Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnasamuccaya · Chapter 5

5.1

atha pañcamo 'dhyāyaḥ /
[atha lohāni]
atha hemaguṇāḥ -
śuddhaṃ lohaṃ kanakarajataṃ bhānulohāśmasāraṃ pūtīlohaṃ dvitayamuditaṃ nāgavaṅgābhidhānam /
miśraṃ lohaṃ tritayamuditaṃ pittalaṃ kāṃsyavartaṃ dhāturlohe luha iti mataḥ so 'pi karṣārthavācī

5.2

prākṛtaṃ sahajaṃ vahnisaṃbhūtaṃ svanisaṃbhavam /
rasendravedhasaṃjātaṃ svarṇaṃ pañcavidhaṃ smṛtam

5.3

āyurlakṣmīprabhādhīsmṛtikaramakhilavyādhividhvaṃsi puṇyaṃ bhūtāveśapraśāntismarabharasukhadaṃ saukhyapuṣṭiprakāśi /
gāṅgeyaṃ cātha rūpyaṃ gadaharamajarākāri mehāpahāri kṣīṇānāṃ puṣṭikāri sphuṭamatikaraṇaṃ vīryavṛddhiprakāri

5.4

brahmāṇḍaṃ saṃvṛtaṃ yena rajoguṇabhuvā khalu /
tatprākṛtamiti proktaṃ devānāmapi durlabham

5.5

brahmā yenāvṛto jātaḥ suvarṇena jarāyuṇā /
tanmerurūpatāṃ yātaṃ suvarṇaṃ sahajaṃ hi tat

5.6

visṛṣṭamagninā śaiv.am tejaḥ pītaṃ suduḥsaham /
abhūtsarvaṃ samuddiṣṭaṃ suvarṇaṃ vahnisaṃbhavam

5.7

etatsvarṇatrayaṃ divyaṃ varṇaiḥ ṣoḍaśabhiryutam /
dhāraṇādeva tatkuryāccharīramajarāmaram

5.8

tatra tatra girīṇāṃ hi jātaṃ khaniṣu yadbhavet /
taccaturdaśavarṇāḍhyaṃ bhakṣitaṃ sarvarogahṛt

5.9

rasendravedhasaṃbhūtaṃ tadvedhajamudāhrtam /
rasāyanaṃ mahāśreṣṭhaṃ pavitraṃ vedhajaṃ hi tat

5.10

snigdhaṃ medhyaṃ viṣagadaharaṃ bṛṃhanaṃ vṛṣyamagryam /
yakṣonmādapraśamanaparaṃ deharogapramāthi /
medhābuddhismṛtisukhakaraṃ sarvadoṣāmayaghnaṃ /
rucyaṃ dīpi praśāmitarujaṃ khādupākaṃ suvarṇam

5.11

saukhyaṃ vīryaṃ balaṃ hanti rogavargaṃ karoti ca /
aśuddhaṃ na sṛtam svarṇaṃ tasmācchuddaṃ samācaret

5.12

karṣapramāṇaṃ tu suvarṇapatraṃ śarāvaruddhaṃ paṭudhātuyuktam /
aṅgārasaṃ sthaṃ praharārdhamānaṃ dhmānena tatsyānnanu varṇapurṇam

5.13

lohānāṃ māraṇaṃ śreṣṭhaṃ sarveṣāṃ rasabhasmanā /
mūlībhirmadhyamaṃ prāhuḥ kaniṣṭhaṃ gandhakādibhiḥ

5.14

arilohena lohasya māraṇaṃ durguṇapradam /
kṛtvā kaṇṭakavedhyāni svarṇapatrāṇi lepayet /
luṅgābubhasmasūtena mriyate daśabhiḥ puṭaiḥ

5.15

drute vinikṣipetsvarṇe lohamānaṃ mṛtaṃ rasam /
vicūrṇya luṅgatoyena daradena samanvitam

5.16

jāyate kuṅkumacchāyaṃ svarṇaṃ dvādaśabhiḥ puṭaiḥ

5.17

hemnaḥ pādaṃ mṛtaṃ sūtaṃ piṣṭamamlena kenacit /
patre liptvā puṭaiḥ pacyādaṣṭabhirmriyate dhruvam

5.18

maṇḍūkāsthivasāṭaṅkahayalālendragopakaiḥ /
prativāpena kanakaṃ suciraṃ tiṣṭhati drutam

5.19

cūrṇaṃ surendragopānāṃ devadālīphaladravaiḥ /
bhāvitaṃ sadṛśaṃ hema karoti jalavaddrutam

5.20

etadbhasma suvarṇajaṃ kaṭughṛtopetaṃ dviguñjonmitaṃ
līḍhaṃ hanti nṛṇāṃ kṣayāgnisadanaṃ śvāsaṃ ca kāsārucim /
ojodhātuvivardhanaṃ balakaraṃ pāṇḍvāmayadhvaṃsanaṃ
pathyaṃ sarvaviṣāpahaṃ garaharaṃ duṣṭagrahaṇyādinut

5.21

[kṣepakaḥ] balaṃ ca vīryaṃ harate narāṇāṃ rogavrajaṃ kopayatīva kāye /
asaukhyakāraṃ ca sadaiva hemāpakvaṃ sadoṣaṃ maraṇaṃ karoti

5.22

atha rajatam -
sahajaṃ khanisaṃjātaṃ kṛtrimaṃ trividhaṃ matam /
rajataṃ pūrvapūrvaṃ hi svaguṇairuttarottaram

5.23

kailāsādyadrisaṃbhūtaṃ sahajaṃ rajataṃ bhavet /
tatspṛṣṭhaṃ hi sakṛdvyādhināśanaṃ dehināṃ bhavet

Original text: Rasaratnasamuccaya · Edition: Krsnaravasarman Vinayaka Bapata, Poona 1890. (Anandasrama Sanskrit Series edition, vol. 19) · Data entry Wieslaw Mical Somadeva Vasudeva Anne Glazier Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc