Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnākara · Chapter 3.5

3.5.1

RRĀ, 3, 5
mahārasaiścoparasaiḥ sasūtair hemno dalaṃ rañjanamatra yuktyā /
nānāvidhaṃ varṇavivardhanaṃ ca tatkathyate vārttikabhuktiyogyam

3.5.2

{gold:: from sitasvarṇa}
vaikrāntasattvabhāgaikaṃ śuddhavaikrāntameva vā /
kāṃsyākhyā vimalā vāpi hemākhyā vimalāpi vā

3.5.3

samena nāgacūrṇena andhamūṣāgataṃ dhamet /
siddhacūrṇena saṃyuktaṃ mardanādipuṭāntakam

3.5.4

ādāya madhunā peṣyaṃ yāmamātraṃ prayatnataḥ /
svarṇaṃ tāraṃ samaṃ drāvyaṃ tena patrāṇi kārayet

3.5.5

sitasvarṇamidaṃ khyātaṃ pūrvakalkena lepayet /
ruddhvā gajapuṭe pacyādevaṃ vāratraye kṛte

3.5.6

jāyate kanakaṃ divyaṃ secayellavaṇodakaiḥ /
lohasaṃkrāntinuttyarthaṃ secyaṃ brāhmīdraveṇa vā

3.5.7

evaṃ vimalanāgābhyāṃ pṛthagyoga udāhṛtaḥ /
{gold:: from sitasvarṇa}
nāgavaikrāntayogena madhūcchiṣṭena lepayet

3.5.8

sahasrāṃśe site heme divyaṃ bhavati kāñcanam /
{sitasvarṇa => gold}
meṣīkṣīrāmlavargābhyāṃ daradaṃ gharmabhāvitam

3.5.9

śatadhā tatprayatnena śoṣyaṃ peṣyaṃ punaḥ punaḥ /
anena sitasvarṇasya patraṃ liptvā puṭe pacet

3.5.10

evaṃ trisaptadhā kuryāddivyaṃ bhavati kāñcanam /
{sitasvarṇa => gold}
nāgacūrṇaṃ tāpyacūrṇaṃ nāgavaikrāntameva vā

3.5.11

aṃdhamūṣāgataṃ khoṭaṃ siddhacūrṇena saṃyutam /
mardanaṃ puṭapākaṃ ca pūrvavat kārayet kramāt

3.5.12

tenaiva madhunāktena śuddhaṃ hāṭakapatrakam /
liptvā liptvā puṭaiḥ pacyādyāvat kuṅkumasaṃnibham

3.5.13

etatsvarṇaśatāṃśena sitasvarṇaṃ tu vedhayet /
jāyate kanakaṃ divyaṃ raktavargeṇa secayet

3.5.14

{sitasvarṇa => gold}
vaikrāntaṃ nāgacūrṇaṃ ca puṭāntaṃ pūrvavatkṛtam /
śatāṃśe naiva vedhaṃtu sitahemena pūrvavat

3.5.15

lepanātpuṭapākācca divyaṃ bhavati kāṃcanam /
{sitasvarṇa => gold}
mākṣikasya samāṃśena rājāvartaṃ dinatrayam

3.5.16

mātuluṅgadravairmardya tena patrāṇi lepayet /
pūrvāktasitasvarṇasya ruddhvā gajapuṭe pacet

3.5.17

punarlepyaṃ punaḥ pācyaṃ saptadhā kāṃcanaṃ bhavet /
{silver => gold}
rājāvartaṃ ca sindūraṃ pārāvatamalaṃ samam

3.5.18

aśītyaṃśena kurute svarṇaṃ raupyaṃ ca pūrvavat /
{mixture of gold and silver => gold}
rasaiḥ śirīṣapuṣpasya ārdrakasya rasaiḥ samaiḥ

3.5.19

bhāvayetsaptavārāṇi rājāvartaṃ sucūrṇitam /
tenaiva śatamāṃśena svarṇatāraṃ drutaṃ samam

3.5.20

vedhayetpūrvavat siddhaṃ divyaṃ bhavati kāñcanam /
{mixture of gold and silver => gold}
kaṅkuṣṭhaṃ vimalā tāpyaṃ rasakaṃ daradaṃ śilā

3.5.21

rājāvartaṃ pravālaṃ ca kāṅkṣīgairikaṭaṅkaṇam /
saindhavaṃ cūrṇayettulyamaśītyaṃśena vāpayet

3.5.22

drute same svarṇatāre pūrvavat secayet kramāt /
trivāraṃ vāpayedevaṃ divyaṃ bhavati kāñcanam

3.5.23

{bīja:: pakva:: production}
gairikaṃ ca pravālaṃ ca kākamācyā dravaiḥ samam /
yāmaṃ mardyaṃ tu tadruddhvā āraṇyotpalakaiḥ puṭet

3.5.24

ityevaṃ tu tridhā kuryānmardanaṃ puṭapācanam /
tadardhaṃ hiṅgulaṃ śuddhaṃ kṣiptvā tasminvimardayet

3.5.25

kāñjikairyāmamātraṃ tu puṭenaikena pācayet /
asya kalkasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri hāṭakam

3.5.26

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ samādāya vicūrṇayet /
pūrvavat pūrvakalkena ruddhvā deyaṃ puṭaṃ punaḥ

3.5.27

evaṃ catuḥpuṭaiḥ pakvaṃ svarṇaṃ guñjānibhaṃ bhavet /
pakvabījamidaṃ siddhaṃ tattatkarmaṇi yojayet

3.5.28

{sitasvarṇa => gold}
anena ṣoḍaśāṃśena sitasvarṇaṃ tu vedhayet /
secayet kuṅkuṇītaile raktavargeṇa vāpitam

3.5.29

punarvedhyaṃ punaḥ secyaṃ ṣoḍaśāṃśena buddhimān /
evaṃ vāratrayaṃ vedhyaṃ divyaṃ bhavati kāñcanam

3.5.30

{gold:: rañjana:: daśavarṇa}
pūrvoktapakvabījena vedhayedaṣṭavargakam /
tatsvarṇaṃ daśavarṇaṃ syātpuṭe datte na hīyate

3.5.31

{gold:: raktī (rañjana)}
niṣkāḥ ṣoḍaśa tutthasya sūtahiṅgulagandhakam /
ṭaṅkaṇaṃ ca tathaikaikaṃ yojyaṃ niṣkacatuṣṭayam

3.5.32

sarvametaddinaṃ mardyaṃ tridhārasnukpayo'nvitam /
niṣkamātrāṃ vaṭīṃ kṛtvā śreṣṭhe svarṇe drute kṣipet

3.5.33

ekaikaṃ niṣkamātraṃ tu mūṣāmadhye dinaṃ dhamet /
jīrṇe jīrṇe punardeyā evaṃ sarvāḥ pradāpayet

3.5.34

guñjāvarṇaṃ bhavetsvarṇaṃ khyāteyaṃ hemaraktikā /
{gold:: rañjana:: aṣṭavarṇa => daśavarṇa}
aṣṭavarṇasuvarṇasya drāvitasya daśāṃśataḥ

3.5.35

kṣipettajjāyate satyaṃ daśavarṇaṃ tu śobhanam /
{gold:: rañjana:: aṣṭavarṇa => daśavarṇa}
tāmratulyena nāgena śodhayeddhamanena ca

3.5.36

tāmratulyaṃ śuddhahema samāvartya tu pattrayet /
iṣṭikā tuvarī caiva khaṭikā lavaṇaṃ tathā

3.5.37

gairikaṃ bhāgavṛddhyāṃśamāranālena peṣayet /
tena liptvā pūrvapatraṃ ruddhvā gajapuṭe pacet

3.5.38

evaṃ punaḥ punaḥ pācyaṃ yāvatsvarṇāvaśeṣitam /
tatsvarṇaṃ tāmrasaṃyuktaṃ samāvartya tu pattrayet

3.5.39

pūrvavat puṭapākena pacetsvarṇāvaśeṣitam /
ityevaṃ ṣaḍguṇaṃ tāmraṃ svarṇe bāhyaṃ krameṇa tu

3.5.40

tatsarvaṃ jāyate divyaṃ padmarāgasamaprabham /
ṣaṭtriṃśāṃśena tenaiva aṣṭavarṇaṃ tu vedhayet

3.5.41

tatsvarṇaṃ jāyate divyaṃ daśavarṇaṃ na saṃśayaḥ /
{gold:: rañjana:: aṣṭavarṇa => daśavarṇa}
samaṃ tāpyaṃ tāmracūrṇaṃ tāpyārdhaṃ lohacūrṇakam

3.5.42

kanyādrāvaiḥ kṣaṇaṃ mardya gharme tenaiva bhāvayet /
evaṃ vārāṃścatuḥṣaṣṭis tataḥ śuṣkaṃ vicūrṇayet

3.5.43

ṣoḍaśāṃśena tenaiva aṣṭavarṇaṃ tu vedhayet /
tatsvarṇaṃ jāyate divyaṃ daśavarṇaṃ na saṃśayaḥ

3.5.44

{gold:: rañjana:: aṣṭavarṇa => daśavarṇa}
rasakaṃ ghoṣatāmraṃ ca kācaṃ śvetaṃ nṛkeśakam /
palāni pañcapañcaiva pratyekaṃ cūrṇayet pṛthak

3.5.45

rasakāttriguṇaṃ yojyaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ punastataḥ /
gandhakaṃ rasakaṃ kāṃsyamākṣikaṃ cāṣṭaniṣkakam

3.5.46

viṃśaniṣkaṃ dhūmasāraṃ sarvametaddināvadhi /
mardyaṃ jambīrajairdrāvaiḥ karṣāṃśaṃ vaṭakīkṛtam

3.5.47

koṣṭhīyantre haṭhāddhāmyaṃ yāvattāmrāvaśeṣitam /
ṣaḍguṇam tasya tāmrasya sīse vāhyaṃ dhamandhaman

3.5.48

ṣaṭtriṃśāṃśena tenaiva aṣṭavarṇaṃ tu vedhayet /
daśavarṇaṃ bhavettattu nātra kāryā vicāraṇā

3.5.49

{copper:: removing kālikā}
athānyasya ca tāmrasya nāgaśuddhasya kārayet /
nirguṇḍikārasenaiva pañcāśadvāraḍhālanam

3.5.50

kuṣmāṇḍasya rasenaiva saptavāraṃ tu ḍhālanam /
niśāyuktena takreṇa saptavāraṃ tu ḍhālanam /
evaṃ tāmraṃ drutaṃ ḍhālyaṃ kālikārahitaṃ bhavet

3.5.51

{copper, silver, gold => gold}
etattāmraṃ tribhāgaṃ syādbhāgāḥ pañcaiva hāṭakam /
raupyaṃ bhāgadvayaṃ śuddhaṃ sarvamāvartayettataḥ

3.5.52

jāyate kanakaṃ divyaṃ purā nāgārjunoditam /
{gold:: rañjana:: Verbesserung um zwei Farbstufen}
aṅkollakāṣṭhaṃ prajvālya āraṇyopalacūrṇakam

3.5.53

aṅkollabījacūrṇaṃ tu jvalatkāṣṭhopari kṣipet /
tadaṅgārān samādāya śītalāṃśca punardhamet

3.5.54

aṅkollabījacūrṇaṃ tu kṣiptvā vastreṇa bandhayet /
taddhūmaiḥ svarṇapatrāṇi daśavarṇāni dhūpayet

3.5.55

drāvayitvā kṣipettaile putrajīvotthite punaḥ /
evaṃ vāradvaye kṣipte vardhate varṇakadvayam

3.5.56

alpālpayukti vibhavaiḥ sukhasādhyayogair alpālpakarmavidhinā bahubhirviśeṣaiḥ /
lābhārthapādadaśamāṃśakaropadeśaḥ prokto mayā sakalalokahitāya satyam

Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc