત્વા વિષસાદ પુરો મુનેઃ ।
અથાસૌ ભગવાંસ્ તેષાં દૃષ્ટ્વાશયવિશુદ્ધતાં ।
આર્ય્યસત્યાર્ય્યમાર્ગાઙ્ગં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_2.48{49} ॥
તદા સર્વે ઽપિ તે સત્વાઃ શ્રુત્વા તં ધર્મમ્ આદરાત્ ।
સત્કાયદૃષ્ટિનિર્મુક્તા બોધિચિત્તં પ્રલેભિરે ॥ ર્મ્_2.49{50} ॥
તત્ર કેચિન્ મહાશ્રાદ્ધા ધર્માનુસારિણો ઽભવન્ ।
શ્રોતાપન્નાસ્ તથા કેચિત્ સકૃદાગામિનો પરે ॥ ર્મ્_2.50{51} ॥
તથાનાગામિનઃ કેચિત્ કેચિદ્ ભવપરાઙ્મુખાઃ ।
સંસારક્લેશસંઘાંશ્ ચ હિત્વા સુવિમલાશયાઃ ॥ ર્મ્_2.51{52} ॥
સાક્ષાત્ સદ્ધર્મ્મમ્ આસાદ્ય બભૂવુર્ ધર્મચારિણઃ ।
કેચિચ્ છ્રાવકબોધૌ ચ પ્રત્યેકાયાં તથાપરે ॥ ર્મ્_2.52{53} ॥
કેચિદ્ અનુત્તરાયાં ચ સંબોધૌ પ્રણિધિં દધુઃ ।
એવં તાઃ પર્ષદઃ સર્વાઃ સંબુદ્ધશરણે સ્થિતાઃ ॥ ર્મ્_2.53{54} ॥
સદ્ધર્મ્માચરણે રક્તાઃ સંઘભક્તા બભૂવિરે ।
અથ તે ભિક્ષવો દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ બોધિચારિણઃ ॥ ર્મ્_2.54{55} ॥
સંબુદ્ધં પ્રયતા નત્વા પપ્રછુર્ વિસ્મયાન્વિતાઃ ।
આશ્ચર્ય્યં ભગવન્ યાવદ્ યદ્ ઇમે વણિજસ્ તથા ॥ ર્મ્_2.55{56} ॥
કાંતારપતિતાઃ સર્વે ભવતા પરિપાલિતાઃ ।
ભવચ્ચિન્તિતમાત્રે ઽપિ માહેન્દ્રવૃષ્ટિમ્ આચરન્ ॥ ર્મ્_2.56{57} ॥
શીતલા વાયવો વાતાસ્ તત્ કથં વક્તુમ્ અર્હસિ ।
ઇતિ તૈર્ ભિક્ષુભિઃ પૃષ્ટો ભગવાંસ્ તાન્ અભાષત ॥ ર્મ્_2.57{58} ॥
શૃણુધ્વં ભિક્ષવઃ કર્મ્મ યન્ મયા કૃત કૃતં કથ્યતે ।
યન્ મયા પ્રકૃતં કર્મ કો ઽન્યો ભુંજ્યાદ્ ધિ તત્ફલં ॥ ર્મ્_2.58{59} ॥
યેન યત્ પ્રકૃતં કર્મ સ એવાદ્યાદ્ ધિ તત્ ફલં ।
અભુક્તં ક્ષીયતે કર્મ નૈવ ક્વાપિ કથં ચન ॥ ર્મ્_2.59{60} ॥
અગ્નિભિર્ દહ્યતે નૈવ વાયુભિર્ નાપિ શુષ્યતે ।
ઉદકૈઃ ક્લિદ્યતે નાપિ ભૂમિષુ ॥ ર્મ્_2.60{61} ॥
અપિ તુ પચ્યતે સ્કન્ધષડ્ધાત્વાયતનેષુ હિ ।
અન્યથા ચાપિ કર્માણિ ન દદન્તિ ફલાનિ ચ ॥ ર્મ્_2.61{62} ॥
યથૈવ યત્ કૃતં કર્મ તથૈવ તત્ ફલં મતં ।
શુભકર્મ શુભં દદ્યાત્ પાપકર્માશુભં ખલુ ॥ ર્મ્_2.62{63} ॥
મિશ્રિતમ્ ઉભયં દદ્યાદ્ ઇતિ મત્વા શુભે ચરેત્ ।
ન પ્રણશ્યંતિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_2.63{64} ॥
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનાં ।
યન્ મયા પ્રકૃતં પૂર્વં તત્ ફલં પ્રાપ્યતે ઽધુના ॥ ર્મ્_2.64{65} ॥

કથ્યતે તત્ પુરાવૃત્તં સાધુ શૃણુત સાદરં ।
પુરૈકસમયે બુદ્ધશ્ ચંદનો નામ ધર્મરાટ્ ॥ ર્મ્_2.65{66} ॥
સર્વજ્ઞો ઽર્હઞ્ જગન્નાથઃ શાસ્તા લોકાધિપેશ્વરઃ ।
વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિજ્ જિનઃ ॥ ર્મ્_2.66{67} ॥
તથાગતો મહાભિજ્ઞઃ સંબુદ્ધો ઽભૂદ્ વિનાયકઃ ।
તદૈકસમયે તત્ર ચંદનઃ સ મુનીશ્વરઃ ॥ ર્મ્_2.67{38!} ॥
ભિક્ષુભિઃ સહ સદ્ધર્મ્મં પ્રકાશયન્ સમંતતઃ ।
હિતાય સર્વસત્વાનાં જાનપદેષુ સંચરન્ ॥ ર્મ્_2.68{69} ॥
અન્યતમાં પુરીં રમ્યાં રાજધાનીમ્ ઉપાશ્રયત્ ।
તત્ર સત્વહિતાર્થેન બોધિચર્યાં પ્રકાશયન્ ॥ ર્મ્_2.69{70} ॥
શ્રાવકૈર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધં વિજહાર જિનાશ્રમે ।
અથ તદાધિપો રાજા શ્રુત્વા તં બુદ્ધમ્ આગતં ॥ ર્મ્_2.70{71} ॥
સ મંત્રિજનપૌરૈશ્ ચ સહ પ્રત્યુદ્યયૌ મુદા ।
તત્રાસૌ સહસોપેત્ય દૃષ્ટ્વા તં સુગતં મુનિં ॥ ર્મ્_2.71{72} ॥
કૃતાંજલિપુટો નત્વા તસ્થાવ્ એકાંતિકે મુદા ।
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તં નૃપં સમુપસ્થિતં ॥ ર્મ્_2.72{73} ॥
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ।
શૃણુ રાજન્ ભવે સારં ધર્મં નિત્યમ્ અતંદ્રિતં ॥ ર્મ્_2.73{74} ॥
ધર્મેણ જાયતે લોકો ધર્મેણ સ્વર્ગમ્ આરુહેત્ ।
તસ્માદ્ ધર્મં પુરસ્કૃત્ય સંપાલયન્ પ્રજા સદા ॥ ર્મ્_2.74{75} ॥
પ્રજારક્ષાવ્રતં ધર્મં મૂલં રાજ્ઞાં વિદુર્ બુધાઃ ।
પ્રજારક્ષાવ્રતં ત્યક્ત્વા કિમ્ અન્યૈર્ બહુભિર્ વ્રતૈઃ ॥ ર્મ્_2.75{76} ॥
તેન રાજન્ ત્વયા ધર્મે પાલનીયાઃ પ્રજાઃ શુભે ।
તદ્ દશાકુશલેભ્યશ્ ચ વિનિવાર્ય ત્વયા સદા ॥ ર્મ્_2.76{77} ॥
યોજનીયાઃ પ્રજા ધર્મે તત્પુણ્યૈસ્ ત્વં પ્રમોક્ષ્યસે ।
આદૌ દાને પ્રજાન્ યોજ્યાઃ સંબોધિપદકારણે ॥ ર્મ્_2.77{78} ॥
તત્પુણ્યૈઃ પ્રચરિષ્યન્તિ પ્રજાઃ સંવર્દ્ધિતાઃ શુભે ।
શુભકર્મરતે લોકે તત્પુણ્યૈઃ વર્દ્ધ્યતે નૃપઃ ॥ ર્મ્_2.78{79} ॥
તસ્માદ્ દાનં સ્વયં દત્વા પ્રજા શીલે નિયોજય ।
શીલેન શુદ્ધ્યતે કાયઃ શુદ્ધકાયો ભવેત્ સુધીઃ ॥ ર્મ્_2.79{80} ॥
સુબુદ્ધિઃ ક્ષમયા સર્વાચ્ છત્રૂં જિત્વા વિરાજતે ।
તતો વીર્ય્યબલૈઃ સર્વાન્ સત્વાન્ સૌખ્યે નિયોજયેત્ ॥ ર્મ્_2.80{81} ॥
તતઃ ક્લેશાન્ વિનિર્જિત્ય ધ્યાત્વા બોધિં પ્રસાધયેત્ ।
બોધિપ્રણિધિચિત્તેન કૃતી પ્રજ્ઞાં પ્રસાધયેત્ ॥ ર્મ્_2.81{82} ॥
તતઃ પ્રાજ્ઞ ઉપાયૈશ્ ચ જગદ્ બોધૌ નિયોજયેત્ ।
તતો મારાન્ વિનિર્જિત્ય સંબોધિજ્ઞાનમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_2.82{83} ॥
તત્ર પ્રાપ્ય રસાભિજ્ઞા દશભૂમીશ્વરો ભવેત્ ।
તતઃ કૃત્વા વશે સર્વાંસ્ ત્રૈધાતુકનિવાશિનઃ ॥ ર્મ્_2.83{84} ॥
સંસ્થાપ્ય સૌગતે ધર્મે સ્વયં નિર્વૃતિમ્ આચરેત્ ॥ ર્મ્_2.84{85} ॥
એવં જ્ઞાત્વા મહારાજ નિર્વાણગતિસાધનં ।

યદિ તે નિર્વૃતૌ વાંછા તદૈતાસુ સમાચર ॥ ર્મ્_2.85{86} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં સંવૃત્તિસુખમ્ આપ્નુયાઃ ।
ક્રમાત્ પારમિતાઃ પૂર્ય્ય નિર્વૃતિં સમવાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_2.86{87} ॥
નિર્વાણં પરમં જ્ઞાનં નિર્વાણં પરમં સુખં ।
નિર્વાણં પરમં પુણ્યં નિર્વાણં પરમાં ગતિં ॥ ર્મ્_2.87{88} ॥
એવં હિ સુકૃતં સર્વં જ્ઞાત્વા નિર્વાણકારણં ।
તથા ધર્મે સ્વયં સ્થિત્વા પ્રેરણીયાઃ પ્રજા અપિ ॥ ર્મ્_2.88{89} ॥
એવં સ ચંદનો બુદ્ધો બોધયિત્વા ચ તં નૃપં ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિસ્થાપ્ય વિરરામ ક્ષણં તતઃ ॥ ર્મ્_2.89{90} ॥
અથ સ નૃપતી રાજા શ્રુત્વા તદ્ ધર્મમ્ આદરાત્ ।
પ્રમોદિતઃ સમુત્થાય ઉત્તરાસંગમ્ ઉદ્વહન્ ॥ ર્મ્_2.90{91} ॥
જાનુભ્યાં ભુવિ સંસ્થિત્વા કૃતાંજલિપુટો નતઃ ।
સુપ્રસન્નમુખઃ પાદૌ નત્વા તં પ્રાર્થયન્ મુનિં ॥ ર્મ્_2.91{92} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
સદ્ધર્મમ્ આદિશન્ન્ અત્ર વિજયસ્વ ગણૈઃ સહ ॥ ર્મ્_2.92{93} ॥
ઇતિ તેન નૃપેન્દ્રેણ પ્રાર્થિતે સ મુનીશ્વરઃ ।
તથેતિ પ્રતિસંશ્રુત્ય ત્રૈમાસ્યમ્ અધ્યવાસયત્ ॥ ર્મ્_2.93{94} ॥
તતઃ સાન્તઃપુરા રાજા તં મુનીન્દ્રં સસાંઘિકં ।
સદા સત્કારપૂજાઙ્ગૈર્ ભોજ્યૈઃ પ્રારાગયન્ મુદા ॥ ર્મ્_2.94{95} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર લોકાનાચરકોપિતાઃ ।
વર્ષાધિદેવતા મેઘાવૃષ્ટિં ન મુમુચુર્ ભુવિ ॥ ર્મ્_2.95{96} ॥
તતસ્ તસ્યામ્ અનાવૃષ્ટ્યાં તડાગાદિ જલાશ્રયાઃ ।
દિને દિને પ્રહીનાંભઃ પંકશેષવિશોષિતાઃ ॥ ર્મ્_2.96{97} ॥
નિઃપુષ્પા નિષ્ફલા વૃક્ષાઃ શાખાપત્ત્રવિશીર્ણ્ણિતાઃ ॥ ર્મ્_2.97{97!} ॥
સ્થાણુકલ્પા નિરાભોગ્યાઃ પક્ષિસંપાતવર્જિતાઃ ।
મહીશસ્યવિપન્નાશ્ ચ બીજાંકુલવિશોષિતાઃ ॥ ર્મ્_2.98{98} ॥
નિસ્તૃણા પ્રખલીભૂતા મરુકલ્પાભવત્ તદા ।
અન્નપાનવિયોગેન મૃતા અનેકજન્તવઃ ॥ ર્મ્_2.99{99} ॥
ક્ષુત્પિપાસહતાઃ કેચિન્ ન્યષીદન્ત મૃતા ઇવ ।
કેચિદ્ ગેહે વિષણ્ણાસ્યા મૃત્યુશંકાવિષાદિતાઃ ॥ ર્મ્_2.100{100} ॥
પરસ્પરં મુખં દૃષ્ટ્વા નિઃશ્વસન્તો નિષેદિરે ।
કેચિન્ મેઘં ચ ખે દૃષ્ટ્વા પ્રાયાચન્ત દિવાનિશં ॥ ર્મ્_2.101{1} ॥
હા હતાસ્મ ઇતિ પ્રોક્ત્વા કેચિત્ તસ્થુર્ નિરાશિતાઃ ।
એવં નાનાપ્રકારેણ વિલપન્તો વિખેદિતાઃ ॥ ર્મ્_2.102{2} ॥
સર્વે ઽપિ પૌરિકાસ્ તત્ર ચિખેદુર્ મૃત્યુશંકિતાઃ ।
તદ્ દૃષ્ટ્વા નૃપતિશ્ ચાપિ મૃત્યુત્રસ્તાનુકંપિતઃ ॥ ર્મ્_2.103{3} ॥
મંત્રિણઃ સચિવાન્ સર્વાન્ સમામંત્ર્યાબ્રવીદ્ ઇતિ ।
હા કષ્ટં કથમ્ અત્રૈવં દુર્ભિક્ષં વર્ત્તતે ઽધુના ।
કિં કરોમિ ન મન્યે ઽહં વદધ્વં તત્ પ્રતિક્રિયાં ॥ ર્મ્_2.104{4} ॥
યેન તદા મહાપાપદુર્ભિક્ષં શામ્યતે દ્રુતં ।

તદુપાયં પ્રકુર્યામ તત્ કુરુધ્વં યથાવિધિં ॥ ર્મ્_2.105{5} ॥
ઇતિ શ્રુત્વા નૃપાજ્ઞાં તે સમંત્રિજનપૌરિકાઃ ।
દેવતા વિધિનારાધ્ય તચ્ છાન્તિં સંયયાચિરે ॥ ર્મ્_2.106{6} ॥
ભો દેવતાઃ પ્રસીદધ્વં નમો વઃ પ્રણતા વયં ।
અપરાધં યદ્ અસ્માસુ ક્ષન્તવ્યં સર્વથાપિ તત્ ॥ ર્મ્_2.107{7} ॥
ઇમં દુર્ભિક્ષનિર્વૃષ્ટિં પ્રાપ્તં શમયત દ્રુતં ।
સુવૃષ્ટિં કારયિત્વાત્ર સુભિક્ષં કુરુત ધ્રુવં ॥ ર્મ્_2.108{8} ॥
એવં કેચિદ્ વિધાતારં કેચિદ્ વિષ્ણું જનાર્દનં ।
કેચિચ્ છિવં મહેશાનં ઇંદ્રં કેચિત્ સુરાધિપં ॥ ર્મ્_2.109{9} ॥
કેચિદ્ ગ્રહાધિપં કેચિલ્ લોકપાલાન્ મહર્દ્ધિકાન્ ।
કેચિચ્ ચ માતૃકાદેવીં સ્કંદવિઘ્નેશભૈરવાન્ ॥ ર્મ્_2.110{10} ॥
મહાકાલગણાંશ્ ચાપિ કેચિન્ નાગાઞ્ જલાધિપાન્ ।
કેચિન્ મેઘાન્ સમાલોક્ય નત્વા વૃષ્ટિં યયાચિરે ॥ ર્મ્_2.111{11} ॥
એવં સર્વે ઽપિ લોકાશ્ ચ સ્વસ્વેષ્ટકુલદેવતાઃ ।
વિધિનારાધ્ય સંપ્રાર્થ્ય સુવૃષ્ટિં પ્રયયાચિરે ॥ ર્મ્_2.112{12} ॥
એવં તૈઃ પ્રાર્થ્યમાનાસ્ તાઃ સર્વાશ્ ચ દેવતા અપિ ।
તત્ર વૃષ્ટિં સમુત્સ્રષ્ટું નૈવ શેકુર્ વિઘાતિતાઃ ॥ ર્મ્_2.113{13} ॥
તતઃ સર્વે ચ તે લોકા દૃષ્ટ્વા તદ્ વૃષ્ટિઘાતિતાં ।
હાહાકારવિરાવન્તો વિચિખેદુર્ નિરાશિતાઃ ॥ ર્મ્_2.114{14} ॥
અથ રાજા સ તાન્ દૃષ્ટ્વા દુર્ભિક્ષાક્ષોભિતાશાયાન્ ।
તથા ચ ગ્રહામ્ આલોક્ય વિસણ્ણાસ્યો વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_2.115{15} ॥
અહો કષ્ટં મહોત્પાતં મમ રાજ્યે ભવિષ્યતિ ।
કથમ્ અત્ર પ્રતીકારં તત્ પ્રશાન્ત્યૈ કરિષ્યતે ॥ ર્મ્_2.116{16} ॥
કિં મયા નૃપભૂતેન યશોધર્મવિઘાતિના ।
ન શક્યંતે પ્રજા યેન રક્ષિતુમ્ ઈતિપીડિતે ।
ધિગ્ માં નૃપાધમીભૂતં કિં પાપં પ્રકૃતં મયા ।
યેન યસ્ય પ્રજા એવ ક્ષુત્પિપાસહતા મૃતાઃ ।
કિમ્ એવ મમ રાજ્યે ન ભોગ્યૈશ્ ચાપિ ધનૈર્ અપિ ।
કિં તેન જીવિતેનાપિ યશોધર્મવિનાશિના ॥ ર્મ્_2.117{18} ॥
યેન રાજ્ઞા ન રક્ષ્યન્તે પ્રજાઃ સ્વવિષયાશ્રિતાઃ ।
સ કિં રાજા બલિષ્ઠો ઽપિ કૃતાન્ત ઇવ મન્યતે ॥ ર્મ્_2.118{19} ॥
યશ્ ચ રાજા સ્વભોગ્યાર્થં કેવલં દણ્ડમ્ આહરન્ ।
ન વિપત્સુ પ્રજાઃ પાતિ સ કિં રાજાપિ ચૌરવત્ ॥ ર્મ્_2.119{20} ॥
યેષામ્ એવ હિતાર્થાય યશ્ ચ રાજાભિષિચ્યતે ।
સ તેષાં ન હિતં કુર્ય્યાત્ સ કિં રાજા કૃતાર્થહા ॥ ર્મ્_2.120{21} ॥
ધિક્ પ્રવાદહતઃ સો ઽત્ર યશોધર્મસુખાર્થહા ।
સ્વયં નષ્ટઃ પરાન્ હત્વા નરકેષુ વ્રજેદ્ ધ્રુવં ॥ ર્મ્_2.121{21!} ॥
કિં ચાહમ્ અપિ માનુષ્યઃ સમાન ઇંદ્રિયૈર્ અપિ ।
યતો મે ક્રિયતે સર્વૈઃ સેવો નિત્યં સમાહિતૈઃ ॥ ર્મ્_2.122{22} ॥
યદિ ન ક્રિયતે રક્ષા મયાપ્ય્ એષાં વિપત્સ્વ્ અપિ ।

કથમ્ એતદૃશૈર્ મુક્તઃ કદા યાસ્યામિ સદ્ગતિં ॥ ર્મ્_2.123{23} ॥
સર્વદૈતદૃણૈર્ બદ્ધઃ સર્વથા પ્રતિબંધિતઃ ।
કર્મભિઃ પ્રેર્ય્યમાણો ઽહં યાસ્યામિ નરકાન્ ધ્રુવં ॥ ર્મ્_2.124{24} ॥
તદાહં કિં કરિષ્યામિ યમદૂતૈર્ અધિષ્ઠિતે ।
દૃષ્ટ્વા તાં ભીષણાં ક્રૂરાન્ પતિષ્યામિ વિમોહિતઃ ॥ ર્મ્_2.125{25} ॥
તદા તત્ર ન વિદ્યેત કશ્ચિત્ ત્રાતા દયાન્વિતઃ ।
ધર્મ એવ તદા રક્ષેત્ તદ્ ધર્મં સાધયેચ્ છુભં ॥ ર્મ્_2.126{26} ॥
ધર્માશ્ ચ બહુધા પ્રોક્તાસ્ તેષાં પ્રાહુર્ મુનીશ્વરાઃ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં સૌગતં ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_2.127{27} ॥
યેનૈવ શુભતાં કૃત્વા સર્વત્ર ભુવનેષ્વ્ અપિ ।
સર્વસત્વાશ્ ચ પાલ્યન્તે સર્વદેહ પરત્ર ચ ॥ ર્મ્_2.128{28} ॥
તથાત્રાપિ શુભં કર્તું સંબુદ્ધં શરણં વ્રજન્ ।
સદ્ધર્મં સમવાપ્તું ચ સેવિતવ્યં સસાંઘિકે ॥ ર્મ્_2.129{29} ॥
તેનાત્ર સહસા કૃત્વા પુષ્કરણીમનોરમાં ।
સંબુદ્ધસુગતં તત્ર સ્નાપયિત્વા સસાંઘિકં ॥ ર્મ્_2.130{30} ॥
મહત્સત્કારપૂજાભિર્ ભોજનૈશ્ ચ પ્રતોષયન્ ।
તતસ્ તં સુગતં નત્વા તદ્ દુર્ભિક્ષં પ્રશાંતયે ॥ ર્મ્_2.131{31} ॥
સુવૃષ્ટિચારણે લોકે પ્રાર્થયિષ્યામિ સાદરં ।
તદા સ ભગવાન્ અત્ર સુવૃષ્ટિં ચારયેદ્ ધ્રુવં ॥ ર્મ્_2.132{32} ॥
સર્વત્ર શુભતાં કૃત્વા સુભિક્ષં કારયેત્ સદા ।
તતો ઽત્ર સર્વદાપ્ય્ એવં દુર્ભિક્ષં ન કદા ચન ॥ ર્મ્_2.133{33} ॥
સુભિક્ષં સર્વતો ભદ્રં ભવેન્ નૂનં સમંતતઃ ।
ઇતિ ધ્યાત્વા વિનિશ્ચિત્ય મનસા સ નરાધિપઃ ॥ ર્મ્_2.134{34} ॥
સહસા સચિવાન્ સર્વાન્ સમામંત્ર્યાબ્રવીત્ તથા ।
શૃણુધ્વં મંત્રિણો યન્ મે મનસા સંવિચિંતિતં ॥ ર્મ્_2.135{35} ॥
તદ્ અનુમોદ્ય યુષ્માભિઃ પ્રકર્ત્તવ્યં સમાહિતૈઃ ।
યદ્ અદ્ય જાયતે ઽવૃષ્ટિં દુર્ભિક્ષં ચોપવર્ત્તતે ॥ ર્મ્_2.136{36} ॥
તદ્ અસ્મત્પાપતો નૂનં તત્ પાપપરિહાણયે ।
સંબુદ્ધશરણં કૃત્વા સદ્ધર્મસમવાપ્તયે ॥ ર્મ્_2.137{37} ॥
સસંઘં સેવિતું નિત્યમ્ ઇછે તદ્ અનુમોદ્યતાં ।
સ એવ ભગવાન્ નાથઃ કૃત્વાત્ર શુભતાં સદા ॥ ર્મ્_2.138{38} ॥
સુવૃષ્ટિં ચારયિત્વા ચ સુભિક્ષં કારયેદ્ ધ્રુવં ।
તતો ઽસ્માકં તદાપ્ય્ અત્ર મંગલં સ્યાત્ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_2.139{39} ॥
સદા સદ્ધર્મમ્ આધાય સૌખ્યં ભુક્ત્વા ભજેમહિ ।
ધર્મેણ શુભતા નિત્યં ધર્મેણ જીયતે વિપત્ ॥ ર્મ્_2.140{40} ॥
ધર્મેણ પાલ્યતે સર્વં ધર્મેણ સદ્ગતિં વ્રજેત્ ।
ધર્મં તુ સૌગતં ભદ્રં સર્વે પ્રાહુર્ મુનીશ્વરાઃ ॥ ર્મ્_2.141{41} ॥
સદ્ધર્મં સમવાપ્તું તં સંબુદ્ધં ભજતાદરાત્ ।
બુદ્ધ એવ જગદ્બંધુઃ સર્વસત્વહિતંકરઃ ॥ ર્મ્_2.142{42} ॥
બુદ્ધ એવ જગન્મિત્રં સર્વસત્વસુખપ્રદઃ ।