Ratnagotravibhāga · Chapter 7
5. paṃcamaḥ paricchedaḥ
ataḥ parameṣveva yathāparikīrtiteṣu sthāneṣvadhimuktānāmadhimuktyanuśaṃse ṣaṭ ślokāḥ
buddhadhāturbuddhabodhirbuddhadharmā buddhakṛtyam /
gocaro 'yaṃ nāyakānāṃ śuddhasattvairapyacintyaḥ
iha jinaviṣaye 'dhimuktabuddhirguṇagaṇabhājanatāmupaiti dhīmān /
abhibhavati sa sarvasattvapuṇyaprasavamacintyaguṇābhilāṣayogāt
yo dadyānmaṇisaṃskṛtāni kanakakṣetrāṇi bodhyarthiko
buddhakṣetrarajaḥsamānyaharaho dharmeśvarebhyaḥ sadā /
yaścānyaḥ śṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmāddānamayācchuṃbhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet
yaḥ śīlaṃ tanuvāṅmanobhiramalaṃ rakṣedanābhogavad
dhīmān bodhimanuttarāmabhilaṣan kalpānanekānapi /
yaścānyaḥ śṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmācchīlamayācchubhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet
dhyāyeddhyānamapīha yastribhuvanakleśāgninirvāpakaṃ
divyabrahma vihārapāramigataḥ saṃbodhyupāyācyutaḥ /
yaścānyaḥ śrṛṇuyāditaḥ padamapi śrutvādhimucyedayaṃ
tasmāddhyānamayācchubhādbahutaraṃ puṇyaṃ samāsādayet
( Rgv 116 ) dānaṃ bhogānāvahatyevaḥ yasmācchīlaṃ svargaṃ bhāvanā kleśahānim /
prajñā kleśajñeyasarvaprahāṇaṃ sātaḥ śreṣṭhā heturasyāḥ śravo 'yam
eṣā ślokānāṃ piṇḍārtho navabhiḥ ślokairveditavyaḥ /
āśraye tatparāvṛttau tadguṇeṣvarthasādhane /
caturvidhe jinajñānaviṣaye 'smin yathodite
dhimānastitvaśaktatvaguṇavattvā dhimuktitaḥ /
tathāgatapadaprāptibhavyatāmāśu gacchati
astyasau viṣayo 'cintyaḥ śakyaḥ prāptuṃ sa mādṛśaiḥ /
prāpta evaṃguṇaścāsāviti śraddhādhimuktitaḥ
chandavīryasmṛtidhyānaprajñādiguṇabhājanam /
bodhicittaṃ bhavatyasya satataṃ pratyapasthitam
taccittapratyupasthānādavivartyo jinātmajaḥ /
puṇyapāramitāpūripariśuddhiṃ nigacchati
puṇyaṃ pāramitāḥ pañca tredhā tadavikalpanāt /
tatpūriḥ pariśuddhistu tad vipakṣaprahāṇataḥ
dānaṃ dānamayaṃ puṇyaṃ śīlaṃ śīlamayaṃ smṛtam /
dve bhāvanāmayaṃ kṣāntidhyāne vīryaṃ tu sarvagam
( Rgv 117 ) trimaṇḍalavikalpo yastajjñeyāvaraṇaṃ matam /
mātsaryādivipakṣo yastat kleśāvaraṇaṃ matam
etatprahāṇahetuśca nānyaḥ prajñāmṛte tataḥ /
śreṣṭhā prajñā śrutaṃ cāsya mūlaṃ tasmācchrutaṃ param
itīdamāptāgamayuktisaṃśrayādudāhṛtaṃ kevalamātmaśuddhaye /
dhiyādhimuktyā kuśalopasaṃpadā samanvitā ye tadanugrahāya ca
pradīpavidyunmaṇicandrabhāskarān pratītya paśyanti yathā sacakṣuṣaḥ /
mahārthadharmapratibhāprabhākaraṃ muniṃ pratītyedamudāhṛtaṃ tathā
yadarthavaddharmapadopasaṃhitaṃ tridhātusaṃkleśani barhaṇa vacaḥ /
bhavecca yacchāntyanuśaṃsadarśakaṃ taduktamārṣaṃ viparītamanyathā
yatsyādavikṣiptamanobhiruktaṃ śāstāramekaṃ jinamuddiśadbhiḥ /
( Rgv 118 ) mokṣāptisaṃbhārapathānukūlaṃ mūrdhnā tadapyārṣamiva pratīcchet
yasmānneha jināt supaṇḍitatamo loke 'sti kaścitkvacit
sarvajñaḥ sakalaṃ sa veda vidhivattattvaṃ paraṃ nāparaḥ /
tasmādyatsvayameva nītamṛṣiṇā sūtraṃ vicālyaṃ na tat
saddharmapratibādhanaṃ hi tadapi syānnīti bhedānmuneḥ
āryāṃścāpavadanti tannigaditaṃ dharmaṃ ca garhanti yat
sarvaḥ so 'bhiniveśadarśanakṛtaḥ kleśo vimūḍhātmanām /
tasmānnābhiniveśadṛṣṭimaline tasminniveśyā matiḥ
śuddhaṃ vastramupaiti raṅgavikṛtiṃ na snehapaṅkāṅkitam
dhīmāndyādadhimuktiśuklavirahān mithyābhimānāśrayāt
saddharmavyasanāvṛtātmakatayā neyārthatattvagrahāt /
lobhagredhatayā ca darśanavaśāddharmadvipāṃ sevanād
ārāddharmabhṛtāṃ ca hīnarucayo dharmān kṣipantyarhatām
nāgnernograviṣādaherna vadhakānnaivāśanibhyastathā
bhetavyaṃ viduṣāmatīva tu yathā gambhīradharmakṣateḥ /
kuryurjīvitaviprayogamanalavyālārivajrāgnayas
taddhetorna punarvrajedatibhayāmāvīcikānāṃ gatim
( Rgv 119 ) yo 'bhīkṣṇaṃ pratisevya pāpasuhṛdaḥ syādvuddhaduṣṭāśayo
mātāpitrarihadvadhācaraṇakṛt saṃghāgrabhettā naraḥ /
syāttasyāpi tato vimuktiraciraṃ dharmārthanidhyānato
dharme yasya tu mānasaṃ pratihataṃ tasmai vimuktiḥ kutaḥ
ratnāni vyavadānadhātumamalāṃ bodhiṃ guṇān karma ca
vyākṛtyārthapadāni sapta vidhivadyat puṇyamāptaṃ mayā /
teneyaṃ janatāmitāyuṣamṛṣiṃ paśyedanantadyutiṃ
dṛṣṭvā cāmaladharmacakṣurudayādbodhiṃ parāmāpnuyāt
eṣāmapi daśānāṃ ślokānāṃ piṇḍārthastribhiḥ ślokairveditavyaḥ /
yataśca yannimittaṃ ca yathā ca yadudāhṛtam /
yanniṣyandaphalaṃ ślokaiścaturbhiḥ paridīpitam
ātmasaṃrakṣaṇopāyo dvābhyāmekena ca kṣateḥ /
hetuḥ phalamatha dvābhyāṃ ślokābhyāṃ paridīpitam
saṃsāramaṇḍalakṣāntirbodhiprāptiḥ samāsataḥ /
dvidhā dharmārthavādasya phalamantena darśitam
iti ratnagotravibhāge mahāyānottaratantraśāstre 'nuśaṃsādhikāro nāma pañcamaḥ paricchedaḥ ślokārthasaṃgrahavyākhyānataḥ samāptaḥ
Original text: Ratnagotravibhāga · Edition: E.H. Johnston, repr. in: H.S. Prasad. The Uttaratantra of Maitreya. Delhi 1991. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0