Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ratnagotravibhāga · Chapter 7

7.1

5. paṃcamaḥ paricchedaḥ
ataḥ parameṣveva yathāparikīrtiteṣu sthāneṣvadhimuktānāmadhimuktyanuśaṃse ṣaṭ ślokāḥ
buddhadhāturbuddhabodhirbuddhadharmā buddhakṛtyam /
gocaro 'yaṃ nāyakānāṃ śuddhasattvairapyacintyaḥ

7.2

iha jinaviṣaye 'dhimuktabuddhirguṇagaṇabhājanatāmupaiti dhīmān /
abhibhavati sa sarvasattvapuṇyaprasavamacintyaguṇābhilāṣayogāt

7.3

yo dadyānmaṇisaṃskṛtāni kanakakṣetrāṇi bodhyarthiko
buddhakṣetrarajaḥsamānyaharaho dharmeśvarebhyaḥ sadā /
yaścānyaḥ śṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmāddānamayācchuṃbhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet

7.4

yaḥ śīlaṃ tanuvāṅmanobhiramalaṃ rakṣedanābhogavad
dhīmān bodhimanuttarāmabhilaṣan kalpānanekānapi /
yaścānyaḥ śṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmācchīlamayācchubhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet

7.5

dhyāyeddhyānamapīha yastribhuvanakleśāgninirvāpakaṃ
divyabrahma vihārapāramigataḥ saṃbodhyupāyācyutaḥ /
yaścānyaḥ śrṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmāddhyānamayācchubhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet

7.6

( Rgv 116 ) dānaṃ bhogānāvahatyevaḥ yasmācchīlaṃ svargaṃ bhāvanā kleśahānim /
prajñā kleśajñeyasarvaprahāṇaṃ sātaḥ śreṣṭhā heturasyāḥ śravo 'yam

7.7

eṣā ślokānāṃ piṇḍārtho navabhiḥ ślokairveditavyaḥ /
āśraye tatparāvṛttau tadguṇeṣvarthasādhane /
caturvidhe jinajñānaviṣaye 'smin yathodite

7.8

dhimānastitvaśaktatvaguṇavattvā dhimuktitaḥ /
tathāgatapadaprāptibhavyatāmāśu gacchati

7.9

astyasau viṣayo 'cintyaḥ śakyaḥ prāptuṃ sa mādṛśaiḥ /
prāpta evaṃguṇaścāsāviti śraddhādhimuktitaḥ

7.10

chandavīryasmṛtidhyānaprajñādiguṇabhājanam /
bodhicittaṃ bhavatyasya satataṃ pratyapasthitam

7.11

taccittapratyupasthānādavivartyo jinātmajaḥ /
puṇyapāramitāpūripariśuddhiṃ nigacchati

7.12

puṇyaṃ pāramitāḥ pañca tredhā tadavikalpanāt /
tatpūriḥ pariśuddhistu tad vipakṣaprahāṇataḥ

7.13

dānaṃ dānamayaṃ puṇyaṃ śīlaṃ śīlamayaṃ smṛtam /
dve bhāvanāmayaṃ kṣāntidhyāne vīryaṃ tu sarvagam

7.14

( Rgv 117 ) trimaṇḍalavikalpo yastajjñeyāvaraṇaṃ matam /
mātsaryādivipakṣo yastat kleśāvaraṇaṃ matam

7.15

etatprahāṇahetuśca nānyaḥ prajñāmṛte tataḥ /
śreṣṭhā prajñā śrutaṃ cāsya mūlaṃ tasmācchrutaṃ param

7.16

itīdamāptāgamayuktisaṃśrayādudāhṛtaṃ kevalamātmaśuddhaye /
dhiyādhimuktyā kuśalopasaṃpadā samanvitā ye tadanugrahāya ca

7.17

pradīpavidyunmaṇicandrabhāskarān pratītya paśyanti yathā sacakṣuṣaḥ /
mahārthadharmapratibhāprabhākaraṃ muniṃ pratītyedamudāhṛtaṃ tathā

7.18

yadarthavaddharmapadopasaṃhitaṃ tridhātusaṃkleśani barhaṇa vacaḥ /
bhavecca yacchāntyanuśaṃsadarśakaṃ taduktamārṣaṃ viparītamanyathā

7.19

yatsyādavikṣiptamanobhiruktaṃ śāstāramekaṃ jinamuddiśadbhiḥ /
( Rgv 118 ) mokṣāptisaṃbhārapathānukūlaṃ mūrdhnā tadapyārṣamiva pratīcchet

7.20

yasmānneha jināt supaṇḍitatamo loke 'sti kaścitkvacit
sarvajñaḥ sakalaṃ sa veda vidhivattattvaṃ paraṃ nāparaḥ /
tasmādyatsvayameva nītamṛṣiṇā sūtraṃ vicālyaṃ na tat
saddharmapratibādhanaṃ hi tadapi syānnīti bhedānmuneḥ

7.21

āryāṃścāpavadanti tannigaditaṃ dharmaṃ ca garhanti yat
sarvaḥ so 'bhiniveśadarśanakṛtaḥ kleśo vimūḍhātmanām /
tasmānnābhiniveśadṛṣṭimaline tasminniveśyā matiḥ
śuddhaṃ vastramupaiti raṅgavikṛtiṃ na snehapaṅkāṅkitam

7.22

dhīmāndyādadhimuktiśuklavirahān mithyābhimānāśrayāt
saddharmavyasanāvṛtātmakatayā neyārthatattvagrahāt /
lobhagredhatayā ca darśanavaśāddharmadvipāṃ sevanād
ārāddharmabhṛtāṃ ca hīnarucayo dharmān kṣipantyarhatām

7.23

nāgnernograviṣādaherna vadhakānnaivāśanibhyastathā
bhetavyaṃ viduṣāmatīva tu yathā gambhīradharmakṣateḥ /
kuryurjīvitaviprayogamanalavyālārivajrāgnayas
taddhetorna punarvrajedatibhayāmāvīcikānāṃ gatim

7.24

( Rgv 119 ) yo 'bhīkṣṇaṃ pratisevya pāpasuhṛdaḥ syādvuddhaduṣṭāśayo
mātāpitrarihadvadhācaraṇakṛt saṃghāgrabhettā naraḥ /
syāttasyāpi tato vimuktiraciraṃ dharmārthanidhyānato
dharme yasya tu mānasaṃ pratihataṃ tasmai vimuktiḥ kutaḥ

7.25

ratnāni vyavadānadhātumamalāṃ bodhiṃ guṇān karma ca
vyākṛtyārthapadāni sapta vidhivadyat puṇyamāptaṃ mayā /
teneyaṃ janatāmitāyuṣamṛṣiṃ paśyedanantadyutiṃ
dṛṣṭvā cāmaladharmacakṣurudayādbodhiṃ parāmāpnuyāt

7.26

eṣāmapi daśānāṃ ślokānāṃ piṇḍārthastribhiḥ ślokairveditavyaḥ /
yataśca yannimittaṃ ca yathā ca yadudāhṛtam /
yanniṣyandaphalaṃ ślokaiścaturbhiḥ paridīpitam

7.27

ātmasaṃrakṣaṇopāyo dvābhyāmekena ca kṣateḥ /
hetuḥ phalamatha dvābhyāṃ ślokābhyāṃ paridīpitam

7.28

saṃsāramaṇḍalakṣāntirbodhiprāptiḥ samāsataḥ /
dvidhā dharmārthavādasya phalamantena darśitam

7.5

iti ratnagotravibhāge mahāyānottaratantraśāstre 'nuśaṃsādhikāro nāma pañcamaḥ paricchedaḥ ślokārthasaṃgrahavyākhyānataḥ samāptaḥ

Original text: Ratnagotravibhāga · Edition: E.H. Johnston, repr. in: H.S. Prasad. The Uttaratantra of Maitreya. Delhi 1991. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc