Rasaratnasamuccaya · Chapter 6
rasaśāstrāṇi sarvāṇi samālocya yathākramam /
sādhakānāṃ hitārthāya prakaṭīkriyate 'dhunā
na krameṇa vinā śāstraṃ na śāstreṇa vinā kramaḥ /
śāstraṃ kramayutaṃ jñātvā yaḥ karoti sa siddhibhāk
ācāryo jñānavāndakṣo rasaśāstraviśāradaḥ /
mantrasiddho mahāvīro niścalaśivavatsalaḥ
devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ /
sarvāmnāyaviśeṣajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi /
evaṃ lakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgurur bhavet
gurubhaktāḥ sadācārāḥ satyavanto dṛḍhavratāḥ /
nirālasyāḥ svadharmajñāḥ sadājñāparipālakāḥ
dambhamātsaryanirmuktāḥ kulācāreṣu dīkṣitāḥ /
atyantasādhakāḥ śāntā mantrārādhanatatparāḥ /
ityevaṃ lakṣaṇairyuktāḥ śiṣyāḥ syuḥ sūtasiddhaye
sahāyāḥ sodyamāstatra yathā śiṣyāstato 'dhikāḥ /
kulīnāḥ svāmibhaktāśca kartavyā rasakarmaṇi
nāstikā ye durācārāścumbakā guruto 'parāt /
vidyāṃ grahītumicchati cauryacchadmakhalotsavāt
na teṣāṃ sidhyate kiṃcin maṇimantrauṣadhādikam /
kurvanti yadi mohena nāśayanti svakaṃ dhanam /
iha loke sukhaṃ nāsti paraloke tathaiva ca
tasmād bhaktibalādeva saṃtuṣyati yadā guruḥ /
tadā śiṣyeṇa sā grāhyā rasavidyātmasiddhaye /
hastamastakayogena varaṃ labdhvā susādhayet
ātaṅkarahite deśe dharmarājye manorame /
umāmaheśvaropete samṛddhe nagare śubhe
kartavyaṃ sādhanaṃ tatra rasarājasya dhīmatā /
atyantopavane ramye caturdvāropaśobhite
tatra śālā prakartavyā suvistīrṇā manoramā /
samyagvātāyanopetā divyacitrair vicitritā
tatsamīpe same dīpte kartavyaṃ rasamaṇḍapam /
atiguptaṃ suvistīrṇaṃ kapāṭārgalaśobhitam
dhvajachattravitānāḍhyaṃ puṣpamālāvilambitam /
bherīkāhalaghaṇṭādiśṛṅgīnādāvanāditam
bhūḥ samā tatra kartavyā sudṛḍhā darpaṇopamā /
tanmadhye vedikā ramyā kartavyā lakṣaṇānvitā
niṣkatrayaṃ hemapattraṃ rasendraṃ navaniṣkakam /
amlena mardayed yāmaṃ tena liṅgaṃ tu kārayet
dolāyantre sāranāle jambīrasthaṃ dinaṃ pacet /
talliṅgaṃ pūjayettatra suśubhairupacārakaiḥ
liṅgakoṭisahasrasya yatphalaṃ samyagarcanāt /
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanādbhavet
brahmahatyāsahasrāṇi gohatyāścāyutāni hi /
tatkṣaṇādvilayaṃ yānti rasaliṅgasya darśanāt
sparśanātprāpyate muktiriti satyaṃ śivoditam /
āgneyyāṃ śrīghoreṇa mantrarājena cārcayet
aṣṭādaśabhujaṃ śubhraṃ pañcavaktraṃ trilocanam /
pretārūḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ rasaliṅgaṃ vicintayet
tasyotsaṅge mahādevīmekavaktrāṃ caturbhujām /
akṣamālāṅkuśaṃ dakṣe vāme pāśābhayaṃ śubham /
dadhatīṃ taptahemābhāṃ pītavastrāṃ vibhāvayet
vāṅmayī śrīḥ kāmarājaśaktibījaṃ rasāṅkuśā /
yaiḥ samā dvādaśāḥ śaivajñeyā vidyā rasāṅkuśā
anayā pūjayeddevīṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ /
nandībhṛṅgīmahākālakulīrān pūrvadikkramāt /
pūjayen nāmamantraiś ca praṇavādinamo 'ntakaiḥ
eva nityārcanaṃ tatra kartavyaṃ rasasiddhaye
rasavidyā śivenoktā dātavyā sādhakāya vai /
yathoktena vidhānena guruṇā muditātmanā
sumuhūrte sunakṣatre candratārābalānvite /
kalaśaṃ toyasampūrṇaṃ hemaratnaphalairyutam
sthāpayed rasaliṅgāgre divyavastreṇa veṣṭitam /
gandhapuṣpākṣatair dhūpair naivedyaiśca supūjayet
pūjānte havanaṃ kuryādyonikuṇḍe sulakṣaṇe /
tilājyaiḥ pāyasaiḥ puṣpaiḥ śatapuṣpādikaiḥ pṛthak
aghoreṇa rasāṅkuśyā homānte śiṣyamāhvayet /
kālinīśaktisaṃyuktaṃ rasasiddhiparāyaṇam
yasyāstu kuñcitāḥ keśāḥ śyāmā yā padmalocanā /
surūpā taruṇī bhinnā vistīrṇajaghanā śubhā
saṃkīrṇahṛdayā pīnastanabhāreṇa namritā /
cumbanāliṅgasparśakomalā mṛdubhāṣiṇī
aśvatthapattrasadṛśayonideśasuśobhitā /
kṛṣṇapakṣe puṣpavatī sā nārī kālinī smṛtā /
rasabandhe prayoge ca uttamā sā rasāyane
tadabhāve surūpā tu yā kācit taruṇāṅganā /
tasyā deyaṃ trisaptāhaṃ gandhakaṃ ghṛtasaṃyutam /
karṣaikaikaṃ prabhāte tu sā bhavetkālinīsamā
evaṃ śaktiyuto yo 'sau dīkṣayet taṃ gurūttamaḥ /
susnātam abhiṣiñceta mantreṇa kalaśodakaiḥ
aghorāmaṅkuśīṃ vidyāṃ dadhyācchiṣyāya sadguruḥ /
yathāśaktyā suśiṣyeṇa dātavyā gurudakṣiṇā /
athājñayā gurormantraṃ lakṣaṃ lakṣaṃ pṛthagjapet
oṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ adyoratara prasphuṭa 2 prakaṭa 2 kaha 2 śamaya 2 jāta 2 daha 2 pātaya 2 oṃ hrīṃ hraiṃ hrauṃ hrūṃ aghorāya phaṭ imam aghoramantraṃ tu auṃ kāmarājaśaktibījarasāṅkuśāyai ājñayā vidyāṃ rasāṅkuśām |
anayā pūjayed devīṃ śaktim aṅkuśavidyayā
daśāṃśaṃ juhuyātkuṇḍe trikoṇe hastamātrake /
jātipuṣpaṃ trimadhvaktaṃ pūrṇānte kanyakārcanam
kṛtvātha praviśecchālāṃ śuddhāṃ liptāṃ savedikām /
ṣaṭkoṇaṃ maṇḍalaṃ tatra sindūreṇa dvihastakam
vedikāyāṃ likhetsamyak tadbahiś cāṣṭapattrakam /
kamalaṃ caturasraṃ ca caturdvāraiḥ suśobhitam
karṇikāyāṃ nyaset khallaṃ lohajaṃ svarṇalekhitam /
tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakam /
pañcāśatpañcaviṃśad vā pūjayed rasaliṅgavat
vajravaikrāntavajrābhrakāntapāṣāṇaṭaṅkaṇam /
bhūnāgaḥ śaktayaścaitāḥ ṣaṭkoṇe pūjayet kramāt
gandhatālakakāsīsaśilākaṅkuṣṭhabhūṣaṇam /
rājāvarto gairikaṃ ca khyātā uparasā amī /
pūjyā aṣṭadaleṣvete pūrvādīśānagaṃ kramāt
rasakaṃ vimalā tāpyaṃ capalā tuttham añjanam /
hiṅgulaṃ sasyakaṃ caiva khyātā ete mahārasāḥ /
pūrvādīśānaparyantaṃ pattrāgreṣu prapūjayet
pūrvadvāre svarṇaraupye dakṣiṇe tāmrasīsake /
paścime vaṅgakāntau ca uttare muṇḍatīkṣṇake /
sarvametad aghoreṇa pūjayed aṅkuśānvitam
viḍaṃ kāñjikayantrāṇi kṣāramṛllavaṇāni ca /
koṣṭhī mūṣā vaṅkanālatuṣāṅgāravanopalāḥ
bhastrikā daṇḍikānekā śilā khalvānyulūkhalam /
svarṇakāropakaraṇaṃ samastatulanāni ca
mṛtkāṣṭhatāmralohotthapātrāṇi vividhāni ca /
divyauṣadhīnāṃ vargāśca rañjakasnehanāni ca /
etāni dvārabāhye tu mūlamantreṇa pūjayet
vāṅmāyā hrīṃ tataḥ kṣeṃ ca kṣmaśca pañcākṣaro manuḥ /
anena mantreṇa bhairavaṃ tatra pūjayet /
sarveṣāṃ rasasiddhānāṃ nāma saṃkīrtayet tadā
vyālācāryaś candrasenaḥ subuddhirnaravāhanaḥ /
nāgārjuno ratnaghoṣaḥ surānando yaśodhanaḥ
indraśca māṇḍavyaścarpaṭī śūrasenakaḥ /
āgamo nāgabuddhiś ca khaṇḍaḥ kāpāliko mataḥ
kāmāris tāntrikaḥ śambhur laṅkālampaṭaśāradau /
bāṇāsuro muniśreṣṭho govindaḥ kapilo baliḥ
ete sarve tu sūtendrā rasasiddhā mahābalāḥ /
caranti sarvalokeṣu nityā bhogaparāyaṇāḥ
saptaviṃśatisaṃkhyākā rasasiddhipradāyakāḥ /
vaidyāḥ pūjyāḥ prayatnena tataḥ kuryādrasārcanam
harṣayandvijadevānāṃ tarpayediṣṭadevatāḥ /
kumārīyoginīyogīśvarānmelakasādhakān /
tarpayet pūjayed bhaktyā yathāśaktyanusārataḥ
ityevaṃ sarvasambhārayuktaṃ kuryādrasotsavam /
sarvavighnapraśāntyarthaṃ sarvepsitaphalapradam
anyathā yo vimūḍhātmā mantradīkṣākramādvinā /
kartumicchati sūtasya sādhanaṃ guruvarjitaḥ
nāsau siddhimavāpnoti yatnakoṭiśatairapi /
tasmātsarvaprayatnena śāstroktāṃ kārayetkriyām
samyaksādhanasodyamā guruyutā rājājñayālaṃkṛtā nānākarmaparāṅmukhā rasaparāś cāḍhyā janaiścārthitāḥ /
mātrāyantrasupākakarmakuśalāḥ sarvauṣadhe kovidāḥ teṣāṃ sidhyati nānyathā vidhibalācchrīpāradaḥ pāradaḥ
rasaśāstraṃ pradātavyaṃ viprāṇāṃ dharmahetave /
rājñe vaiśyāya vṛddhyarthaṃ dāsyārtham itarasya ca
gurau tuṣṭe śivastuṣyecchive tuṣṭe rasastathā /
rase tuṣṭe kriyāḥ sarvāḥ sidhyantyeva na saṃśayaḥ
rasavidyā dṛḍhaṃ gopyā māturguhyamiva dhruvam /
bhaved vīryavatī guptā nirvīryā ca prakāśanāt
na rogividitaṃ kāryaṃ bahubhirviditaṃ tathā /
rogiṇāṃ bahubhirjñātaṃ bhavennirvīryam auṣadham
Original text: Rasaratnasamuccaya · Edition: Krsnaravasarman Vinayaka Bapata, Poona 1890. (Anandasrama Sanskrit Series edition, vol. 19) · Data entry Wieslaw Mical Somadeva Vasudeva Anne Glazier Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0